V SA/Wa 1787/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... kwietnia 2016 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia: oddala skargę. Przedmiotem skargi S. C. (zwanej dalej: "skarżącą" lub "stroną") jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (zwanego dalej: "Dyrektorem IC", "organem odwoławczym" lub "organem II instancji") z ... kwietnia 2016r. nr ... stwierdzające, że odwołanie z ... marca 2016r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. (dalej: "Naczelnik UC") z ... grudnia 2015r., nr ... wniesione zostało z uchybieniem terminu. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Naczelnik UC decyzją z ... grudnia 2015 r. wymierzył skarżącej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą J. S. C. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych poza kasynem gry. Decyzja organu został uznana za doręczoną stronie w dniu ... grudnia 2015r. Pismem z ... marca 2015 r. (data nadania) skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji z ... grudnia 2015 r. oraz złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Postanowieniem z ... kwietnia 2016 r., nr ... Dyrektor IC odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Następnie zaskarżonym postanowieniem z ... kwietnia 2016 r. Dyrektor IC stwierdził, że odwołanie z ... marca 2016r. od decyzji Naczelnika UC z ... grudnia 2015r. wniesione zostało z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Naczelnika UC z ... grudnia 2015r. została przesłana za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. na adres prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Przesyłka zawierająca decyzję została zwrócona do nadawcy, z adnotacją na odwrocie potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej nr ... jednoznacznie wskazującą na dwukrotne awizowanie i pozostawienie przesyłki we właściwym urzędzie pocztowym na okres 14 dni. Na potwierdzeniu odbioru znajduje się wzmianka osoby doręczającej przesyłkę, że z powodu niemożności doręczenia, w sposób wskazany w punkcie 1, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP P. w dniu ... grudnia 2015 r. a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Dodatkowo, z drugiej adnotacji wynika, że z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu ... grudnia 2015 r. Kolejna adnotacja zawiera informację, że przesyłkę zwrócono nadawcy w dniu ... grudnia 2015r., gdyż adresat nie podjął awizowanej przesyłki. Organ odwoławczy podkreślił, że także na kopercie zamieszczone są informacje wskazujące, że przesyłkę awizowano w dniu ... grudnia 2015 r., powtórne awizo nastąpiło w dniu ... grudnia 2015 r., zaś zwrotu przesyłki urząd pocztowy dokonał w dniu ... grudnia 2015 r. z powodu jej niepodjęcia w terminie. W dniu ... grudnia 2015r. przesyłka wpłynęła do nadawcy. W związku z powyższym organ II instancji stanął na stanowisku, że decyzja Naczelnika UC została doręczona ... grudnia 2015r. i od dnia następnego po tej dacie rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. Dyrektor IC powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że uczynione niezbędne adnotacje wykluczają możliwość skutecznego kwestionowania domniemania faktycznego pozostawienia awiza. Obalenie domniemania doręczenia zastępczego jest możliwe, jeśli adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Dlatego też organ odwoławczy mając na uwadze materiał dowodowy w postaci zwróconej przez Pocztę Polską korespondencji zawierającej decyzję Naczelnika UC uznał, że istnieją podstawy aby stwierdzić, iż doręczający przesyłkę uczynił zadość wszystkim wymaganiom wskazanym w ustawie w przypadku niezastania adresata. Zatem przyjął, że decyzja została doręczona stronie w dniu ... grudnia 2015 r. na podstawie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 2015r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017r. ze zm., dalej: O.p.) i termin na złożenie odwołania upłynął z dniem ... stycznia 2016 r. Oznacza to, że skoro odwołanie z ... marca 2016 r. zostało nadane listem poleconym w tym samym dniu, to zostało wniesione po upływie ustawowego terminu zakreślonego dla dokonania tego środka prawnego. Zdaniem organu odwoławczego spełniły się przesłanki przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Pismem z ... maja 2016r. strona złożyła skargę na postanowienie organu II instancji z ... kwietnia 2016r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika UC z ... grudnia 2015r. wnosząc m.in. o jego uchylenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 150 § 1-3 O.p. poprzez zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, mimo że skarżąca nie odebrała decyzji Naczelnika UC z ... grudnia 2015 r., co więcej - nie otrzymała nawet awiza, przez co nie miała świadomości wydania decyzji merytorycznej w sprawie, w konsekwencji czego, nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia wniesienia odwołania strony z uchybieniem terminu, skoro niezwłocznie - w terminie 7 dni od otrzymania fotokopii akt od pełnomocnika profesjonalnego w dniu ... marca 2016 r. i powzięcia wiedzy o stanie sprawy, skarżąca na podstawie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zgłosiła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z odwołaniem, które to naruszenie doprowadziło do stwierdzenia wniesienia odwołania z ... marca 2016 r. z uchybieniem terminu i nierozpoznanie go merytorycznie. Dodatkowo strona wniosła o: 1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z reklamacji dotyczącej wadliwego doręczenia przesyłki kierowanej z Urzędu Celnego w P.; 2) zwrócenie się przez sąd do operatora Orange z zapytaniem o historię wiadomości tekstowych nadawanych na numer ... w miesiącu grudzień 2015r. oraz o udzielenie informacji o datach i treści wiadomości sms wysyłanych do skarżącej z Urzędu Pocztowego nr ... w P. przy ul. ... w ww. okresie oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z ww. pisma; na okoliczność nieotrzymania przez skarżącą powiadomienia o awizie w grudniu 2015 r., dotyczącym pozostawienia w Urzędzie Pocztowym nr ... w P. przesyłki z Urzędu Celnego w P., tj. decyzji z ... grudnia 2015 r., mimo wykupienia przez skarżącą opcji telefonicznego powiadamiania o przesyłkach kierowanych do skarżącej, na okoliczność niepozostawienia przez pracownika poczty ww. awiza i nieodebrania decyzji Naczelnika UC bez winy skarżącej. Do skargi strona złączyła kserokopię pisma z ... maja 2016r., zatytułowanego "Prośba" skierowanego do Poczty Polskiej S.A. w P. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Przed dokonaniem oceny prawidłowości wydanego przez Dyrektora IC rozstrzygnięcia z ... kwietnia 2016 r. należy wskazać, że sąd bada tylko legalność orzeczenia organów administracji, tj. ich zgodność z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd, co do zasady, nie prowadzi postępowania wyjaśniającego i co warto zauważyć oraz podkreślić orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego do dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W związku z powyższym odnosząc się do wniosków dowodowych należy wskazać, że sąd te wnioski oddalił, gdyż wskazane w skardze dowody to pismo strony z ... maja 2016r. skierowane do Poczty Polskiej S.A. oraz wniosek strony o zwrócenie się przez sąd do operatora telefonii komórkowej o przedstawienie treści sms i dat ich otrzymywania przez stronę na wskazany w skardze numer telefonu. Należy zauważyć, że pismo strony skierowane do Poczty Polskiej nie stanowi dokumentu i w sensie procesowym jest traktowane jako wypowiedź strony. Co więcej mimo złożenia tego pisma ... maja 2016r., do dnia dzisiejszego strona nie przedstawiła odpowiedzi Poczty Polskiej na to pismo. Dlatego też sąd odmówił przeprowadzenia tego dowodu i jedynie w dalszej części uzasadnienia odniesie się do jego treści. Odnosząc się natomiast do drugiej kwestii, to sąd wyjaśnia, że nie mógł zażądać od podmiotu trzeciego przedstawienia tych danych, gdyż wymagałoby to od sądu interwencji, a więc poszukiwania dokumentów, co w świetle tego przepisu jest niedopuszczalne. Sąd bowiem jedynie może, w sytuacji opisanej w tym przepisie, przeprowadzić dowody zgłoszone przez strony, a nie może poszukiwać tych dowodów. To strona winna przedłożyć dokumenty, z których sąd mógłby przeprowadzić dowód uzupełniający. Należy także podkreślić, że w orzecznictwie sądowym istnieje jednolita linia orzecznicza wskazująca, że dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których skarżąca nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (wyrok NSA z 6 października 2009 r., sygn. akt II FSK 615/08, LEX nr 533874). Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1306/08, LEX nr 558886). Tym samym mając powyższe na względzie sąd wnioski dowodowe oddalił. Przechodząc do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez Dyrektora IC ponownie zaznaczenia wymaga, że sąd kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Innymi słowy bierze pod uwagę dowody i twierdzenia skarżącej podnoszone do dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że organ odwoławczy w sposób prawidłowy uznał za doręczoną decyzję Naczelnika UC z ... grudnia 2015 r. W pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012r. Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1113 ze zm.) potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Tym samym koperta zawierająca zwrotne potwierdzenie odbioru posiada moc dokumentu urzędowego i aby obalić domniemanie prawidłowości doręczenia przesyłki strona winna legitymować się dokumentem równoważnym, czego w sprawie nie przedstawiła. Za dokument taki nie można było uznać pisma strony z ... maja 2016r., gdyż po pierwsze zostało ono sporządzone już po wydaniu kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, a po wtóre i najważniejsze skarżąca nie przedstawiła odpowiedzi na to pismo, która to odpowiedź mogłaby przyczynić się do stwierdzenia, że doręczenie decyzji Naczelnika UC odbyło się z uchybieniem przepisów powszechnie obowiązujących. Domniemania prawidłowości doręczenia w żaden sposób nie można obalić gołosłownym twierdzeniem wskazującym, że doręczenie decyzji było nieskuteczne. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym (ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne). Tym samym w sprawie nie obalono domniemania prawidłowości doręczenia tej decyzji. Ponadto zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 O.p., w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczenia, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a O.p.). W myśl natomiast art. 150 § 2 O.p. zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zatem dla skuteczności zastosowania art. 150 O.p., konieczne jest sprawdzenie, czy wszystkie opisane wyżej okoliczności wystąpiły, co także zarzuca strona w skardze. Tym samym sąd w tym miejscu zobowiązany będzie do ustalenia, czy organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że decyzja skutecznie została doręczona w trybie art. 150 O.p. Pomimo zarzutu postawionego w skardze, analiza przedmiotowej sprawy doprowadziła sąd do wniosku, że powyższe działanie organu administracji w sprawie prawidłowości doręczenia decyzji było prawidłowe i opierało się na właściwie zastosowanych w sprawie przepisach prawa. Przepis art. 150 O.p. wprowadza swoistą fikcje prawną doręczenia, które w przedmiotowej sprawie ma charakter doręczenia zastępczego, stwarzającego domniemanie doręczenia. Przesłanką zastosowania komentowanego przepisu jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 i 149 O.p.. Z taką sytuacja mamy do czynienia w sprawie bowiem skarżąca nie zastrzegła innego adresu do korespondencji aniżeli ul. ... lok. ..., ... P., ani nie ustanowiła, w myśl art. 145 § 2 O.p., pełnomocnika do odbioru korespondencji. Organ administracji zasadnie zatem kierował wszelką korespondencje na powyższy adres, podejmując próby doręczenia pism skarżącej. Naczelnik UC swoją decyzję z ... grudnia 2015 r. przesłał stronie za pośrednictwem operatora pocztowego, tj. Poczty Polskiej S.A. (art. 144 § 1 O.p. w związku z art. 178 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe) na adres, prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej i pod którym to strona wcześniej korespondencję odbierała. Z adnotacji na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru, znajdujących się w aktach sprawy, niezbicie wynika, że przesyłkę do strony awizowano dwukrotnie i zwrócono w dniu ... grudnia 2015r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Po raz pierwszy przesyłkę awizowano w dniu ... grudnia 2015r., a drugie awizo miało miejsce ... grudnia 2015r. Na potwierdzeniu odbioru znajduje się także wzmianka osoby doręczającej przesyłkę, że z powodu niemożności doręczenia, w sposób wskazany w punkcie 1, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP P. ... w dniu ... grudnia 2015 r. a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Tym samym prawidłowo uznano przesyłkę za doręczoną z upływem ostatniego dania 14 dniowego okresu w którym operator przechowuje przesyłkę, tj. w dniu ... grudnia 2015r. Co więcej powyższe dane są w całości zgodne z danymi znajdującymi się na stroną internetowej Poczty Polskiej związanej ze śledzeniem przesyłek (http://emonitoring.poczta-polska.pl/). Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu wskazywała na brak awiza tejże przesyłki, jednakże w żaden sposób powyższego twierdzenia choćby nie uprawdopodobniła. Sąd w całości podziela stanowisko NSA który wskazał, że uczynione niezbędne adnotacje wykluczają możliwość skutecznego kwestionowania domniemania faktycznego pozostawienia awiza w skrzynce adresata. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 150 O.p. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 368/11; z 14 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 180/12; publ. w bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Obalenie domniemania doręczenia zastępczego jest możliwe, jeśli adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Tego w sprawie strona w żaden sposób nie uczyniła. W sprawie zatem należało złożyć odwołanie do dnia ... stycznia 2016r., a skoro zostało ono nadane w dniu ... marca 2016r., to organ zasadnie stwierdził uchybienie terminu do złożenia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Organ stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie działa w ramach uznania administracyjnego, tylko w wypadku zaistnienia takiej okoliczności ma obowiązek wydać takie rozstrzygnięcie. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy nie miał żadnych powodów aby kwestionować prawidłowość doręczenia, a sama także skarżąca nie dostarczała Dyrektorowi IC jakichkolwiek argumentów - oprócz stwierdzenia, że nie otrzymała awiza - żeby prowadzić dodatkowe postępowanie w kierunku prawidłowości doręczenia. Tym samym Dyrektor IC nie naruszył art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 150 O.p., gdyż na datę wydania swojego rozstrzygnięcia nie miał podstaw do składania reklamacji u operatora pocztowego. Zasadnie również uznał, że decyzja Naczelnika UC z ... grudnia 2015r. została skutecznie doręczona w dniu ... grudnia 2015r., gdyż żaden z dokumentów nadesłanych przez skarżącą nie zaprzeczał domniemaniu prawidłowości doręczenia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów w pierwszej kolejności należy zauważyć, że w całym postępowaniu strona przejawia wysoki stopień niefrasobliwości. Trzeba bowiem stwierdzić, że o możliwości wydania decyzji skarżąca dowiedziała się w dniu ... stycznia 2016r. (data doręczenia upomnienia w wydanego w postępowaniu egzekucyjnym). Następnie dopiero w dniu ... marca 2016r., ustanowiony przez nią pełnomocnik zapoznaje się z aktami sprawy i co ważniejsze strona, z uchybieniem siedmiodniowego terminu, tj. ... marca 2016r. składa wniosek o przywrócenie termin wraz z odwołaniem od decyzji z ... grudnia 2016r. Powyższe ewidentnie świadczy o braku należytej dbałości o własne interesy. W tym miejscu bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a., gdyż przepis ten, ani odpowiadający mu przepis Ordynacji podatkowej (art. 162) w tym postępowaniu nie był stosowany. Organ odwoławczy w tym zakresie wydał stosowne postanowienie, od którego stronie przysługiwała skarga do sądu administracyjnego z czego strona nie skorzystała. Podobnie przedstawia się sytuacja związana z, jak to określa strona nieotrzymaniem awiza przesyłki oraz smsa z Poczty Polskiej o przesyłce pozostającej w placówce pocztowej. Odnosząc się do powyższego sąd wskazuje, że po pierwsze okoliczności te po raz pierwszy podnosi strona na etapie sądowoadministracyjnym i nie zgłaszała ich Dyrektorowi IC zarówno w odwołaniu jak i we wniosku o przywrócenie terminu. Tym samym organ ten nie miał żadnych szans na ewentualną reakcję. Zgłoszenie tych okoliczności przed sądem nie może przyczynić się do uchylenia orzeczenia, gdyż sąd orzeka na podstawie dokumentów zebranych przez organ, a nie gołosłownych twierdzeń. Sąd nie ma również żadnych dowodów wskazujących, że strona posiada wykupioną usługę sms (na podany w skardze numer telefonu) o przesyłkach kierowanych do niej. Nie ma także jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że usługa doręczania był przeprowadzana w sposób nieprawidłowy (strona twierdzi, że w rejonie poczty dla niej właściwej pracował nowy listonosz na podstawie umowę o zastępstwo). Takich dowodów bowiem nie dostarcza strona. Niezależnie od powyższego sąd wskazuje, że z danych znajdujących się na stronie internetowej Poczty Polskiej związanej ze śledzeniem przesyłek wynika, że dla nr nadawczego ... system wysłał sms w dniu ... grudnia 2015r. o godz. ... Słusznie zauważa także organ II instancji w odpowiedzi na skargę, że wbrew twierdzeniom strony ma ona uprawnienie do złożenia reklamacji, co wynika z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo pocztowe. Tym samym podnoszone twierdzenia także są nieusprawiedliwione. Na zakończenie sąd wyjaśnia, że w wypadku uzyskania dowodów mogących świadczyć o nieprawidłowości doręczenia stronie decyzji z ... grudnia 2015r. przysługuje jej prawo żądania wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Dyrektora IC z powodów wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania orzeczenia nieznanych organowi, który wydał orzeczenie. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.