V SA/Wa 1783/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego powyżej kwoty 1.000 zł w sprawie ze skargi Województwa M. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów (obecnie Minister Finansów) z dnia (...) sierpnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłat do budżetu państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw postanawia: - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2018 r. Województwo [...] wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.000 zł. W uzasadnieniu szczegółowo przedstawiono sytuację finansową Województwa, wskazując m.in., iż posiadane środki publiczne w całości przeznaczane są na wydatki i rozchody publiczne, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o finansach publicznych i innych ustawach szczególnych. Wyjaśniono, iż w budżecie na rok 2017 – ustalonym uchwałą sejmiku Województwa [...] nr [...] – przewidziano plan dochodów w wysokości 2.349.124.639 zł, plan wydatków w wysokości 2.143.856.430 zł oraz nadwyżkę budżetu w wysokości 205.268.209 zł, przeznaczoną w całości na spłatę długu. Według stanu na dzień 30 września 2017 r. plan po zmianach przewiduje dochody budżetu Województwa na ten rok w wysokości 2.666.160.975 zł, wydatki w kwocie 2.546.819.240 zł oraz nadwyżkę budżetu wynoszącą 119.341.735 zł. Dodatkowo wskazano, iż w 2014 r. Województwo zmuszone było zaciągnąć pożyczkę długoterminową z budżetu państwa w wysokości 246.527.895 zł w związku z koniecznością spłaty zaległych rat z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw za 2013 i 2014 r. Otrzymana pożyczka z budżetu państwa generuje koszty jej obsługi – w 2017 r. na spłatę odsetek od pożyczki zaplanowano kwotę 7.395.837 zł. Ponadto Województwo zobowiązane jest do spłaty w 2017 r. rat kredytów długoterminowych oraz do wykupu obligacji w wysokości zaplanowanej w łącznej kwocie 217.714.246 zł oraz odsetek od tych kredytów oraz obligacji. We wniosku wskazano, iż Województwo posiada cztery rachunki bankowe, na których zgromadzono – na dzień złożenia wniosku (19 grudnia 2017 r.) – odpowiednio: 441.400.363,88 zł; 243,32 zł; 245,82 zł; 4.692.770,10 zł. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż środkami gromadzonymi na rachunku budżetu Województwa opłacane są na bieżąco wydatki związane z realizacją zadań własnych. W 2017 r. Województwo realizowało zadania związane z wdrażaniem programów finansowanych z udziałem środków pochodzących z Unii Europejskiej, w związku z unijną perspektywą finansową na lata 2014-2020. Przypadające na 2017 rok obciążenie z tytułu wpłaty do budżetu państwa w łącznej kwocie 357.413.756 zł stanowi 17,1% planowanych na bieżący rok budżetowy dochodów podatkowych, stanowiących główne źródło dochodów własnych Województwa. Ponadto wskazano we wniosku, iż wartość środków trwałych (według bilansu za rok 2016) wynosi 3.213.587.554,73 zł. Według sprawozdania Rb-Z o stanie zobowiązań według tytułów dłużnych oraz poręczeń i gwarancji, według stanu na koniec II kwartału 2017 r. kwota długu Województwa [...] wyniosła 1.411.978.788,17 zł. Z kolei, według sprawozdania Rb-NDS o nadwyżce/deficycie za okres od początku roku do dnia 30 czerwca 2017 r. planowane dochody Województwa na 2017 r. wynosiły 2.387.309.319,00 zł, zatem na koniec II kwartału 2017 roku stanowiły 59,15% planowanych dochodów. Na zarządzenie z dnia 24 października 2017 r. Województwo złożyło uchwałę nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie uchwały budżetowej Województwa [...] na 2017 rok wraz z załącznikami oraz kopie 12 uchwał ją zmieniających wraz z załącznikami. Postanowieniem z 22 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Województwo wniosło sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez stronę (zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach) okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sadowego, że Województwo nie wykazało, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Referendarz wskazał iż w uchwale budżetowej Województwa [...] na 2018 r. (dołączonej do akt sprawy V SA/Wa 1855/17) ustalono łączną kwotę planowanych dochodów budżetu Województwa [...] na 2018 r. w wysokości 2.939.885.136 zł oraz łączną kwotę planowanych wydatków w wysokości 3.053.292.378 zł. Planowany deficyt budżetu na 2018 wyniesie 113.407.242 zł i zostanie sfinansowany wolnymi środkami w wysokości 106.725.754 zł, kredytem długoterminowym na rynku zagranicznym w wysokości 2.942.540 zł, przychodami ze spłat pożyczek udzielonych z budżetu Województwa [...] w wysokości 3.738.948 zł. Ponadto w uchwale tej zaplanowano przychody w łącznej wysokości 640.464.702 zł z tytułu: wolnych środków, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 6 ustawy o finansach publicznych w wysokości 106.725.754 zł; spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych w wysokości 13.738.948 zł; z zaciągniętych pożyczek i kredytów na rynku krajowym w wysokości 300.000.000 zł; z zaciągniętych pożyczek i kredytów na rynku zagranicznym w wysokości 220.000.000 zł. Z kolei, zaplanowane rozchody Województwa z tytułu wykupu papierów wartościowych, obligacji, udzielania oraz spłaty pożyczek i kredytów wynoszą łącznie 527.057.460 zł. Słusznie zauważył, iż w uchwale budżetowej na 2018 rok zostały utworzone rezerwy: ogólna i celowa – w łącznej wysokości 213.327.770,00 zł. Sama rezerwa ogólna wyniosła 22.000.000,00 zł. Prawidłowo wskazał powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (postanowienia NSA z 19 października 2011 r. o sygn. akt I OZ 773/11 oraz z 10 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II OZ 263/13), że środki z rezerwy ogólnej mogą być wykorzystane na pokrycie kosztów postępowania sądowego oraz, że wnosząc skargę jednostka samorządu terytorialnego powinna zabezpieczyć odpowiednie środki na prowadzenie postępowania sądowego lub też zwrócić się do odpowiedniego podmiotu o zabezpieczenie takich środków, np. poprzez ustanowienie funduszu celowego. Zasadnie stwierdził, iż Województwo [...] posiadało w dniu złożenia wniosku środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych w wysokości wielokrotnie przewyższającej należy w sprawie wpis sądowy. Właściwie wskazał, iż prawo pomocy może być udzielone jednostkom organizacyjnym w sytuacji, w której są one pozbawione możliwości zgromadzenia żądanej opłaty sądowej, a nie w sytuacji gdy środki takie wprawdzie posiadają, jednakże są one przeznaczone na spłatę innych zobowiązań. W niniejszej sprawie wnioskująca strona milczeniem pominęła powyższą kwestię, nie wyjaśniła przy tym powodów dla których nie zaplanowała w roku budżetowym 2018 wydatków z tytułu postępowań sądowych. Sąd zauważa, że niniejsza sprawa jest kolejnym postępowaniem sądowym wszczętym przez Województwo w związku ze składanymi wnioskami o stwierdzenie nadpłaty z tytułu wpłat do budżetu państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw. Pomimo zaskarżania wydawanych decyzji administracyjnych Województwo nie podjęło działań w celu zapewnienia środków pieniężnych w ramach uchwalanego budżetu, np. tworząc rezerwę na ewentualne koszty sądowe. Taką postawę uznać należy za niezasługującą na uwzględnienie, w szczególności wobec innych jednostek samorządu terytorialnego, które wydatki takie uwzględniły. Należy stwierdzić, że Województwo nie jest pozbawione źródeł dochodów, a tym samym nie jest pozbawione środków finansowych, a co więcej ma możliwość kształtowania swojego budżetu. Fakt pominięcia w planowaniu wydatków budżetowych kosztów postępowań sądowych, bądź ich marginalizacja, nie może usprawiedliwiać wniosku o pomoc ze strony państwa w sytuacji, gdy środki takie przeznacza na spłatę zobowiązań niemających charakteru priorytetowego przed kosztami sądowymi. Sąd podzielił zatem stanowisko starszego referendarza sądowego, zgodnie z którym Województwo nie wykazało, iż jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze są na tyle złe, że nie ma ono możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.