V SA/Wa 1771/12
WyrokWSA w Warszawie2012-12-19
Skład orzekający: Ewa Wrzesińska-Jóźków, Izabella Janson, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmowna w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest zgodna z prawem, gdy skarżący wykazuje trudną sytuację materialną i zdrowotną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja ZUS odmowna w sprawie umorzenia należności składkowych jest zgodna z prawem, ponieważ organ prawidłowo ocenił sytuację majątkową i rodzinną skarżącego oraz wykazał, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności ani ważnego interesu osoby zobowiązanej uzasadniającego umorzenie. Organ wskazał konkretne powody odmowy umorzenia, a skarżący posiada potencjał do spłaty zadłużenia, co zostało prawidłowo ocenione przez sąd.Stan faktyczny
Skarżący R. R. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności składkowych powstałych z prowadzenia działalności gospodarczej, wskazując na zły stan zdrowia i trudną sytuację materialną rodziny. Organ odmówił umorzenia, uznając, że skarżący posiada dochody i majątek, a także zdolność do spłaty zadłużenia. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który po kilku postępowaniach i uchyleniach decyzji organu ostatecznie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2012 r., nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. ... tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę ..., w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ...
Wnioskiem z 29 marca 2006r. R. R. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] o umorzenie należności składkowych wobec ZUS wynikłych z prowadzenia działalności gospodarczej pod firmami Z. oraz E. Wniosek swój umotywował złym stanem zdrowia oraz trudną sytuacją materialną całej rodziny. Wskazał, że utrzymuje się z umowy o dzieło, jednak po przebytym wypadku samochodowym nie może dalej pracować, pobiera zasiłek chorobowy i zasiłek z Ośrodka Pomocy Społecznej. Wnioskodawca wskazał ponadto, że na jego utrzymaniu pozostaje bezrobotna małżonka oraz troje dzieci w wieku szkolnym.
Decyzją z [...] marca 2008r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11 poz. 74 ze zm., dalej "u.s.u.s.") odmówił R. R. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że wnioskodawca uzyskuje dochód w wysokości ok. 1.200 zł pracując dla różnych firm. Nie posiada przy tym żadnego majątku, a stan zdrowia nie pozwala mu na wykonanie większej ilości pracy. Dalej wskazano, że skarżący jest właścicielem dwóch pojazdów: [...]. Wnioskodawca jest najemcą lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] na podstawie zawartej umowy najmu z [...] maja 1998r. Ponadto organ I instancji, ustalił że po zakończeniu prowadzenia działalności skarżący był zatrudniony w wymiarze [...] etatu jako [...], uzyskując dochód w wysokości 140,00 zł brutto. Małżonka zobowiązanego, jak podał ZUS, korzysta z zasiłków celowych Ośrodka Pomocy Społecznej i dodatków mieszkaniowych, czasami wykonuje umowę o dzieło, a ponadto kontynuuje naukę w [...]. Organ I instancji wskazał, iż wnioskodawca posiada orzeczony [...] stopień niepełnosprawności będący następstwem [...], od dnia [...] grudnia 2007r. został zgłoszony do ubezpieczeń jako pracownik Przedsiębiorstwa P., z wynagrodzeniem w kwocie 1.126,00 zł. Zakład podał także, że w postępowaniu restrukturyzacyjnym organ udzielił ulg wnioskodawcy poprzez wydanie decyzji z [...] kwietnia 2004r. umarzającej należności, a na należności nie objęte restrukturyzacją udzielił układu ratalnego.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że należność wobec ZUS powstała sukcesywnie w okresie kilku lat na skutek zastosowania błędnej interpretacji prawa przez skarżącego. Wnioskodawca podkreślił raz jeszcze swoją wyjątkowo ciężką sytuację socjalno-bytową, problemy ze zdrowiem i brak perspektyw na przyszłość. Przyznał, iż skorzystał z ustawy restrukturyzacyjnej, lecz w kwestii rozłożenia zaległości na raty nie miał środków finansowych na spłacanie rat. W jego ocenie organ rentowy powinien umorzyć należności składkowe tak, by nie narazić rodziny płatnika na dotkliwy niedostatek. Do wniosku dołączył stosowne dokumenty.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS") decyzją z [...] czerwca 2008r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W wyniku rozpatrzenia skargi wyrokiem z 2 lutego 2009r. sygn. akt V SA/Wa 1966/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, chociaż wyczerpująco przedstawił stan faktyczny sprawy, to nie rozważył, czy zaistniałe w sprawie okoliczności wyczerpują przesłanki warunkujące umorzenie należności.
Decyzją z [...] maja 2009r. nr [...] Prezes ZUS orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2008r.
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2009r. sygn. akt V SA/Wa 993/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nie odniósł warunków umorzenia należności określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz.U. nr 141, poz. 1365) – dalej :"rozporządzenie z 2003 r.", do stanu faktycznego niniejszej sprawy, pozostawiając poza rozważaniami argumenty podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego.
Kolejną decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] organ odwoławczy z uwagi na przedawnienie uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2008r. w części dotyczącej odmowy umorzenia części należności, i w tej części postępowanie umorzył. W pozostałej części utrzymał decyzję z dnia [...] marca 2008r. w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w sposób bardzo obszerny przedstawił stan faktyczny sprawy oraz stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Wyrokiem z 21.07.2011 Sygn. akt V SA/Wa 2301/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżona decyzję.
Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, iż organ orzekający w sprawie nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej strony. Nie wystarczy szczegółowe zaprezentowanie w uzasadnieniu decyzji sytuacji majątkowej strony. Konieczna jest natomiast ocena zaprezentowanych dowodów przejawiająca się w wyczerpującym wyłożeniu tych okoliczności, ze względu na które organ nie uznał wniosku strony. Innymi słowy, jeżeli organ, w ramach służącego mu uznania administracyjnego stwierdza, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do umorzenia zadłużenia strony, to ma obowiązek wyraźnie wskazać jakie konkretne powody o tym przesądziły i jakie są rzeczywiste możliwości zobowiązanego na wywiązanie się z obowiązku jego spłaty. Organ winien przekonać wnioskującą stronę, iż nie ma racji twierdząc, że nie jest w stanie spłacić należności i jednocześnie wskazać jakie możliwości w tym zakresie strona realnie posiada.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego niewykonalności faktycznej decyzji Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja zawiera odmienne rozstrzygnięcia, co do tych samych okresów. Powyższe spowodowało wewnętrzną sprzeczność w treści decyzji, wymaga zatem ponownej analizy organu orzekającego.
Kolejną decyzją z [...].06.2012 Prezes ZUS uchylił decyzję z [...].03.2008 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia należności, obejmującej przedawnione należności z tytułu składek i w tym zakresie postępowanie umorzył, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy w sposób bardzo obszerny przedstawił stan faktyczny sprawy, omówił dokumenty przedstawione przez skarżącego w toku postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie przedmiotowej decyzji. Organ poddał analizie przedstawione przez skarżącego dokumenty oraz uzyskane w toku prowadzonego postępowania informacje celem ustalenia, czy zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie. Analizie poddane zostały w szczególności przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1,2 i 4 u.s.u.s. Organ stwierdził, iż skarżący prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą, z której osiąga dochody w wys. ok. 1600 zł miesięcznie, wysokość należnych składek znacznie przekracza koszty upomnienia, właściwy organ nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egekucyjne. Wobec powyższego organ uznał, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności.
Organ przeanalizował także sprawę pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej w oparciu o przesłanki określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. W ocenie organu, pomimo, ze w dacie wydania decyzji skarżący uzyskiwał na czteroosobowa rodzinę wyłącznie dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 1600 zł miesięcznie (w pismie z 23 lutego 2012 r. skarżący oświadczył, że zmuszony został do rezygnacji z pracy ze względu na zły stan zdrowia) to jednak w ocenie organu brak jest podstaw do uznania, że wydatki na telewizję w kwocie 68 zł miesięcznie oraz wydatki związane ze spłatą rat na zakup samochodu (324,53 zł miesięcznie stanowią element "niezbędnych potrzeb życiowych", których brak możliwości zaspokojenia stanowi przesłankę do umorzenia zadłużenia. Organ podniósł, że po uregulowaniu kredytu konsumenckiego skarżący zaciągnął kolejny kredyt konsumencki w wysokości [...] zł na zakup samochodu [...]. Pełna kwota zobowiązania wobec banku - [...] zł. stanowi ok. 66 % należności wobec zakładu na dzień 10.04.2006 r.. W ocenie organu, skoro skarżący posiada zdolność kredytową, może regulować swoje zobowiązania także wobec Zakładu, zwłaszcza, ze zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami. Ponadto w ocenie organu świadome zwiększanie obciążeń cywilnoprawnych w sytuacji istnienia zobowiązań publicznoprawnych nie może przemawiać za umorzeniem należności z uwagi na słuszny interes strony.
Organ podniósł, iż umorzenie należności jest definitywną rezygnacją z możliwości ich wyegzekwowania w związku z powyższym taka decyzja musi być podejmowana bardzo rozważnie.
W ocenie organu nie zachodzą także w przypadku skarżącego przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2003 r. tj przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący przedłożył do akt orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...].04.2010 r. zaliczające go do [...] stopnia niepełnosprawności na czas określony do dnia [...].04.2012 r. Z dokumentu wynika, że stopień niepełnosprawności skarżącego ma charakter okresowy oraz [...], brak jest zatem przesłanek aby uznać, że uniemożliwia on uzyskiwanie dochodu. Także przedstawione dokumenty dotyczący choroby członków rodziny skarżącego nie potwierdzają, aby problemy zdrowotne matki skarżącego pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodów.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie. Zarzucił, że decyzja nie zawiera wyliczenia kwoty, którą mógłby wpłacać do Zakładu. Podniósł, że spłata nawet niewielkich kwot spowodowałaby spadek dochodu w jego rodzinie znacznie poniżej minimum socjalnego, natomiast kwota [...] tys. dla tak dużej jednostki jaką jest ZUS nie jest znacząca. Wyjaśnił, że jest obecnie posiadaczem jednego samochodu – [...] oraz że samochód jest mu niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej. Żona skarżącego skończyła naukę i obecnie szuka pracy. Po utracie pracy sam musi spłacać składkę ZUS w wysokości 929 zł, co stanowi prawie połowę jego zarobków. Nie jest w stanie opłacać czynszu, zrezygnował z telewizji kablowej. Leczy się [...].
Podnosi, że jego zadłużenie wynikło z błędnych informacji, jakie uzyskiwał od pracowników Zakładu.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), określanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też, uznając za niewadliwe, ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, które znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Rozpoznając wniesioną skargę należy uwzględnić, że zaskarżona decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek uchylenia uprzednio wydanej decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z 21 lipca 2011 r. sygn.. akt V S.A./Wa 2301/10. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W motywach powołanego wyżej prawomocnego wyroku WSA uznał, że organ nie wskazał, jakie są rzeczywiste możliwości zobowiązanego na wywiązanie się z obowiązku spłaty zadłużenia oraz zarzucił, że zaskarżona decyzja zawiera odmienne rozstrzygnięcia co do tych samych okresów, co spowodowało wewnętrzną sprzeczność w treści decyzji.
Analizując w tym kontekście ponownie przeprowadzone postępowanie oraz zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że organ uwzględnił wskazania co do dalszego postępowania i wypełnił wytyczne Sądu, usuwając wadliwości dostrzeżone przez WSA.
W decyzji będącej przedmiotem skargi organ uchylił decyzję z [...].03.2008 r. w części dotyczącej przedawnionych należności i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Okresy, za które umorzono postępowanie i w stosunku do których odmówiono umorzenia nie pokrywają się. Organ wskazał także, jakie, w jego ocenie, skarżący ma możliwości wywiązania się z obowiązku spłaty zadłużenia.
Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek, w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 u.s.u.s. i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r.
Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku (...); 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe (...) z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności (...); 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w art. 28 ustawie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.
Zakład zasadnie przyjął, iż analizie należy poddać wyłącznie przesłanki określone w pkt 3, 4a, 5 i 6 oraz – w ocenie sądu - prawidłowo przyjął, że żadna z tych przesłanej nie zachodzi. Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód, wysokość należnych składek znacznie przekracza koszty upomnienia, organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję (umorzenie należności podatkowych dotyczyło innej sprawy, decyzję podjęto w innym stanie faktycznym), nie jest również oczywiste, że w postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy określone zostały w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia z 2003 r., w którym jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to sytuacji, gdy opłacenie należności z tytuły składek pozbawiałoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1); poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenia należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust.1 pkt 3).
Organ analizował sprawę w szczególności pod kątem spełnienia przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. i przyjął, że wydatki związane ze spłatą kredytu na zakup samochodu (325 zł miesięcznie) oraz bieżące koszty jego utrzymania (w tym ubezpieczenie ok. 106 zł miesięcznie) a także wydatki na telewizję nie stanowią elementu niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie Sądu, nawet gdyby zgodzić się ze skarżącym, że samochód jest mu niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej to należy zauważyć, że kwota, która obecnie przeznaczana jest na spłatę kredytu, będzie w przyszłości mogła być przeznaczona na spłatę zadłużenia względem Zakładu. Należy pamiętać, co słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, iż umorzenie należności jest definitywną rezygnacją z możliwości ich wyegzekwowania w związku z powyższym taka decyzja musi być podejmowana bardzo rozważnie. Organ zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze zobowiązanego, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. W ocenie Sądu, skarżący takim potencjałem na przyszłość dysponuje. Jest w sile wieku ([...] lat), posiadał [.] stopień niepełnosprawności na czas określony do dnia [...].04.2012 r., skarżący nie przedłożył dokumentu przedłużającego orzeczenie o niepełnosprawności. Samo leczenie się w poradni zdrowia [...] nie daje podstaw do uznania, że skarżący ma ograniczone możliwości zarobkowania. Należy także zauważyć, że możliwości zarobkowania (jeśli nie obecnie to w przyszłości) ma także żona skarżącego. W skardze skarżący pisze, że żona nie może znaleźć zatrudnienia, ale w piśmie procesowym z 21 sierpnia 2012 r. skarżący wyjaśnił, iż jego małżonka jest osoba bezrobotną, nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy i nie pobiera żadnych zasiłków, czyli nie poszukuje pracy.
Skarżący aktualnie nie korzysta z opieki społecznej, czyli jego dochody wystarczają na utrzymanie rodziny
Należy wskazać, że obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków w celu dochodzenia należności z tytułu składek w tym także środków przymusowego dochodzenia należności. Szczególna wnikliwość i staranność działania przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek wynika z ich publicznego charakteru i celu na które są one przeznaczone, dlatego przy podejmowaniu takich decyzji konieczna jest konfrontacja interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Z tego wynika także wyjątkowość instytucji umorzenia należności z tytułu składek.
W ocenie Sądu jako prawidłowe należy uznać ustalenia organu, że stwierdzona trudna sytuacja finansowa skarżącego nie kwalifikuje się do podjęcia decyzji korzystnej dla niego. Skarżący pracuje, nie jest niezdolny do pracy. O zdolności do regulowania zobowiązań świadczy terminowa spłata zaciągniętego kredytu konsumpcyjnego.
Sąd, nie kwestionując trudnej sytuacji w jakiej znalazł się zobowiązany stwierdził, że zgromadzony w sprawie w sposób wyczerpujący i prawidłowo oceniony materiał dowodowy nie daje podstaw do podjęcia decyzji o umorzeniu należności. ZUS rozważył i skonfrontował, w realiach rozpoznawanej sprawy, ważny interes strony i interes społeczny. Wynik tej konfrontacji, znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może być uznany za dowolny lub sprzeczny z prawem. ZUS uwzględnił bowiem ogół zgromadzonych w sprawie dowodów, wyjaśnił także jakie brano pod uwagę przesłanki interesu społecznego.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego, iż zobowiązanie wynika z uchybień i zaniedbań ZUS, które miały polegać na błędnym informowaniu go przez pracowników ZUS o możliwości zawieszenia działalności gospodarczej i zaprzestania opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, należy wskazać, że przedmiotem niniejszej sprawy jest wyłącznie kwestia umorzenia należnych kwot a nie ich ustalanie.
Na marginesie należy zauważyć, iż 15 stycznia 2013 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r. poz. 1551) Ustawa ta kompleksowo reguluje kwestię umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r.
Dla skorzystania z dobrodziejstwa tej ustawy nie ma obowiązku wykazywania szczególnej sytuacji zobowiązanego.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło