V SA/Wa 1766/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-27
Skład orzekający: Michał Sowiński, Krystyna Madalińska - Urbaniak, Beata Blankiewicz - Wóltańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykazanie w systemie informacji oświatowej wychowanków skierowanych do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy nie byli faktycznie zakwaterowani w ośrodku w dniu bilansowym, stanowi podstawę do naliczenia wyższej subwencji oświatowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykazanie w systemie informacji oświatowej wychowanków skierowanych do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy nie byli faktycznie zakwaterowani w ośrodku w dniu bilansowym (30 września 2011 r.), stanowiło błędne dane, które skutkowały zawyżeniem liczby uczniów przeliczeniowych i w konsekwencji otrzymaniem przez jednostkę samorządu terytorialnego subwencji oświatowej w kwocie wyższej od należnej. Organ prawidłowo zobowiązał do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty subwencji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Finansów o zwrocie nienależnie uzyskanej przez Województwo części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 w wysokości 541.650 zł. Organ ustalił, że zawyżenie liczby wychowanków w systemie informacji oświatowej, w tym wykazanie osób niezakwaterowanych w młodzieżowym ośrodku wychowawczym jako korzystających z wagi P34, spowodowało otrzymanie subwencji wyższej od należnej. Województwo wniosło skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 oddala skargę.
Przedmiotem skargi [...] wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Finansów z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzją Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 w wysokości 541.650 zł.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
W związku z ustaleniami kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] przeprowadzonej w [...] w zakresie zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczania na 2012 r., pismem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] poinformował Ministra Finansów o uzyskaniu przez [...] kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w 2012 r. wyższej od należnej o 541.331,29 zł, przesyłając w załączeniu do ww. pisma wynik kontroli z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...].
Pismem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] [...] zostało powiadomione o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012.
W piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Rozwoju i Finansów o uzyskaniu przez [....] kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w 2012 r. wyższej od należnej.
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister Rozwoju i Finansów - decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [....] - zobowiązał [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. w wysokości 541.650 zł.
[...] - wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. - zwróciło się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Finansów utrzymał w mocy decyzje z [....] grudnia 2016 r.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister wskazał, że w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień [...] września 2011 r., w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] wykazano zawyżoną o 7 liczbę wychowanków, przeliczonych następnie (przy naliczaniu uzyskanej przez [...] części oświatowej subwencji ogólnej) wagą P34, tj. wagą dedykowaną wychowankom tego rodzaju placówek, korzystającym z zakwaterowania w konkretnym ośrodku. Wszystkie z tych osób, w dniu [...] września 2011 r. nie były wychowankami zakwaterowanymi w ww. ośrodku ani uczniami szkół funkcjonujących w strukturach tego ośrodka - w systemie informacji oświatowej zostały wykazane na podstawie otrzymanych przez ośrodek skierowań.
Zdaniem Ministra zawyżenie liczby wychowanków przeliczonych wagą P34 jest skutkiem błędnego wykazania liczby wychowanków w odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej.
Nie uznał za prawidłowe, wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień [...] września 2011 r. jako wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego korzystających z zakwaterowania osób, które do tego dnia nie pojawiły się w placówce - nie zostały w niej zakwaterowane. Stwierdził, że trudno więc przyjąć pogląd, zgodnie z którym osoby, które jeszcze nie przybyły do danego ośrodka i nie zostały przyjęte do tej placówki, pozostają pod opieką tego ośrodka, a tym bardziej - korzystają z zakwaterowania w tym ośrodku. Tym samym, takie osoby nie mogły być również uznane za uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodka, zwłaszcza, że nie było możliwe wykazanie ich jako takich w systemie informacji oświatowej. Zgodnie bowiem z przyjętymi rozwiązaniami systemowymi w zakresie zasad naliczania części oświatowej subwencji ogólnej, jeden uczeń może być wykazany tylko w jednej szkole/placówce oświatowej, niezależnie od tego, do ilu szkól/placówek oświatowych uczęszcza. Zatem nieletni skierowany, ale nieprzebywający w dniu sprawozdawczym, w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, nie mógł być wykazany jako uczeń szkoły funkcjonującej w strukturach ośrodka, gdyż prawidłowo należało wykazać go w jego szkole macierzystej.
Wskazał również, iż w przypadku zagadnienia dotyczącego organizacji kształcenia specjalnego zastosowanie mają przepisy art. 71 b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r.: w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 228, poz. 1489, z późn. zm.) oraz w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych (Dz. U. Nr 228, poz. 1490, z późn. zm.). Podniósł, że ww. regulacje wskazują, że kształcenie uczniów niepełnosprawnych w powyższych szkołach i oddziałach może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy:
18 rok życia - w przypadku szkoły podstawowej;
21 rok życia - w przypadku gimnazjum;
23 rok życia - w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej.
Zauważył, iż w § 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach uczniowie niepełnosprawni niedostosowani społecznie i zagrożeni niedostosowaniem społecznym, którzy przed dniem 1 września 2012 r. rozpoczną naukę w szkołach ponadgimnazjalnych specjalnych i oddziałach specjalnych w szkołach ponadgimnazjalnych ogólnodostępnych mogą kontynuować naukę w takich szkołach do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń ukończył 24. rok życia. Analogicznie określono w § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych uczniowie, którzy przed dniem 1 września 2012 r. rozpoczną naukę w szkołach ponadgimnazjalnych ogólnodostępnych mogą kontynuować naukę w takich szkołach do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń ukończył 24 rok życia. Uczniowie z orzeczoną niepełnosprawnością, posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, którzy kończyli 24-ty rok życia w 2011 roku mogli kontynuować naukę do dnia 31 sierpnia 2011 r., czyli do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym 2011.
Minister Finansów odnosząc się do zarzutów odwołania uznał je za niezasadnie. Wskazał, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, ustalono, że wskutek wykazania błędnych danych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2011 r.. przez:
1) Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] zawyżono o 7 wychowanków liczbę wychowanków przeliczonych wagą P34; oraz uczniów przeliczanych wagą P26 i P41. Ponadto zawyżono o 14 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P2 (wykazano 88 uczniów, a było 74 uczniów);
2) Technikum przy Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Niesłyszących w [...] zawyżono o 1 ucznia liczbę uczniów ogółem oraz liczbę uczniów przeliczanych wagą P4, P7, P8 i P41,
co spowodowało zawyżenie o 109,5920 liczby uczniów przeliczeniowych.
Podniósł, iż dane te zostały ustalone na podstawie wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], skierowanego do [...], pisma Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] oraz opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej przedstawionych w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] i [...] maja 2018 r. nr [...].
Zauważył, że zostały one uwzględnione tylko w części z powodów wyjaśnionych powyżej. Minister Finansów przeanalizował również pisma [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., [...] stycznia 2018 r. nr [...] ([...]) i z dnia [...] czerwca 2018 r.
Minister Finansów zauważył, że kwota części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012, o której [...] zostało powiadomione pismem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o 109,5920 liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 36.685.649 zł.
Podkreślił, iż kwota w części oświatowej subwencji ogólnej dla [...] została zwiększona w ciągu roku budżetowego o kwotę 364.133 zł korygującą subwencję na rok 2012 z tytułu włączenia do subwencji rezerwy celowej nr [...]. tj. do wysokości 36.049.782 zł. Po ponownym przeliczeniu, tj. bez uwzględnienia 109,5920 uczniów przeliczeniowych, kwota części oświatowej subwencji ogólnej wynosi 36.508.132 zł. Natomiast kwotę 541.650 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymało [...] na rok 2012, a kwotą ustaloną na podstawie skorygowanych danych, należy uznać za kwotę nienależną.
Skargę na powyższą decyzje złożyło [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Zarzuciło naruszenie:
1. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1530, z późn. zm.); dalej: "u.d.j.s.t." - poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie wskutek uznania, że [....] otrzymało na rok 2012 kwotę części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej,
2. błąd w subsumcji - tj. w ustalonym stanie faktycznym Organ nie zastosował § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach i jednocześnie bezzasadnie zastosował § 8 Rozporządzenia,
3. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." - poprzez uzasadnienie w niejasny sposób części Decyzji odnoszącej się do nieuwzględnienia zarzutu błędu w subsumcji, sformułowanego przez Skarżącego wobec decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna.
Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. Ramy materialnoprawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się następująco. Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:
1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;
2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił w sprawie, że w wyniku wykazania błędnych danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień [...] września 2011 r. poprzez zawyżenie łącznie liczbę uczniów przeliczeniowych o 109,5920 uczniów.
Dane zostały ustalone na podstawie opinii Ministra Edukacji Narodowej przedstawionych w pismach z dnia [...] listopada 2016 r., [...] grudnia 2017 r. i [...] maja 2018 r. oraz wyniku kontroli z dnia [...] lipca 2016 r. przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w [...] w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej.
Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 109,5920 uczniów przeliczeniowych wynosiła 36.508.132 zł. Kwotę 541.650 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymało [...] za rok 2012, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu, należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlegała zwrotowi do budżetu państwa.
W związku z tym na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. Minister Rozwoju i Finansów zobowiązał [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. w wysokości 541.650 zł. Minister zastrzegł, że decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 nie ma charakteru uznaniowego. Do jej wydania Minister Finansów jest zobligowany, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., gdy zachodzą ustawowe przesłanki, np. w postaci otrzymania subwencji w kwocie wyższej od należnej.
Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
W ocenie Sądu, Minister trafnie wywodzi, że zgodnie z opisem wagi P34, do wyliczenia części oświatowej subwencji ogólnej uwzględnia się wyłącznie wychowanków ośrodków wychowawczych i socjoterapii, korzystających z zakwaterowania w tych ośrodkach, nie zaś jedynie skierowanych do danego ośrodka. W tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z opisem wagi P34 zawartym w załączniku do rozporządzenia w sprawie podziału części oświatowej subwencji zatytułowanym Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej jednostek samorządu terytorialnego na rok 2012 waga P34 = 11,000 jest przewidziana dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P34 wyklucza się z wagami P29 i P30). Z tego opisu wynika, że przy przypisywaniu tej wagi istotne jest to, czy wychowanek korzysta z zakwaterowania w ośrodku. Inaczej rzecz ujmując waga P34 może być zastosowana tylko do tych wychowanków, którzy zostali skierowani, a następnie przyjęci do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, a w konsekwencji w nim zakwaterowani.
Nie wymaga przy tym szerszego wywodu, że pojęcie "korzystają z zakwaterowania" należy rozumieć w ten sposób, że chodzi tu o tymczasowe, tj. obejmujące okres pobytu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, korzystanie z pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się w tym ośrodku (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1309/15, LEX nr 2258565). Korzystanie z zakwaterowania oznacza faktyczne zamieszkiwanie w ośrodku. Opis tych wag jest jasny w literalnym brzemieniu i nie powinien budzić wątpliwości co do zakresu podmiotowego tychże wag. W odróżnieniu od wagi P34 opisy innych wag posługują się wyłącznie pojęciami takim jak: wychowanków internatów i burs (waga P29) czy wychowanków młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy nie korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P35). Już tylko zestawienie terminów użytych w tych wagach wskazuje, iż prawodawca wyraźnie odróżnia dla potrzeb określenia kwoty części ogólnej subwencji oświatowej wychowanków zakwaterowanych w ośrodku i nie zakwaterowanych w ośrodku i z faktycznym zakwaterowaniem wiąże wyższą wagę. Jest to oczywisty zabieg jeśli uwzględni się, że koszty ponoszone przez ośrodek wychowawczy czy opiekuńczy są wyższe w sytuacji gdy wychowanek jest zakwaterowany w tym ośrodku. Koszty te generuje konieczność zapewnienia takiemu wychowankowi warunków mieszkaniowych, wyżywienia, jak i całodobowej opieki wychowawcy. Te zapewne względy wpłynęły na zróżnicowanie wag w stosunku do innych wag w przypadku wychowanków zakwaterowanych w ośrodku. Algorytm podziału subwencji oświatowej pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego i zastosowane w nim wagi przeliczeniowe służą bowiem wyłącznie do zróżnicowania wysokości subwencji ze względu na różnorodność zadań realizowanych bądź dotowanych przez samorządy. Istota algorytmu nie polega natomiast na dzieleniu środków na poszczególne szkoły, placówki czy grupy wydatków, a część ogólnej subwencji oświatowej nie służy pokryciu kosztów pozostawania ośrodka w "gotowości", w "oczekiwaniu" na przyjęcie wychowanka skierowanego do tego ośrodka.
Z analizowaną regulacją prawną, w szczególności opisem spornych wag, spójny jest art. 16 pkt 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. z 2017r. poz. 2159, z późn. zm.), w myśl którego dane dziedzinowe w związku z objęciem ucznia opieką m.in. w młodzieżowym ośrodku wychowawczym obejmują datę rozpoczęcia i datę zakończenia pobytu w ośrodku.
Prezentowanemu powyżej stanowisku w żaden sposób nie przeczy regulacja prawna rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu w ośrodku, jak i ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Z przepisu § 6 ust. 1 i ust. 2 tego rozporządzenia wynika bowiem, że nieletniemu umieszczonemu w ośrodku zapewnia się warunki niezbędne do nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunki bezpiecznego pobytu. Całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza zapewnia nieletniemu wychowankowi tej placówki podczas pobytu w ośrodku pokrycie kosztów wyżywienia oraz zaopatrzenia nieletniego wychowanka w odzież, obuwie, środki czystości i środki higieny osobistej oraz leki, okulary, podręczniki i pomoce szkolne, a także kieszonkowe. Użyte w tym przepisie zwroty "nieletniemu umieszczonemu w ośrodku" czy "nieletniemu wychowankowi tej placówki podczas pobytu" wskazują na nieletniego umieszczonego w ośrodku. To nieletniemu przebywającemu w ośrodku w sensie zakwaterowania zapewnia się warunki niezbędne do nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunki bezpiecznego pobytu.
Z powyższego wynika zatem, że realizacja wskazanych w tym przepisie zadań wobec nieletniego następuje z momentem jego umieszczenia w ośrodku, czyli jego zakwaterowania, nie zaś w dacie jego skierowania do ośrodka. Oznacza to, że celem subwencji ogólnej w części oświatowej jest dofinansowanie wychowanków przebywających w ośrodku, dofinansowanie zadań w zakresie ich nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunków bezpiecznego pobytu w ośrodku. Zatem nie tylko wykładnia literalna rozporządzenia dotyczącego naliczania subwencji w zakresie odnoszącym się do zdefiniowania wagi P34, ale też wykładnia systemowa uwzględniająca przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu w ośrodku, a także wywiedziony z nich rezultat wykładni celowościowej, przekonuje do zaakceptowania prawidłowości stanowiska zajętego w tym zakresie przez Ministra.
Należy zatem uznać, iż część oświatowa subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego jest ustalana na podstawie danych co do liczby uczniów/wychowanków wynikających z systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego, z uwzględnieniem korekty części oświatowej. Część oświatowa subwencji ogólnej nie jest przy tym jedynym źródłem finansowania zadań oświatowych, jak i nie jest też jedyną formą partycypacji jednostek samorządu terytorialnego w dochodach publicznych, a sposób rozliczania i rozdziału części subwencji oświatowej nie jest z założenia - jak wskazywał TK w wyroku z dnia 20 czerwca 2001 r., K 35/00 - instrumentem refundacji kosztów poniesionych na realizację zadań oświatowych. Oznacza to, że subwencje z założenia nie mogą zapewniać pełnego pokrycia wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego w związku z nałożonymi na nie zadaniami oświatowymi.
W związku z określoną wyżej istotą sprawy, należy raz jeszcze podkreślić, że przedmiotem badania i analizy w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym była m.in. prawidłowość przeliczenia - przy naliczaniu należnej [...] na rok 2012 części oświatowej subwencji ogólnej - nieletnich niekorzystających z zakwaterowania w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym im. [...] w [...], a wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień [...] września 2011 r. jako wychowankowie tego ośrodka, ww. wagą P34, dedykowaną wychowankom korzystającym z zakwaterowania w tego rodzaju placówkach, skoro bezspornym jest, że w dniu sprawozdawczym nieletni ci nie byli zakwaterowani w tym ośrodku. Nie chodzi tu zatem stricte o definicję wychowanka (która dla potrzeb określonego przepisu mogłaby nawet mieć charakter rozszerzający) i ustalenie liczby nieletnich uznanych na tej podstawie za wychowanków, ale o prawidłowe ustalenie - według stanu na dzień [...] września 2011 r. - liczby wychowanków korzystających z zakwaterowania w przedmiotowym ośrodku.
W świetle powyższego, nie sposób podzielić stanowiska [...], że - przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej - prawidłowe było objęcie wagą P34 nieletniego jedynie skierowanego do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, bez względu na to, czy nieletni faktycznie znalazł się w ośrodku co najmniej w dniu 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy (tu: [...] września 2011 r.). Akceptacja tego poglądu w praktyce oznaczałaby np. uznanie za wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystających z zakwaterowania w tych ośrodkach, nieletnich, którzy nigdy nie pojawili się w tych placówkach.
Należy też zauważyć, że wykazanie tych samych osób jako uczniów szkól funkcjonujących w strukturach ośrodka, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, powoduje bezpodstawne objęcie takich osób wagami dedykowanymi uczniom takich szkól.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień [...] września 2011 r., przez szkoły i placówki oświatowe prowadzone/dotowane przez [...], błędnych danych, przy naliczaniu wysokości otrzymanej przez tę jednostkę części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 r., doszło do zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych, a w konsekwencji Województwo otrzymało tę część subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, co - w świetle cyt. wyżej art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - obligowało ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnej kwoty subwencji.
Nieuzasadniony jest zarzut błędu w subsumcji, polegający na tym, że w ustalonym stanie faktycznym organ nie zastosował § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach i jednocześnie bezzasadnie zastosował § 8 rozporządzenia.
Należy wyjaśnić, iż zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach uczniowie niepełnosprawni niedostosowani społecznie i zagrożeni niedostosowaniem społecznym, którzy przed dniem 1 września 2012 r. rozpoczną naukę w szkołach ponadgimnazjalnych specjalnych i oddziałach specjalnych w szkołach ponadgimnazjalnych ogólnodostępnych mogą kontynuować naukę w takich szkołach do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń ukończył 24. rok życia. Ze stanu faktycznego ustalonego w przedmiotowej sprawie wynika, że Technikum nr [...] przy Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Niesłyszących w [...] w okresie sprawozdawczym, tj. na dzień 30 września 201 1 r., podlegało przepisom rozporządzenia z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach. Uczeń ur. ... r. wykazany w poz. ... tabeli nr 5 "Uczniowie Technikum w Ośrodku dla Niesłyszących w [...], wg stanu na dzień 30.09.2011. r." został przyjęty do Technikum Budowlanego w dniu 1 września 2008 r., czyli rozpoczął naukę w szkole ponadgimnazjalnej specjalnej przed dniem 1 września 2012 r. W roku szkolnym 2011/2012 uczeń uczęszczał do ostatniej IV klasy Technikum. Uczeń ten ukończył 24 rok życia w dniu ... r. Wymieniony uczeń posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność - niedosłuch, nie był natomiast uczniem z chorobą przewlekłą, z zaburzeniami psychicznymi czy z zaburzeniami zachowania i zagrożeniem uzależnieniem, posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
Mając powyższe na względzie, organ trafnie wywiódł, iż w sprawie znajduje zastosowanie przepis § 8, a nie przepis § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach. Wskazany uczeń nie był bowiem uczniem z chorobą przewlekłą, z zaburzeniami psychicznymi czy z zaburzeniami zachowania i zagrożeniem uzależnieniem, posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, co powoduje, iż w Technikum przy Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Niesłyszących w [...] zawyżono o 1 liczbę uczniów ogółem i przeliczonych wagą P4, P7, P8 i P41. Trafne jest również stanowisko, iż § 8 ww. rozporządzenia obejmuje zarówno uczniów, którzy rozpoczęli naukę w szkole ponadgimnazjalnej przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. przed dniem 1 września 2011 r. (tak jak ma to miejsce w przedmiotowym przypadku), jak i od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia ale przed dniem 1 września 2012 r.
Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie w niejasny sposób części decyzji odnoszącej się do nieuwzględnienia zarzutu błędu w subsumcji, sformułowanego przez skarżącego wobec decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r.
Minister Finansów w zaskarżonej decyzji odniósł się na str. 17 i 18 do zarzutu skarżącego "w odniesieniu do zawyżenia w Technikum nr 4 przy SOSW o 1 liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczanych wagą P4, P7, P8 i P41". Przedstawił zaistniały w przedmiotowej sprawie stan faktyczny w odniesieniu do Technikum nr 4 i wyjaśnił powody zastosowania § 8 ww. rozporządzenia.
Reasumując, w świetle bezspornego stanu faktycznego niniejszej sprawy, Minister dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Prowadząc postępowanie przestrzegał stosownych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.
Mając powyższe na względzie, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło