V SA/Wa 1778/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... stycznia 2011 r. nr ... w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o rybołóstwie; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza na rzecz A. S. od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę ... zł ... tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Okręgowy Inspektor Rybołówstwa Morskiego w S. decyzją z dnia ... sierpnia 2008 r. wymierzył A. S. karę pieniężną w wysokości ... złotych za naruszenie art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiającego zakaz połowów dorsza na Morzy Bałtyckim (podobszar 25 – 32 wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski. Decyzja ta została uchylona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości i sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W wyniku skargi na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1956/09 uchylił decyzję Ministra, stwierdzając, że nie było podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej, a okoliczności sprawy uzasadniały wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Sąd w wyroku tym podzielił stanowisko Ministra co do tego, że kara powinna być wymierzona na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574 ze zm.) i § 2 pkt 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar za naruszenie przepisów o rybołówstwie (Dz. U. Nr 76, poz. 671). Jednakże ewentualną zmianę wysokości kary nakazał rozważyć z uwzględnieniem art.139 k.p.a.. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia ... stycznia 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję organu I instancji oraz wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości ... złotych na podstawie § 2 pkt 22 rozporządzenia w sprawie wysokości kar za naruszenie przepisów o rybołówstwie. W uzasadnieniu podał, że wymierzona kara jest najniższą pośród określonych w powołanym przepisie, jednocześnie jej wysokość pozbawi armatora korzyści ekonomicznych uzyskanych w wyniku nielegalnego połowu. Jest ona również proporcjonalna do wagi naruszenia, a jednocześnie ma działanie prewencyjne. Minister wskazał ponadto, że uchylenie decyzji organu I instancji wymierzającej skarżącemu karę w kwocie ...złotych i wymierzenie jej w wysokości ... złotych nie naruszało art. 139 k.p.a., gdyż utrzymanie w mocy poprzedniego rozstrzygnięcia co do wysokości kary stanowiłoby rażące naruszenie prawa, prowadziłoby do naruszenia interesu społecznego oraz naruszałoby konstytucyjną zasadę równości w sytuacji wymierzenia kary innemu armatorowi za podobne naruszenia. Wyrokiem z dnia 6 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 670/11 tut. Sąd oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie. Podkreślił, że na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2010 r.. Za nieuzasadniony uznał zarzut niezastosowania się organu do oceny prawnej i wskazań, co o dalszego postępowania wyrażone w wyroku z 16 marca 2010 r.. W ocenie Sądu I instancji skarżący błędnie odczytał wypowiedź Sądu zawartą w poprzednim wyroku, w której uznano, że dolna granica wymierzonej w sprawie kary powinna uwzględniać treść § 2 pkt 22 rozporządzenia w sprawie wysokości kar za naruszenie przepisów o rybołówstwie. Sąd I instancji stwierdził w tym zakresie, że art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy o rybołówstwie można traktować jako samoistną podstawę orzekania o karze pod warunkiem uwzględnienia dyspozycji ust. 4 tego przepisu i w konsekwencji treści wydanych na jego podstawie przepisów wykonawczych, czyli § 2 ust. 22 rozporządzenia. Zdaniem Sądu I instancji wymierzenie przez organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy kary pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnie wyższej niż pierwotnie, na podstawie innego surowszego przepisu nie naruszało zakazu reformationis in peius. Organ I instancji nakładając, bowiem karę popełnił oczywisty błąd co do podstawy prawnej przyjmując jako podstawę wymierzenia kary § 2 pkt 37 rozporządzenia w sprawie wysokości kar za naruszenie przepisów o rybołówstwie zamiast § 2 pkt 22, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Z uwagi na znaczną różnicę kar przewidzianą tymi przepisami takie działanie Sąd I instancji uznał również za rażące naruszenie interesu społecznego, którego naruszenie wraz z rażącym naruszeniem prawa są podstawą do niestosowania zasady określonej w art. 139 k.p.a. Rozpoznając skargę kasacyjną od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny orzeczeniem z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt II GSK 2394/11 uchylił tenże wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu własnego wyroku NSA odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych zmierzających do podważenia prawidłowości dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, które jako prawidłowe, przyjęte zostały przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania, a także do zarzutów naruszenia prawa materialnego stwierdził, że nie mogą one odnieść skutku oczekiwanego przez stronę. Z tego mianowicie powodu, że stawiane i rysujące się na ich tle kwestie sporne rozstrzygnięte zostały (prawomocnym) wyrokiem WSA w Warszawie z 16 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1956/09. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, za usprawiedliwione uznać należy natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 174 pkt 2 w zw. z art. 153 w zw. z art. 170 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. i art. 151 p.p.s.a. NSA przypomniał, że wyrokiem z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1956/09, uchylona została, pierwotnie wydana w rozpoznawanej sprawie, kasacyjna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju wydana w rezultacie rozpatrzenia odwołania od decyzji nakładającej na podstawie § 2 pkt 37 rozporządzenia w sprawie wysokości kar za naruszenie przepisów o rybołówstwie, karę pieniężną w wysokości ... zł, WSA w Warszawie wyraził pogląd, że organ I instancji zastosował prawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy o rybołówstwie i błędnie powołał jedynie, jako podstawę prawną określająca dolną granicę wymiaru kary za naruszenie przepisów o rybołówstwie morskim, przywołany powyżej przepis rozporządzenia, zamiast jego § 2 pkt 22. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że art. 63 ust. 1 ustawy o rybołówstwie może stanowić samodzielną podstawę ukarania za naruszenie przepisów o rybołówstwie, a kara wymierzona poniżej dolnej granicy zagrożenia wskazanej w w.w. rozporządzeniu jest niewątpliwie karą mieszcząca się w granicach zakreślonych przez ustawę, skoro ustawa wskazuje wyłącznie górną granicę odpowiedzialności." Stanowisko to, uwzględniało treść zasady wyrażonej w art. 139 k.p.a. o czym przekonują wytyczne adresowane do organu administracji, które poprzedzone zostały również argumentem, że stan prawny rozpoznawanej sprawy uległ zmianie w zakresie odnoszącym się do podstawy prawnej określającej wysokość dolnej granicy kary pieniężnej, a to w związku z utratą mocy obowiązującej § 2 pkt 37 rozporządzenia w sprawie wysokości kar za naruszenie przepisów o rybołówstwie, który stanowił podstawę jej wymierzenia przez organ I instancji. Zdaniem NSA stytuację gdy ponownie rozpoznając odwołanie skarżącego od decyzji wymierzającej karę w wysokości ... zł, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją reformatoryjną nałożył na skarżącego karę w wysokości ... zł na podstawie § 2 pkt 22 rozporządzenia w sprawie wysokości kar za naruszenie przepisów o rybołówstwie, a WSA w Warszawie kontrolując zgodność z prawem tej decyzji i oddalając skargę, nie uwzględnił oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku tego Sądu z 16 marca 2010 r. (zwłaszcza odnośnie samoistnego charakteru przepisu art. 63 ust. 1 ustawy, jako podstawy wymiaru kary), ocenić należy jako naruszenie art. 153 p.p.s.a. Sąd zważył co następuje: Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając sprawę niniejszą Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt II GSK 2394/11 wydanym w następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej A. S.. Badając zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ( z dnia .... stycznia 2011 r. nr ...) we wskazanym wyżej zakresie uznać należy, że skarga złożona na tą decyzję zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził bowiem (odwołując się do wiążącego w sprawie wyroku sądu I instancji sygn. akt IV SA/Wa 1956/09 wydanego poprzednio), iż właściwą podstawą prawną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej był w przedmiotowej sprawie art. 63 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62 z 2004 r. poz. 574 ze zm.). Błędem było natomiast powoływanie w tej materii § 2 pkt 22 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie (Dz. U. Nr 76 z 2005 r. poz. 671). Z treści wyżej przywołanego wyroku Sądu I instancji wynikało również (co także zyskało akceptację NSA), że art. 63 ust. 1 ustawy o rybołówstwie może stanowić samodzielną podstawę ukarania za naruszenie przepisów o rybołówstwie, a kara wymierzona poniżej dolnej granicy zagrożenia wskazanej w w/w/ rozporządzeniu jest karą mieszczącą się w granicach zakreślonych przez ustawę, która wskazuje wyłącznie górną granicę odpowiedzialności. Co nie mniej istotne za sprzecznie z treścią art. 139 kpa uznano wymierzenie skarżącemu (na mocy decyzji z dnia ... stycznia 2011 r.) kary pieniężnej w wysokości wyższej niż pierwotnie wymierzona (na mocy decyzji Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w S. z dnia ... sierpnia 2008 r.) Z uzasadnienia wyroku NSA wynika zatem, iż kwestia naruszenia zakazu reformationis in peius nie została w niniejszej sprawie należycie rozważona, tym bardziej jeszcze, że stan prawny tejże sprawy uległ zmianie w zakresie odnoszącym się do podstawy prawnej określającej wysokość dolnej granicy kary pieniężnej w związku z utratą mocy obowiązującej § 2 pkt. 37 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie. (Przepis ten stracił moc z dniem 15 lipca 2009 r. – uznano go wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lipca 2009 r., Dz. U. Nr 112 z 2009 r. poz. 936 za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP). Powyższe oznacza, iż jeśli tylko skarżący odwołał się od pierwotnie nałożonej kary w wysokości ... zł i kara w takiej wysokości nie naruszała w sposób rażący prawa lub interesu społecznego, to brak było podstaw prawnych aby w toku dalszego postępowania dotyczącego m.in. tejże kary podwyższać jej wysokości. Tego o czym wyżej mowa nie uwzględnił jednak organ odwoławczy podejmując kwestionowaną skargą decyzję. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 190 p.p.s.a.