V SA/Wa 1782/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2014 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. w B. na rozstrzygnięcie Ministra Gospodarki zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu; oddala skargę I. Sp. z o.o. w B. wystąpiła z wnioskiem o dofinansowanie projekt pt. "Wdrożenie innowacyjnej technologii produkcji elementów betonowych prefabrykowanych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka lata 2007-2013, Działanie 4.4 "Nowe inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym". Powyższy wniosek nie uzyskał jednak pozytywnej oceny o czym Państwowa Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: PARP) poinformowała wnioskodawcę pismem z dnia [...] maja 2014 r. PARP wyjaśniła, że przedstawiony przez wnioskodawcę projekt nie spełnia kryteriów merytorycznych obligatoryjnych, a mianowicie: 1. kryterium nr 6 – projekt wykazuje opłacalność finansową w tym opłacalność wprowadzenia na rynek nowego lub zasadniczo ulepszonego produktu; 2. kryterium nr 8 – wydatki są kwalifikowane w ramach działania, uzasadnione, racjonalne i adekwatne do zakresu celów i projektu oraz celów Działania. Protestem z dnia [...] maja 2014 r. wnioskodawca zakwestionował oceny w zakresie obu ww. kryteriów. W następstwie rozpoznania protestu instytucja pośrednicząca (dalej: IP) pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] uznała jego zasadność w zakresie kryterium obligatoryjnego nr 6. Podtrzymała jednocześnie dotychczas wyrażanie stanowisko co do oceny spełniania kryterium nr 8. Przypomniała, że pod pojęciem "kwalifikowalność wydatków" należy rozumieć zgodność z kategoriami wydatków określonymi w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego w sprawie udzielania przez PARP pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Ponadto wydatki muszą być także: - "uzasadnione" tj. niezbędne i wyłącznie bezpośrednio związane z realizacją działań uznanych za kwalifikowane zaplanowanych w projekcie. Każda pozycja zawarta w punkcie 24 wniosku o dofinansowanie musi być odpowiednio opisana i uzasadniona w punkcie 25 wniosku o dofinansowanie; - "racjonalne" tj. wysokość poszczególnych wydatków musi być prawidłowo i rzetelnie oszacowana tj. wydatki nie mogą być zawyżone ani zaniżone; - "adekwatne" tj. muszą być odpowiednie (rodzajowo, ilościowo oraz pod względem wysokości) do zakresu poszczególnych działań w projekcie oraz do rezultatów tych działań. Zdaniem IP określona przez wnioskodawcę, posiadającego status MŚP, intensywność wsparcia jest zgodna z posiadanym przez niego statusem i zapisami rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego w sprawie udzielania przez PARP pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Wydatki planowane do poniesienia w ramach projektu są kwalifikowane zgodnie z kategoriami wydatków określonych w ww. rozporządzeniu. Planowane wydatki nie są jednak uzasadnione (nie każda pozycja wydatków została odpowiednio opisana i uzasadniona jako niezbędna i wyłącznie bezpośrednio związana z realizacją działań uznanych z kwalifikowalne). Planowane wydatki należy także uznać za nieracjonalne (wysokość poszczególnych wydatków nie została prawidłowo i rzetelnie oszacowana) i nieadekwatne (nie wykazano ich odpowiedniości rodzajowej, ilościowej i pod względem wysokości do zakresu poszczególnych działań w projekcie oraz do rezultatów tych działań). W ocenie IP uzasadnia, iż zastrzeżenia budzi zakup gruntu oraz zakup budynków i budowli. Wnioskodawca nie uzasadnił konieczności poniesienia wydatku na zakup działki o powierzchni ponad 2,5 ha oraz zakupu budynków i budowli, które znajdują się na wybranej działce. Wnioskodawca nie podał przyjętej metodologii kalkulacji wysokości kwoty poszczególnych ww. wydatków. Nie zostały podane ceny pozyskanych przez wnioskodawcę konkurencyjnych ofert gruntu wraz z cenami znajdujących się na nich budynków i budowli oraz uzasadnienie wysokości tych cen. Ponadto, nie podano parametrów technicznych jakie powinny spełniać poszczególne elementy kosztów kwalifikowanych związanych z robotami i materiałami budowlanymi w powiązaniu z celem projektu. Zarówno uzasadnienie konieczności poniesienia ww. wydatków jak i uzasadnienie kalkulacji wysokości danego wydatku są w opinii IP niewystarczające i nie dają możliwości oceny racjonalności i adekwatności planowanych w projekcie wydatków. W związku z brakiem możliwości dokonania rzetelnej oceny odnośnie zasadności, racjonalności i adekwatności zakupu gruntu o powierzchni 25 700 m2, a także wymienionych we wniosku – znajdujących się na ww. gruncie – budynków i budowli oraz brakiem parametrów technicznych i niewystarczającego uzasadnienia wydatków na roboty i materiały budowlane, kryterium nr 8 uznano za niespełnione, a zatem i sam protest za niezasadny. Rozstrzygnięcie zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. zaskarżyła I. Sp. z o.o. z/s w B. w zakresie, w jakim uznano, iż wniosek spółki nie spełnia kryterium merytorycznego obligatoryjnego nr 8: "Wydatki są kwalifikowane w ramach działania, uzasadnione, racjonalne i adekwatne do zakresu i celów projektu oraz celów Działania". Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 4) ustawy o prowadzeniu polityki rozwoju (dalej: u.z.p.p.r.), art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r. oraz art. 31 ust 1 u.z.p.p.r., a także naruszenie §23 ust. 2 pkt 1 oraz 23 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 2 kwietnia 2012 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013 (Dz. U. 2012, poz. 438) poprzez: - nieprawidłową, niezgodną z zasadami oceny Kryterium kwalifikowalności wydatków określonymi w Przewodniku po kryteriach wyboru finansowania operacji w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna gospodarka, 2007-2013 (dalej: Przewodnik), ocenę wniosku, w wyniku której to oceny uznano, że informacje zawarte we wniosku nie potwierdzają faktu spełnienia przez projekt Kryterium kwalifikowalności wydatków – w ten sposób, że przyjęto, iż udział wydatków przeznaczonych na pozyskanie gruntu, istniejących budynków i budowli oraz ich modernizacji wynosi 38% budżetu inwestycji – na skutek nieuzasadnionego wliczenia do jednej kategorii kosztów przeniesienia prawa własności gruntu lub użytkowania wieczystego gruntu oraz kosztów przeniesienia prawa własności budynku lub budowli położonych na tym gruncie, oraz nieuzasadnionego zakwestionowania zasadności nabycia robót budowlanych poprzez niedostrzeżenie powiązania funkcjonalnego tych robót z wytworzeniem środków trwałych innych niż grunt i budynki; - rażące naruszenie przepisów §23 ust. 2 pkt 1 oraz 23 ust 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego o udzielaniu pomocy przez PARP z 2012r. – poprzez ich niezastosowanie do wyliczenia udziału wydatków na pozyskanie gruntu wraz z budowlami i budynkami oraz na ich modernizację; - brak zapewnienia przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów poprzez niewskazanie w dokumentach regulujących postępowanie konkursowe (tj. w szczególności w instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie realizacji projektu) zasady, wedle której przedstawienie opinii rzeczoznawcy na okoliczność wysokości wydatku na zakup nieruchomości wraz z gruntem, budynkami i budowlami, musi nastąpić na etapie składania wniosku; - naruszenie zasady zaufania obywateli do organów publicznych poprzez odmienną ocenę innych wniosków o dofinansowanie, w przypadku których uzasadnienie wydatków związanych z nabyciem gruntu oraz budynków i budowli sporządzone zostało w dokładnie taki sam sposób (z taką samą szczegółowością) jak w przypadku projektu (zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach wydanych na tle takich samych stanów faktycznych); - naruszenie zasady rzetelnej oceny projektów w procesie wyborów projektów do dofinansowania poprzez: lakoniczne, niespójne i niepełne uzasadnienie Informacji o negatywnym rozpatrzeniu protestu, uniemożliwiające spółce zapoznanie się z argumentacją organu ją wydającego, a w konsekwencji pozbawiające spółkę możliwości pełnego ustosunkowania się do stanowiska Ministra Gospodarki; - stwierdzenie, że ocena wniosku została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą, zgodnie z art. 30c ust 3 pkt 1 u.z.p.p.r.; - orzeczenie na podstawie art. 200 p.p.s.a. zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto o zobowiązanie Ministra Gospodarki do przedłożenia w celu przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów – wniosku o nr [...] oraz [...] złożonych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Działanie 4.4 "Nowe inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym" odpowiednio w dniach [...] grudnia 2013 roku i [...] grudnia 2013 roku, oraz pisma Ministra Gospodarki – informacji o rozpatrzeniu protestu dla wniosku o nr [...] oraz pisma PARP o zakwalifikowani do dofinansowania (a zatem spełnieniu wszystkich kryteriów oceny) dla wniosku o nr [...]. Sąd zauważył co następuje: Istota sporu w niniejszej sprawie sprawdza się do odpowiedzi na pytanie czy projekt przedstawiony przez stronę Skarżącą spełnił kryterium merytoryczne obligatoryjne nr 8, tzn. czy wydatki przewidziane w jego ramach są kwalifikowalne, uzasadnione, racjonalne i adekwatne do zakresu i celów projektu oraz celów Działania 4.4 Na powyższe pytanie IP udzieliła odpowiedzi przeczącej, uzasadniając ją przytoczonymi wyżej argumentami zawartymi w kwestionowanym skargą rozstrzygnięciu. Z kolei Skarżąca stanowisko to podważa podnosząc, iż organ przyjmując je dopuścił się naruszenia szeregu przepisów wskazanych w skardze. Odnosząc się do powyższego przypomnieć w pierwszej kolejności należy brzmienie tychże przepisów. Pierwszy z nich (art. 26 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. u.z.p.p.r.) stanowi, że do zadań instytucji zarządzającej należy w szczególności wybór w oparciu o kryteria, o których mowa w pkt 3 projektów które będą dofinansowane w ramach programu operacyjnego. Drugi z kolei (art. 26 ust. 2 u.zp.p.r.) wskazuje, że instytucja zarządzająca wykonując zadania, o których mowa w ust. 1 powinna uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewniać przejrzystość reguł sformułowanych przy ocenie projektów. Trzeci natomiast (art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r.) przewiduje, że w celu zapewnienia rzetelnej i bezstronnej oceny projektów w procesie wyboru projektów do dofinansowania mogą uczestniczyć eksperci posiadający specjalistyczną wiedzę lub umiejętności z poszczególnych dziedzin objętych programem operacyjnym. Oprócz ww. przepisów u.z.p.p.r. Skarżąca zarzuca również naruszenie przez IP §23 ust. 2 pkt 1 oraz §23 ust. 5 i 6 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 2 kwietnia 2012 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowe w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 (Dz. U. z 2012r., poz. 438). W związku z powyższym przypomnieć należy, iż §23 ust.1 ww. rozporządzenia stanowi, że wydatkami kwalifikującymi się do objęcia wsparciem na inwestycje o wysokim potencjale innowacyjny są wydatki poniesione po dniu złożenia wniosku o udzielenie wsparcia. Do wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem zalicza się wydatki na: 1. pokrycie kosztu przeniesienia własności gruntu lub użytkowania wieczystego gruntu do wysokości 10% całkowitych wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem pod warunkiem, że: a. grunt jest niezbędny do realizacji projektu; b. przedsiębiorca przedstawił opinię rzeczoznawcy majątkowego potwierdzającą, że cena nabycia nie przekracza wartości rynkowej gruntu określonej w dniu nabycia; c. w okresie 7 lat poprzedzających datę nabycia gruntu jego zakup nie był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, ani z krajowych środków pomocy publicznej lub pomocy de minimis. 2. pokrycie kosztu przeniesienia prawa własności budynku lub budowli pod warunkiem, że: a. nieruchomość jest niezbędna do realizacji projektu; b. przedsiębiorca przedstawił opinię rzeczoznawcy majątkowego potwierdzającą, że cena nabycia nie przekracza wartości rynkowej nieruchomości określonej na dzień zbycia; c. przedsiębiorca przedstawił opinię rzeczoznawcy budowlanego potwierdzającą, że nieruchomość może być używana w określonym celu zgodny z celami projektu objętego wsparciem lub określająca zakres niezbędnych zmian lub ulepszeń; d. w okresie 7 lat poprzedzających datę nabycia nieruchomości jej zakup nie był współfinansowany ze środków Unii Europejskie, ani z krajowych środków pomocy publicznej lub pomocy de minimis; e. nieruchomość będzie używana wyłącznie zgodnie z celami projektu objętego wsparciem. 3. pokrycie ceny nabycia, albo kosztu wytworzenia środków trwałych innych niż określone w pkt 1 i 2, z zastrzeżeniem ust.3; 4. cena nabycia robót i materiałów budowlanych. §23 ust. 5 i 6 ww. rozporządzenia stanowią natomiast, że: - w przypadku przedsiębiorcy wykonującego działalność gospodarczą w sektorze transportu do wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem nie zalicza się wydatków na zakup środków transportu; - łączna wartość wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4 może wynieść do 50% całkowitych wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem. W ocenie Sądu, mając na uwadze z jednej strony wyżej cytowane przepisy, a z drugiej zaś treść skargi należy zgodzić się ze Skarżącą, iż nie przekroczyła ona wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem określonych w §23 ust. 2 pkt 1 oraz ust 6 ww. rozporządzenia. Wydatki te nie przekroczyły bowiem wartości progowych określonych na 10% i na 50%. Skarżąca nie ma jednak racji, kiedy dokonuje wykładni §23 ust. 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia. Wprawdzie §23 ust. 1 rozporządzenia uznaje za wydatki kwalifikujące się do objęcia wsparciem wydatki poniesione po dniu złożenia wniosku o udzielenie wsparcia do dnia wskazanego w umowie o udzielenie wsparcia, to jednak aby taki wydatek mógł zostać w ten sposób zakwalifikowany musi być uznany za takowy już wtedy, kiedy projekt podlega ocenie, a więc jeszcze przed przyznaniem wsparcia. Ubiegający się o wsparcie (w niniejszej sprawie skarżąca spółka) musi zatem przedstawić opinie rzeczoznawcy majątkowego potwierdzającą, że cena nabycia gruntu nie przekraczała jego wartości rynkowej określone na dzień zbycia, zanim poniesie wydatki na ten cel (na nabycie gruntu). W przeciwnym wypadku, a wiec tak jak chciałaby tego skarżąca, kwalifikowalność wydatków mogłaby być badana i oceniana wyłącznie wówczas gdy zostałyby one poniesione. Nie ma więc racji Skarżąca kiedy twierdzi (str. 8 skargi), że żaden z aktów systemu realizacji programu, tzn. ani regulamin, ani przewodnik, ani też ustawa czy którykolwiek z aktów wykonawczych nie kreuje dla wnioskodawcy obowiązku przedłożenia na etapie oceny wniosku wyceny rzeczoznawcy majątkowego w zakresie wartości przeznaczonych do nabycia nieruchomości. Aktem taki jest bowiem wielokrotnie przywoływane już Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 2 kwietnia 2012 r. Sąd stoi na stanowisku, iż organ nie miał uzasadnionych podstaw, aby skorzystać z możliwości przewidzianej w §7 ust.1 pkt 9 Regulaminu. Gdyby jednak Skarżąca złożyła opinię rzeczoznawcy i ona budziłaby wątpliwości to wówczas powinnością organu byłoby rozważenie ze skorzystania z możliwości jakie dawał ww. przepis. Sąd nie uznał za stosowne w niniejszym postępowaniu badanie okoliczności i podstaw przyznania dofinansowania w przypadku wniosków innych podmiotów. Sprawa niniejsza dotyczy bowiem konkretnego wniosku i jego ocena nie może odbywać się poprzez pryzmat ocen innych wniosków w innych postępowaniach, które na dodatek nie były kontrolowane przez sąd. Kontrola tych innych wniosków wykraczałaby poza kompetencje do orzekania w sprawach, w których wpłynęły skargi. Poza tym przyznanie środków w tych innych sprawach nie oznacza, iż owo przyznanie odbyło się z całą pewnością w sposób zgodny z obowiązującym prawem. Oznacza to zatem, że nie mogą być one punktem odniesienia dla oceny sprawy niniejszej. Z tego też względu Sąd oddalił wniosek dowodowy Skarżącej sformułowany w skardze. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż stanowisko organu odnoszące się do kryterium obligatoryjnego nr 8 było prawidłowe i na podstawie art. 30c ust. 3 pkt 2 ustawy o prowadzeniu polityki rozwoju skargę oddalił.