V SA/Wa 1773/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Asesor WSA - Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania; 1. Uchyla zaskarżone postanowienie, 2. Zasądza na rzecz M. Z. od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi z 16 czerwca 2008 r. (data nadania), wniesionej przez M. Z., jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z [...] maja 2008 r. o nr [...], wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w następującym stanie faktycznym: Pan M.Z. w dniu 12 maja 2007 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych oraz o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Decyzją z [...] marca 2008 r. o nr [...], na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 1007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2007. Powodem wydania takiego rozstrzygnięcia były, jak wynika z jego uzasadnienia, stwierdzone różnice między powierzchnią działek rolnych zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną w toku postępowania, tj. w trakcie kontroli administracyjnej. W dniu 11 kwietnia 2008 r. M.Z. złożył odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., wnosząc w nim o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z [...] maja 2008 r. organ odwoławczy, w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] marca 2008 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ II instancji wskazał, że decyzja wydana w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 odebrana została w dniu 27 marca 2008 r., zaś odwołanie wpłynęło w dniu 11 kwietnia 2008 r. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przedmiotowej sprawie termin na złożenie odwołania minął z dniem 10 kwietnia 2008 r., a strona nie wniosła, zgodnie z art. 58 k.p.a., prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie z [...] maja 2008 r., skarżący - M.Z. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 43 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że decyzja wydana w I instancji została odebrana w dniu 27 marca 2008 r. przez jego córkę - K.Z., urodzoną [...] 1991 r., a więc osobę niepełnoletnią. Wskazał też, że córka poinformowała go o odebraniu korespondencji w dniu 29 marca twierdząc, że wczoraj - tj. w dniu 28 marca, odebrała tą przesyłkę od listonosza. Skarżący zauważył też, iż w myśl art. 43 k.p.a. doręczenie pisma można uznać w tym trybie za skuteczne tylko wtedy, gdy domownik jest osobą dorosłą, a więc pełnoletnią, oraz gdy zobowiązał się on do oddania pisma adresatowi. Skarżący stwierdził, że przesłanki te w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. Jego córka nie jest bowiem osobą pełnoletnią, a tym samym nie mogła podjąć się skutecznego oddania korespondencji adresatowi. Jako osoba niepełnoletnia nie mogła się bowiem do tego zobowiązać. W konsekwencji skarżący stwierdził, że korespondencja zawierająca decyzję organu I instancji została mu doręczona 29 marca 2008 r., a wobec tego odwołanie zostało złożone w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w skarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Badając zaskarżone w sprawie postanowienie -o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania- w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przed wskazaniem przyczyn uchylenia ww. zaskarżonego postanowienia należy wskazać, iż orzeczenie to, będące przedmiotem skargi, zostało wydane w sprawie dotyczącej przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Zatem, do postępowania administracyjnego prowadzonego w tym przedmiocie, na podstawie art. 20 ust. 1 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427), stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Kierując się treścią ww. przepisów Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie, dotyczącej kwestii proceduralnej, mają zastosowanie przepisy dotyczące doręczeń oraz odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Następnie należy zauważyć, iż zasadnie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. przyjął, że w przypadku gdy środek zaskarżenia zostanie złożony z uchybieniem terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności, wówczas organ odwoławczy zobligowany jest stwierdzić w formie postanowienia uchybienie terminu do jego wniesienia (art. 134 k.p.a.). Jednakże Sąd podkreśla, iż wydanie takiego orzeczenia, kończącego postępowanie w sprawie, winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami po pierwsze - co do prawidłowości doręczenia stronie decyzji wydanej w I instancji, od której ten środek zaskarżenia jej przysługuje, oraz po drugie - ustaleniami co do daty wniesienia środka zaskarżenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany. Zgodnie z tym przepisem odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że decyzja wydana w I instancji w dniu [...] marca 2008 r. została doręczona córce adresata - K.Z. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dotyczącym ww. decyzji widnieje podpis: K.Z. (córka), oraz dwie daty: 27 marca 2008 r. (wpisana ręcznie) i 28 marca 2008 r. (pieczątka). Organ nie wyjaśniając kwestii prawidłowości i daty tego doręczenia przyjął, iż decyzja została doręczona stronie w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 27 marca 2008 r. - tj. do rąk dorosłego domownika. Tym samym odwołanie złożone w dniu 11 kwietnia 2008 r. (co w sprawie jest bezsporne), z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia nie mogło być merytorycznie rozpatrzone. Tymczasem w skardze skarżący wykazał, że doręczenie decyzji I instancji w trybie art. 43 k.p.a. było nieprawidłowe i nie może wywoływać żadnych skutków prawnych. Korespondencja zawierająca decyzję I instancji została bowiem doręczona do rąk jego córki, która jako osoba niepełnoletnia nie mogła być dorosłym domownikiem w rozumieniu ww. przepisu, a tym samym nie mogła zobowiązać się do przekazania korespondencji adresatowi. Sąd w pełni podziela to stanowisko strony skarżącej, wskazujące na naruszenie w sprawie art. 43 k.p.a. oraz art. 134 tej ustawy. Zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a. decyzję co do zasady doręcza się stronom na piśmie. Doręczenie decyzji musi nastąpić z zachowaniem zasad doręczania pism organu uregulowanych w art. 39-49 k.p.a. i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie skuteczne i będzie wywierało określone skutki prawne. Stosownie do treści art. 42 § 1 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Doręczanie pism w trybie określonym w art. 42 k.p.a., z uwagi na to, że pismo adresat odbiera osobiście, jest doręczeniem właściwym. Wszystkie inne formy doręczeń pism osobom fizycznym mają charakter uzupełniający. Taki charakter uzupełniający ma doręczenie zastępcze, które normuje art. 43 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zd. 1 k.p.a.). Na podstawie wskazanego art. 43 możliwe jest więc tzw. doręczenie zastępcze pisma w miejscu zamieszkania adresata, ale tylko po spełnieniu pewnych warunków, tj.: jeżeli adresat jest nieobecny w mieszkaniu i jest to nieobecność w czasie samego doręczenia pisma oraz, jeżeli pismo przyjmują osobiście za pokwitowaniem pełnoletnie osoby wymienione w cytowanym powyżej przepisie, z zachowaniem kolejności w nim podanej, tzn. domownik, sąsiad, dozorca domu. W orzecznictwie dokonano wykładni pojęcia "dorosły domownik". Przyjęto, że pojęcie "dorosły" w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest tożsame z pojęciem pełnoletni użytym w art. 10 § 1 Kodeksu cywilnego (v. m.in. wyrok NSA z 17 maja 1999 r., sygn. akt II SA 447/99, Lex nr 46791; postanowienie NSA z 3 grudnia 1993 r., sygn. akt SA/Po 1931/93, Lex nr 10574). Sąd w niniejszej sprawie taką wykładnie art. 43 k.p.a. w pełni podziela. Zawężająca interpretacja powyższych pojęć wynikających z art. 43 służy bowiem ochronie interesów adresata pisma. W niniejszej sprawie korespondencję w miejscu zamieszkania w imieniu adresata odebrała jego córka (domownik), nie będąca osobą dorosłą, tj. pełnoletnią. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 12 listopada 2008 r. skarżący okazał legitymację szkolną córki - K.Z., urodzonej [...] 1991 r., a więc mającej w chwili odbioru korespondencji 16 lat. W tej sytuacji Sąd stwierdza, że zastępcze doręczenie decyzji organu I instancji (art. 43 k.p.a.) nie może być uznane za doręczenie prawidłowe i wywołujące skutki procesowe. Dokonane zostało do rąk małoletniego dziecka adresata decyzji, który taki sposób doręczenia zasadnie -w świetle treści art. 43- kwestionuje. Tym samym należało uznać, iż organ błędnie przyjął, że decyzja I instancji została doręczona w dniu 27 marca 2008 r. oraz, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu takie błędne stanowisko Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR zajęte w sprawie i znajdujące swoje odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu, było wynikiem niepełnego postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez ten organ. Organ odwoławczy nie tylko nie ocenił, czy decyzja I instancji została doręczona skutecznie stronie, ale także nie wyjaśnił z jaką datą to doręczenie nastąpiło, skoro na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji widnieją dwie daty doręczenia: 27 i 28 marca 2008 r. (Sąd nie mógł w pełni ocenić tego dowodu, albowiem w aktach administracyjnych znajduje się kserokopia tylko jednej strony zwrotnego potwierdzenia odbioru, a przy tym nieczytelna). Nie ustalając powyższych kwestii organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ze zmianami wynikającymi z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w stopniu mającym -jak powyżej wykazano- istotny wpływ na wynik sprawy. Konkludując, w sprawie należało zakwestionować skuteczność doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] marca 2008 r. Tym samym decyzja ta winna być ponownie wysłana do strony celem jej prawidłowego doręczenia. Jednakże mając na względzie, że skarżący nie kwestionuje doręczenia ww. decyzji i podaje w skardze, że decyzję tą faktycznie otrzymał w dniu 29 marca 2008 r., jako datę doręczenia orzeczenia organu I instancji przyjąć -w ocenie Sądu- należy właśnie tą datę - tj. 29 marca 2008 r. Ponownie orzekając Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w W. obowiązany jest powyższe stanowisko Sądu w niniejszej sprawie uwzględnić. Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.