V SA/Wa 1765/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił D. W. przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne (Wn-U) za okres od stycznia do grudnia 2008 r. Na postanowienie to D. W. złożyła zażalenie wnosząc o jego zmianę w całości i zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz naruszenie art. 58 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] września 2009r. nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 240 poz. 1754 z późn. zm.) pracodawca oraz osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składają informację i część I wniosku w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w ktorym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie odwołujący się nie złożył wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne (Wn-U) za wskazane powyżej miesiace w zakreślonym terminie. Podkreślił również, że wnioski takie nie zostały złożone przed dniem wydania postanowienia z dnia [...] maja 2009 r. Następnie organ wyjaśnił, że rozporządzeniem z 14 listopada 2008 r. (Dz.U. z 2008 r. Nr 207, poz. 1304) zostało zmienione rozporządzenie w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych. Zgodnie z przepisem paragrafu 2 pkt 2 rozporządzenia z 14 listopada 2008 r., w przypadku osoby niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą wniosek o symbolu Wn-U oraz informację o symbolu INF-U-G, o opłaconych składkach na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia do paździerbnika 2008 r. w dotychczasowym brzmieniu przekazane do Funduszu do dnia 31 grudnia 2008 r. uznaje się za skutecznie złożone. Minister Pracy i Polityki Społecznej podkreślił, że strona we wskazanym powyzej termuinie nie złożyła wniosku Wn-U oraz informacji INF-U-G. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ podkreślił, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wykazała, że strona nie spełniła przesłanek z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu. Z dokumentów sprawy wynika, iż wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu strona nie dopełniła czynności, dla której termin ten był ustanowiony tj. nie złożyła wniosków o wypłatę refundacji za wyżej wskazane miesiące. Minister wskazał, że z pisma z [...] lutego 2009 r. stanowiącego prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosków za okres od stycznia do listopada 2008 r. wynika, iż wśród załączników znajdują się tylko wnioski za grudzień 2008 r. oraz styczeń 2009 r. Wnioski za okres od stycznia do listopada 2008 r. zostały złożone dopiero wraz z zażaleniem na postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu powyższe uniemożliwia przychylenie się do wniosku strony i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za wyzej wymieniony okres. W ocenie organu II instancji, nie można również uznać, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminowi oraz, że dołożono wszelkiej staranności w dopełnieniu czynności, od których zależało uzyskanie refundacji. Organ podkreślił, iż pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej, co oznacza, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Organ zauważył, że w piśmie z [...] kwietnia 2009 r. strona poinformowała, że składki na ubezpieczenia społeczne były opłacane terminowo przez męża wnioskującej. Zdaniem Ministra, skoro wnioskodawczyni powierzyła prowadzenie spraw związanych z ubezpieczeniem społecznym swojemu mężowi, mogła ona również powierzyć zaufanej osobie prowadzenie spraw związanych z uzyskaniem refundacji składek. W takiej sytuacji, w ocenie organu, nie można mówić, iż strona wykazała się starannością, co oznacza, że nie została spełniona przesłanka z przepisu art. 58 § 1 k.p.a. Ponadto organ zauważył, iż zgodnie z § 2 art. 58 k.p.a. strona winna w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu zwrócić się z prośbą o jego przywrócenie. Zdaniem Ministra z informacji i wyjaśnień przesłanych przez stronę nie wynika ani przyczyna uchybienia terminowi ani data, w której przyczyna ta ustała, co uniemożliwia organowi zbadanie, czy strona zastosowała się do dyspozycji przepisu art. 58 § 2 k.p.a. Odnosząc się do sformułowanych w zażaleniu informacji o braku formularzy Wn-U na internetowych stronach PFRON, nie pouczenia strony co do sposobu i okoliczności, które winny być podniesione by możliwe było przywrócenie terminu na złożenie wniosków, czy też nie pouczenia o konieczności uprawdopodobnienia braku winy za późniejsze złożenie wniosków organ wskazał, iż wzory te stanowią załącznik do przywołanego w podstawie prawnej postanowienia, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych. Odnośnie odrzucenia wniosku za miesiąc grudzień 2008 r. przez SODiR organ zauważył, iż w przypadku niezłożenia wniosku w terminie jest on odrzucany przez system automatycznie i w takiej sytuacji nie przysługuje środek odwoławczy. Organ stwierdził, że nie ma również obowiązku informowania i pouczania strony, co do sposobu w jaki strona winna wnieść podanie o przywrócenie utraconego terminu. Za kuriozalny Minister uznał zarzut braku wniosków o przywrócenie terminu na stronach internetowych PFRON. Organ wskazał, iż art. 66 ustawy o rehabilitacji (...), zawierającej zasady uzyskania refundacji składek na ubezpieczenia społeczne stanowi, że w sprawach nie unormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego. W zakresie zatem wniosków o przywrócenie terminu zastosowanie mają przepisy tej ustawy. Zdaniem organu nie jest prawdziwe twierdzenie, iż strona nie miała mozliwości złożenia takich wniosków. W skardze na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009r. skarżąca D. W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] maja 2009r. Ww. postanowieniom strona zarzuciła: ← nieważność z uwagi na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa, tj. z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt. 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 124 § 2 k.p.a. przez niezebranie, a następnie nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, niewyjaśnienie stanu faktycznego w sposób dokładny, sporządzenie uzasadnienia zawierającego ewidentne braki, załatwienie sprawy z naruszeniem interesu indywidualnego skarżącej, w szczególności nie ustalenie stanu zdrowia skarżącej oraz jej zdolności do prowadzenia swoich spraw, ← naruszenie przepisu art. 80 k.pa. przez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny i sprzeczny z zebranym w sprawie materiałem dowodowym tj. z naruszeniem przepisów art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. – co miało wpływ na wynik postępowania, ← nieprawidłową wykładnię i zastosowanie art. 58 k.p.a. poprzez dowolne i sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym przyjęcie, że skarżąca w sposób zawiniony nie złożyła wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W tym zakresie działalności sądów administracyjnych mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja/postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej/jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art.133 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Zgodnie z art. 145 §1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli zachodzą określone w art. 156 K.p.a. przyczyny nieważności decyzji sąd stwierdza nieważność decyzji. Jak wynika z powyższych przepisów nie każde naruszenie przepisów prawa przez organy orzekające w sprawie jest podstawą do uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie Sąd dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania, co jednak nie miało wpływu na wynik sprawy i dlatego nie mogło prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Jak prawidłowo ustaliły organy orzekające w sprawie, wnioskodawczyni D. W. nie złożyła w terminie wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia do grudnia 2008 r. Strona nie złożyła w terminie również informacji INF-U-G. Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji za okres od stycznia do listopada 2008 r. Do pisma tego nie załączyła wymaganych wniosków o wypłatę refundacji, które złączyła dopiero do zażalenia na postanowienie organu I instancji. Ponadto Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że składki na ubezpieczenie społeczne strony były terminowo opłacane przez jej męża, strona mogła więc powierzyć mu również prowadzenie spraw związanych z uzyskaniem refundacji składek. Niepowierzenie prowadzenia sprawy refundacji zaufanej osobie-mężowi organ uznał za brak staranności strony. Organ stwierdził również, że z informacji i wyjaśnień przesłanych przez stronę nie wynika ani przyczyna uchybienia terminowi ani data, w której ustała przyczyna, co uniemożliwiło zbadanie, czy strona zastosowała się do dyspozycji przepisu art.58§2 K.p.a. Zgodnie z art. 25 a ust.5 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz.776 ze zm.) Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych refunduje osobie niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą obowiązkowe składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest kwota stanowiąca 60 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, pod warunkiem terminowego opłacenia tych składek w całości. Przepis art.25d ust.4 pkt 1 ustawy o rehabilitacji nałożył na Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia szczegółowego trybu przekazywania oraz rozliczania refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. Minister Pracy i Polityki Społecznej dnia 13 grudnia 2007 r. wydał rozporządzenie w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz.U.Nr 240 poz.1754) zwane dalej rozporządzeniem. §3 ust.1 tego rozporządzenia stanowił między innymi , że osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa informacje i część I wniosku w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie natomiast z §4 ust.1 rozporządzenia osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą zobowiązana była w terminie 30 dni przed dniem przekazania po raz pierwszy informacji i wniosku przesłać do PFRON w formie dokumentu pisemnego określone dane wnioskodawcy oraz kopie dokumentów wymienionych w rozporządzeniu. §8 rozporządzenia przewidywał możliwość przywrócenia terminów do złożenia informacji i części I wniosku, nie przewidywał natomiast możliwości przywrócenia terminu do przekazania dokumentów i informacji wymienionych w §4. Rozporządzenie w brzmieniu wyżej opisanym obowiązywało do dnia 10 grudnia 2008 r. Rozporządzenie to zostało zmienione rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 listopada 2008 r. Wprowadzone zmiany obowiązują od dnia [...] grudnia 2008 r. Od dnia wejścia w życie zmian rozporządzenia osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą nie ma obowiązku składania dokumentów w Funduszu na 30 dni przed złożeniem pierwszego wniosku o refundację. Zgodnie z §3 ust.4 zmienionego rozporządzenia osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek o symbolu Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych i wraz z pierwszym wnioskiem składa określone informacje i dokumenty (§4ust.3). §8 zmienionego rozporządzenia stanowi między innymi , że termin do złożenia wniosku o wypłatę refundacji przywraca się na prośbę wnioskodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji może zostać dokonane w oparciu o przepis art.58 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także na podstawie przepisu § 8 rozporządzenia. W art.58 K.p.a. ustanowione zostały 4 przesłanki przywrócenia terminu. Pierwsza przesłanka to uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu; druga to wniesienie wniosku o przywrócenie terminu; trzecia to dochowanie 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku, przy czym termin ten zaczyna biec dopiero od ustania przeszkody i czwarta przesłanka to dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, tej czynności dla której był ustanowiony termin. Oceniając przesłanki przywrócenia terminu organ orzekający stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła braku winy. Oceniając przesłankę dotyczącą dochowania 7 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu MPiPS stwierdził, że z wyjaśnień strony nie wynika ani przyczyna uchybienia terminowi ani data, w której ta przyczyna ustała. Pogląd ten można podzielić tylko w części dotyczącej braku możliwości ustalenia daty ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jak wynika z kolejnych wniosków strony, strona wnosząc o przywrócenie terminu powoływała się na stan zdrowia będący konsekwencją wypadku komunikacyjnego, któremu uległa w 2006 r. i który , jak pisze "ledwo przeżyła". Od wypadku przeszła 10 operacji oraz łącznie 12 pobytów w klinikach. W czasie, w którym składała wniosek była w trakcie leczenia i czekały ją kolejne operacje. W wyniku wypadku, Strona przebywała w szpitalu w 2006 r. sześciokrotne; w 2007 r. w lutym oraz w lipcu; w 2008 r. od 26 sierpnia do 1 września i w 2009 r. w marcu. Obecnie skarżąca posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy " w związku ze stanem narządu wzroku". Zupełnie bezpodstawne jest więc stwierdzenie Ministra Pracy I Polityki Społecznej, że z wniosku strony nie wynika przyczyna uchybienia terminowi. Wskazaną przez stronę przyczyną uchybienia terminowi w złożeniu wniosków o wypłatę refundacji składek był niewątpliwie stan zdrowia strony, będący konsekwencją wypadku, komunikacyjnego który to stan zdrowia na podstawie akt sprawy można określić jako tragiczny. Natomiast prawidłowo organ uznał, że nie można określić momentu ustania przeszkody do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Momentu tego nie określiła również strona. Odnosząc się do czwartej przesłanki, należy stwierdzić, że wobec nie niezłożenia równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu wniosków o wypłatę refundacji, organ orzekający zobowiązany był wezwać stronę do uzupełnienia tego braku formalnego wniosku w trybie art.64§2 K.p.a., czego organ nie uczynił. W §8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz.U.Nr 240 poz.1754) ustanowione zostały dwie przesłanki przywrócenia terminu: pierwsza to uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu, druga to wniesienie wniosku przez osobę zainteresowaną. Te dwie przesłanki są identyczne jak przesłanka pierwsza i druga z art.58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy wskazać, że pomimo nie przywołania przepisu §8 rozporządzenia w postanowieniach Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Ministra Pracy i Polityki Społecznej, organy dokonały oceny możliwości przywrócenia terminu pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, w szczególności przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi, spełnienie której to przesłanki warunkuje przywrócenie terminu zarówno na podstawie art.58 K.p.a. jak i §8 rozporządzenia. Sąd podzielił stanowisko Ministra Pracy i Polityki Społecznej wyrażone w zaskarżonym postanowieniu , w tym zakresie , w którym organ stwierdził że nie można uznać, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminowi oraz, że dołożyła wszelkiej staranności w dopełnieniu czynności, od których zależało uzyskanie refundacji. Należy wskazać, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić tylko przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia W konsekwencji brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.(v: B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck 2006 r. str.335). W rozpoznawanej sprawie w sytuacji, gdy strona nie była w stanie samodzielnie składać wniosków o wypłatę refundacji składek ( co wynika z akt sprawy) mogła w tym zakresie korzystać z pomocy pełnomocnika-męża, który prowadził jej sprawy opłacając np. składki ZUS. Nieskorzystanie z tej możliwości wyklucza przyjęcie braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosków o refundację. Z wyżej opisanych przyczyn Sąd pomimo stwierdzenia , że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania uznał, że naruszenie tych przepisów nie miało wpływu na wynik postępowania, bowiem nie została spełniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, brak jest więc podstaw do przywrócenia terminu na podstawie art.58 K.p.a. oraz na podstawie §8 art. W konkluzji stwierdzić należało, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U.153 poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę jako niezasadną.