V SA/Wa 1789/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), , Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata A. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi J. S. (zwanego dalej Skarżącym) jest postanowienie Ministra Finansów z [...] maja 2012r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] nr [...] z [...] października 2010r. o umorzeniu postępowania skargowego. Postanowienie to, wydane zostało w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomieniem z [...] sierpnia 2010r. nr [...] – działając w oparciu o tytuły wykonawcze - dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną wynikającą z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt IX GC 1170/00 u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. J. S.. Pismem z 20 września 2010 r. J. S. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w [...] skargę na ww. czynność egzekucyjną W wyniku rozpoznania skargi postanowieniem z [...] października 2010r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] umorzył postępowanie skargowe wszczęte wnioskiem Skarżącego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ uznał, że Skarżący – jako dłużnik zajętej wierzytelności, nie posiada uprawnienia do wniesienia środka zaskarżenia w postaci skargi na czynność egzekucyjną. Pismem z 17 listopada 2010r. Skarżący złożył wniosek o uzupełnienie ww. rozstrzygnięcia co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a następnie pismem z 18 listopada 2010r. złożył do Ministra Finansów zażalenie na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010 r. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniem nr [...] z [...] grudnia 2010r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] odmówił uzupełnienia swojego postanowienia z [...] października 2010r. Natomiast Minister Finansów, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2011r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku rozpoznania skargi J. S. na postanowienie Ministra Finansów z [...] lutego 2011r. wyrokiem z [...] listopada 2011r., sygn. akt V SA/Wa 776/11 oddalił skargę. Minister Finansów - w wyniku rozpoznania pisma Skarżącego z 18 stycznia 2011r., które zostało potraktowane jako zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2010r. – postanowieniem nr [...] z [...] marca 2011r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi na ww. postanowienie Ministra Finansów, wyrokiem z 16 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1035/11 uchylił zaskarżone postanowienie z [...] marca 2011r. Sąd uznał, iż w sprawie nie ustalono ponad wszelką wątpliwość, od jakiego aktu Skarżący złożył zażalenie, gdyż jego pismo z 18 stycznia 2011 r. było zatytułowane "zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] października 2010 r. znak: [...]", co oznacza, że w samym tytule pisma widniała oczywista sprzeczność, albowiem Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie wydał w toczących się postępowaniach wszczętych żądaniami Skarżącego, takiego postanowienia. Sąd wskazał, że najpierw organ w formie pisma powinien wezwać Stronę do uściślenia żądania, na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), a następnie załatwić sprawę co do jej istoty. Minister Finansów pismem z 23 marca 2012r. wezwał Skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z 18 stycznia 2011 r. poprzez wskazanie czy jego pismo należy traktować jako: zażaleniem na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010 r. nr [...], czy też stanowi zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2010 r. nr [...] lub inny wniosek w sprawie. W odpowiedzi na powyższe Skarżący wskazał, że wnosi zażalenia na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2010 r. nr [...] oraz z [...] października 2010 r. nr [...]. Minister Finansów postanowieniem nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia z 18 stycznia 2011r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2010r. Natomiast zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2012r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia z 18 stycznia 2011r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister Finansów wskazał, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010r. było już przedmiotem zażalenia Skarżącego z 18 listopada 2010r. i postanowieniem z [...] lutego 2011 r. Minier Finansów utrzymał je w mocy. Tym samym Skarżący wyczerpał przysługujący mu tok instancji w sprawie dotyczącej skargi na czynności egzekucyjne, co skutkuje tym, iż wniesienie kolejnego zażalenia od postanowienia organu I instancji orzekającej o umorzeniu postępowania skargowego, jest niedopuszczalne. Rozpoznanie zatem sprawy na skutek złożonego odwołania, na decyzję, od której nie przysługuje środek zaskarżenia w sytuacji wcześniejszego wykorzystania go, stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Dodał także, że rozstrzygnięcie Ministra Finansów z [...] lutego 2011 r. było przedmiotem kontroli zgodności z prawem dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 7 listopada 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 776/11 oddalił skargę. Wobec powyższego organ odwoławczy wskazał, że w sprawie wniesiono zażalenie na postanowienie, w stosunku do którego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują takiej możliwości. Dlatego też stwierdzono, w formie postanowienia, niedopuszczalności zażalenia, nie zezwalając tym samym na przystąpienie do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Ministra Finansów z [...] maja 2012 r., nr [...] i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. art. 126 k.p.a. poprzez rozpatrzenie jednego jego zażalenia z 18 stycznia 2011 r. jednocześnie w dwóch różnych sprawach, w wyniku czego w jednej sprawie zostały wydane aż dwa akty administracyjne z [...] maja 2012 r. znak: [...] oraz znak: [...] o niedopuszczalności jednego i tego samego zażalenia z 18 stycznia 2011 r., mimo że : a) w odpowiedzi z 19 kwietnia 2012 r. na wezwanie Ministra Finansów z [...] marca 2012 r. w sprawie znak: [...] wskazał, że jego zażaleniem z 18 stycznia 2011 r. skarży jednocześnie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010 r. oraz z [...] grudnia 2010 r., b) postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2010 r. odmawiające uzupełnienia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010 r. zostało wydane na podstawie art. 111 k.p.a. i jako takie nie stanowi odrębnego, samodzielnego aktu administracyjnego, tj. nie jest aktem administracyjnym mającym osobny byt prawny, ale stanowi integralną część postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji naruszenia norm prawa, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy Minister Finansów zasadnie stwierdził niedopuszczalność złożenia zażalenia na postanowienie, które było już przedmiotem zaskarżenia i oceny dokonanej przez organ II instancji. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. W myśl art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Mając na uwadze powołane przepisy Minister Finansów prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu zwrócił uwagę, że w orzecznictwie reprezentowany jest pogląd, iż niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać z dwóch rodzajów przyczyn, tj. przedmiotowych, jak też z podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka zaskarżenia czy też wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do drugiej grupy zaliczyć zaś trzeba przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę nie mającą do tego legitymacji (np. przez osobę trzecią), bądź przez osobę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Środek odwoławczy (zażalenie) wniesiony przez Skarżącego w piśmie z 18 stycznia 2011r., uzupełnionym pismem z 19 kwietnia 2012r. został złożony po raz drugi od tego samego orzeczenia tj. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010r. Pierwotne zażalenie z 18 listopada 2010r. zostało rozpoznane ostatecznym postanowieniem Ministra Finansów z [...] lutego 2011r. utrzymującym w mocy zaskarżone postanowienie z [...] października 2010r. Dlatego też, przy ocenie pisma z 18 stycznia 2011r., doprecyzowanego pismem z 19 kwietnia 2012r. powstała przeszkoda formalna w zakresie możliwości ponownego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego środka odwoławczego. Zgodzić się trzeba z organem odwoławczym, że w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego nie ma podstaw prawnych, które przyznawałoby stronom niezadowolonym z wydanego rozstrzygnięcia prawo do kilkakrotnego składania od niego środka odwoławczego. Przeciwnie, zarówno z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak i zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a., zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wynikającej z art. 16 k.p.a. oraz art. 127 k.p.a. jednoznacznie wynika, że wszelkie orzeczenia wydane w I instancji mogą być zaskarżane do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie tylko jeden raz. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że Skarżący wyczerpał przysługujący mu tok instancji w sprawie dotyczącej skargi na czynności egzekucyjne, co skutkuje tym, iż wniesienie kolejnego środka odwoławczego (zażalenia) od postanowienia organu I instancji orzekającej o umorzeniu postępowania skargowego, jest niedopuszczalne. Rozpoznanie sprawy na skutek złożonego zażalenia, na postanowienie, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia w sytuacji wcześniejszego wykorzystania go, stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Za nieuzasadniony zatem należy uznać zarzut Skarżącego, że zaskarżone postanowienie z 31 maja 2012r. naruszyło przepis art. 156 § 1 pkt 3 w związku z art. 126 k.p.a., tj. poprzez wydanie orzeczenia, które dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Dodać należy, że jak wskazano wyżej zaskarżonym rozstrzygnięciem stwierdzono niedopuszczalność zażalenia z 18 stycznia 2011 r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010r. i tym samym nie dokonano ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy (nie odnoszono się do podnoszonych zarzutów) wszczętej skargą na czynność egzekucyjną z [...] września 2010 r. Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez Skarżącego w skardze dotyczącego wydania dwóch postanowień, zamiast jednego, należy zauważyć, że prawidłowo Minister Finansów rozpoznał żądanie strony. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie jasno sprecyzował czego dotyczyło jego pismo z 18 stycznia 2011r., tj. wskazał (w jednym piśmie), że wnosi zażalenie na dwa odrębne postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] października 2010r. oraz z [...] grudnia 2010r. Dlatego też Minister Finansów prawidłowo rozpoznał jego żądanie i rozstrzygną je dwoma odrębnymi postanowieniami z [...] maja 2012r. Należ podkreślić, że to sam Skarżący zadecydował o przedmiocie swojego żądania i w związku z tym organ zobowiązany był rozpatrzyć je zgodnie z jego wolą, co też uczynił w niniejszej sprawie. Reasumując Minister Finansów ustalając, że wniesiono zażalenie na postanowienie, w stosunku do którego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują takiej możliwości, miał obowiązek stwierdzenia, w formie postanowienia, jego niedopuszczalności. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu (pkt 2 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 205 p.p.s.a w zw. z art. § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).