V SA/Wa 1774/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... czerwca 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ... zł (...), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ...) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... Przedmiotem skargi z dnia ... lipca 2011 r., wniesionej przez A. F. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... czerwca 2011 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... kwietnia 2011 r. nr ... o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia braku okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Skarżona decyzja została wydana w następująco ustalonym stanie faktycznym. Cudzoziemiec złożył w dniu ... stycznia 2011 r. wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia ... kwietnia 2011 r. odmówił nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej, orzekając jednocześnie o wydaleniu z terytorium RP wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu wskazano m.in., że nie można wywnioskować aby cudzoziemiec mógł w sposób rzeczywisty i zasadny obawiać się prześladowania w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, czy też aby w kraju pochodzenia zaistniały okoliczności mogące stanowić przyczynę prześladowania lub doznania przez cudzoziemca poważnej krzywdy. Organ uznał, że cudzoziemiec nie wykazał faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawą przed prześladowaniem, a jego oświadczenia na temat zdarzeń, w konsekwencji których miał być w K. prześladowany, są niewiarygodne. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia ... lipca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnośnie do przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy organ wskazał, że wyjaśnienia wnioskodawcy oraz inne dowody wzięte pod uwagę przez organ I instancji przy rozpatrywaniu wniosku Cudzoziemca z ... stycznia 2011 r. nie wykazały, że może on żywić rzeczywistą obawę przed tymi prześladowaniami. Zauważył, iż wnioskodawca nie był nigdy oficjalnie poszukiwany przez władze kraju pochodzenia, nie został również nigdy zatrzymany, aresztowany, skazany, poddany działaniom o charakterze szykan, prześladowań tak fizycznych, jak i psychicznych. Organ powołał się na twierdzenia cudzoziemca, iż w kraju pochodzenia był on prześladowany w związku z działalnością ojca, który miał zostać zamieszany w defraudację środków pieniężnych w ministerstwie f. kraju pochodzenia, a następnie zamordowany w upozorowanym wypadku samochodowym. W wyniku powyższych wydarzeń ciężko zachorowała i zmarła jego matka, policja "zajęła cały dom i wszystko zabrała", zaś ciotka została aresztowana i zmarła w więzieniu. W związku z powyższym cudzoziemiec miał stale zmieniać miejsce pobytu, aby móc skutecznie się ukrywać. Cudzoziemiec wyjaśnił, iż wydarzenia, które stanowić miały podstawę obaw przed prześladowaniem dotyczyły działań ojca w ministerstwie f., gdzie ojciec cudzoziemca "był finansistą, pracował dla M.". Zgodnie z oświadczeniami cudzoziemca, gdy "M. zdefraudował część pieniędzy i został aresztowany", nastąpiły aresztowania wielu urzędników m., co dotyczyć mogło również ojca strony, gdyż "...". Według zeznań wnioskodawcy, opisywane wydarzenia miały miejsce na przełomie 2004 i 2005r. Organ wskazał występowanie rażących sprzeczności w zeznaniach cudzoziemca wskazuje w sposób jednoznaczny na traktowanie postępowania uchodźczego w sposób instrumentalny, jak również zjawisko tzw. "eskalacji zeznań", czyli zmiany oświadczeń składanych przez cudzoziemców skutkiem poznania reguł konwencyjnych i proceduralnych oraz porad współmieszkańców ośrodków, noszących cechy sztucznych scenariuszy próbujących dopasować sytuację wnioskodawców do tychże reguł. W ocenie organu w świetle przedstawionych przez Cudzoziemca dowodów (doniesienia prasowe), a także wobec skonfrontowania ich z informacjami przedstawianymi przez agencje prasowe nie ulega wątpliwości, iż faktem jest aresztowanie w dniu ... marca 2008 r. byłego ministra f. K., P. A. A., oraz byłego ministra z., U. O. A. Obaj byli urzędnicy państwowi zostali aresztowani w toku śledztwa dotyczącego korupcji i sprzeniewierzania środków państwowych. Żadne dokumenty natomiast nie wskazują na zatrudnienie w ministerstwie f. ojca cudzoziemca oraz na jego aresztowanie w związku z kampanią antykorupcyjną. W K. działa aktywnie szereg organizacji praw człowieka, które skrupulatnie monitorują działania władz państwowych i dokumentują przypadki naruszeń tychże praw (m.in. Amnesty International, Human Rights Watch), w szczególności dotyczy to zatrzymań i aresztowań dokonywanych przez służby bezpieczeństwa państwa. Mając na względzie brak informacji potwierdzających okoliczności podnoszone przez cudzoziemca, który nie przedłożył żadnych dowodów w sprawie, wydarzenia opisywane przez niego organ uznał za niewiarygodne. Organ zauważył, iż niemożność uznania zeznań cudzoziemca za wiarygodne wynika z analizy logicznej składanych przezeń oświadczeń. Po pierwsze, jeżeli cudzoziemiec ukrywał się i miał być poszukiwany przez służby bezpieczeństwa kraju pochodzenia, to wydaje się niemożliwym prowadzenie przez cudzoziemca studiów, co łączy się m.in. z uczęszczaniem na wykłady, egzaminy. Po drugie, w dniu ... marca 2009 r. Cudzoziemiec uzyskał dokument paszportowy na własne dane osobowe, a następnie w czerwcu 2010 r. opuścił kraj pochodzenia legalnie, międzynarodowym połączeniem lotniczym ze stolicy państwa (D.). W powyższym świetle, nawet hipotetyczna możliwość jakiegokolwiek zainteresowania Cudzoziemcem przez służby bezpieczeństwa kraju pochodzenia wydaje się nieprawdopodobna. Odnośnie do sytuacji panującej aktualnie w kraju pochodzenia strony organ wskazał, że według szeregu wiarygodnych źródeł cechuje ją stan niskiego poszanowania podstawowych praw i wolności człowieka i obywatela, choć ogólna sytuacja jest względnie stabilna (m.in. zaktualizowane dane Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdsC, informacje Biura Spraw Konsularnych Departamentu Stanu Stanów Zjednoczonych z 2009 i 2010 r., Raport Amnesty International z roku 2010 odnośnie stanu przestrzegania praw człowieka w K. - "C. - Amnesty International Report 2010. Human Rights in Republic of C. 2010"), a standard i bezpieczeństwo życia klasyfikowane są zdecydowanie wyżej niż w wielu innych państwach a. W K. dochodzi do szeregu poważnych naruszeń praw człowieka, lecz są to działania skierowane w głównej mierze przeciw osobom zaangażowanym aktywnie w życie polityczne lub prowadzącym działalność społecznikowską (aktywiści ruchów obrony praw człowieka, dziennikarze), która skoncentrowana jest, przede wszystkim, na monitorowaniu przestrzegania prawa przez władze. Są to jednak działania jednostkowe, które nie dotyczą ludności cywilnej nieprowadzącej aktywnego życia politycznego bądź społecznego. Organ podkreślił, iż cudzoziemiec nie podnosił prowadzenia żadnych działań o charakterze politycznym czy społecznym. Analizując zeznania złożone w trakcie postępowania organ zwrócił uwagę na sytuację życia prywatnego aplikanta. W szczególności istotnym faktem była śmierć osoby ciotki cudzoziemca, która pomagała wnioskodawcy finansowo, m.in. opłacając studia. Wobec braku możliwości kontynuowania nauki, a także prawdopodobieństwa poważnych problemów z utrzymaniem się, opuszczenie kraju pochodzenia wydaje się wyborem życia osobistego i próbą poprawy sytuacji osobistej. Odnosząc się do przesłanek dotyczących ochrony uzupełniającej organ zauważył, że wnioskodawca nie uwiarygodnił w żaden sposób zaistnienia zindywidualizowanych przesłanek rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy w przypadku swego powrotu do kraju pochodzenia. Natomiast analiza złożonych przez niego zeznań wskazuje na istotnie niską wiarygodność wskazywanych faktów i okoliczności mających uzasadniać objęcie ochroną międzynarodową w RP. Sytuacja panująca w K., z kolei, według wiarygodnych źródeł (por. informacje Biura Spraw Konsularnych Departamentu Stanu Stanów Zjednoczonych z 2009 i 2010r., Raport Amnesty International z roku 2010 odnośnie stanu przestrzegania praw człowieka w K. - "C. - Amnesty International Report 2010. Humań Rights in Republic of C. 2010", aktualne dane Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdsC), jest względnie stabilna, choć istnieją incydenty istotnych naruszeń praw człowieka. Jednakże zatrzymania, aresztowania, uwięzienia oraz wszelkie inne represje władz państwowych następują w stosunku do członków opozycyjnych partii politycznych, działaczy społecznych, aktywistów praw człowieka, osób występujących w sposób aktywny z krytyką działań władz K. Odnosząc się do instytucji pobytu tolerowanego postępowanie organ odwoławczy wykluczył istnienie tak ryzyka wydalenia jedynie do kraju, "w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia wolności i bezpieczeństwa osobistego" (art. 97 ust. 1 pkt. 1), jak i wydalenia, które "naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r..." (art. 97 ust 1 pkt. 1 a). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie prawa procesowego, tj. art. 8 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.), poprzez brak odniesienia się do argumentów podniesionych przez stronę w odwołaniu; art. 15 k.p.a. poprzez ograniczenie się do kontroli zasadności i zgodności z prawem decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i nieprzeprowadzenie samodzielnego postępowania wyjaśniającego; art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Rozwijając zarzuty w motywach skargi skarżący wskazał, iż (jak podał w odwołaniu) trudności w określeniu czasu operacji antykorupcyjnej, w rezultacie której został zatrzymany jego ojciec wynikały z czasu trwania tej operacji. Wyjaśnił, iż rozpoczęcie operacji “E." przypada na początek roku 2006, natomiast do aresztowania ministra f. doszło w dniu ... marca 2008 r. Rozbieżności w datach podanych we wniosku statusuowych oraz w czasie przesłuchania wynikały z niesprecyzowania pytania oraz z tego, iż nie śledził doniesień prasowych dotyczącej afery, dopóki nie zaczęła ona dotyczyc jego rodziny. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa - art.145§1 p.p.s.a.). Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców odpowiada prawu. Rada do Spraw Uchodźców w ramach oceny możliwości przyznania cudzoziemcowi statusu uchodźcy lub jednej z pozostałych form ochrony przewidzianych w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.jed. Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz.1472 ze zm.), zwanej dalej ustawą, prawidłowo oceniła sytuację aktualnie panującą w K. Nie uszło uwadze Sądu, że Rada wystosowała do cudzoziemca informacje o możliwości złożenia oświadczenia co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań w trybie art. 10 k.p.a. Strona skorzystała z tego prawa składając pismo z 30 maja 2011 r., w którym podniosła obawy związane z przedłużeniem kadencji przez prezydenta K, a dotyczące wzrostu napięcia wewnętrznego w kraju i zamieszek na tle politycznym. Cudzoziemiec wskazał, że przyjaciel, u którego ukrywał się po śmierci ojca został aresztowany wraz z rodziną. Wyraził obawę, iż rodzina ta może obciążyć go swoimi zeznaniami i narazić go na niebezpieczeństwo utraty życia lub wolności osobistej. Sąd stwierdza, że wprawdzie doszło do aresztowania M. i F. K., lecz skarżący nie przedstawił dowodów, iż miało to związek z jego ojcem. Skarżący nieprawidłowo umiejscowił w czasie aresztowanie M. - miało ono miejsce na przełomie 2004/2005, podczas gdy cudzoziemiec podał, że w 2007 lub w 2008 r. Skoro zatem od czasu aresztowania M. zaczęły się kłopoty skarżącego i jego obawy, to za niewiarygodne należy uznać zapomnienie tak ważnej dla siebie daty. Cudzoziemiec twierdzi, iż był poszukiwany i ukrywał się, podczas gdy otrzymał paszport w dniu ... marca 2009 r. Twierdzi, iż ukrywał się w ten sposób, że studiował w latach 2004 – 2009 i w ten sposób wmieszał się w tłum. Twierdzenie to należy uznać za niewiarygodne. Sąd zauważa, że na Uniwersytecie w D. studiuje wprawdzie ... studentów (...), jednak nie można przyjąć, że jest on miejscem do schronienia, ponieważ każdy student widnieje na listach obecności, a jego dokumenty są do odnalezienia w dziekanacie. W ocenie Sądu skarżący przerwał studia w 2009 r. z powodu śmierci ciotki finansującej jego naukę, a nie z uwagi na obawy przed policją. Jak wynika z materiału dowodowego, skarżący nie był nigdy aresztowany i nie należał do żadnej organizacji. Ponadto, cudzoziemiec opuścił K. legalnie w czerwcu 2010 r. na podstawie paszportu i udał się do M.. W tym miejscu należy podkreślić, że stosownie do pkt 62 Podręcznika Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" (Genewa, styczeń 1992 r.) "migrantem jest osoba, która z przyczyn innych niż zawarte w definicji dobrowolnie opuszcza swój kraj w celu osiedlenia się w innym miejscu. (...) Jeśli powodem są wyłącznie przyczyny ekonomiczne, to osoba taka jest migrantem ekonomicznym, a nie uchodźcą". Wobec powyższego Rada prawidłowo oceniła zeznania jako niewiarygodne i uznała skarżącego za migranta ekonomicznego. Zgodnie z art.13 ust. 1 ustawy, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Stosowanie do przepisu art.13 ust.3 ustawy prześladowanie to musi: 1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, z późn. zm.), lub 2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Prawidłowo zatem Rada do Spraw Uchodźców ustaliła, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wnioskodawca nie wykazał w wystarczająco uzasadniony sposób uzasadnionej - w sposób zobiektywizowany - obawy przed prześladowaniem. Wobec braku wiarygodności zeznań wnioskodawcy, Rada prawidłowo wskazała na niewykazanie istnienia rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu przez cudzoziemca do kraju. W tej sytuacji, w świetle zacytowanego przepisu art. 13 ust.1 i 3 ustawy odmowa nadania statusu uchodźcy jest w pełni uzasadniona. Art. 15 ustawy stanowi, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję stwierdził, że również w tym zakresie odpowiada ona prawu. Odnosząc się do przewidzianych ww. przepisem przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej, Rada do Spraw Uchodźców prawidłowo stwierdziła, że wnioskodawca nie jest narażony na prześladowanie ani innego rodzaju represje. Stosownie do art.48 ust. 1 ustawy w przypadku gdy wnioskodawcy lub osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje, odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu: 1) ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 20, albo 2) zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej i nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a. Wobec odmowy przyznania cudzoziemcowi statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej w następnej kolejności należało rozważyć, czy nie zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany w RP zgodnie z art. 97 ust.1 pkt1 lub 1 a ustawy, co Rada prawidłowo uczyniła. Art. 97 ust. pkt 1 i 1 a stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: 1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.; 1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Sąd podziela stanowisko Rady do Spraw Uchodźców wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wnioskodawca nie uwiarygodnił w wystarczający sposób, że ze względu na swoje działania byłby w konsekwencji wydalenia do K. narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego – przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd stwierdził również, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Stan faktyczny sprawy został ustalony po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, a dowody zebrane w sprawie zostały wnikliwie i prawidłowo ocenione. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. i §18 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).