V SA/Wa 1794/12

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...]2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2012 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W.S. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W.e z dnia [...]czerwca 2012r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Wnioskodawca wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się ze świadczenia rentowego i dochodów z gospodarstwa w łącznej wysokości 780 złotych miesięcznie. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni ok. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...]ha. Nie posiada natomiast zasobów pieniężnych, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Do wniosku załączył decyzję w sprawie ustalenia renty w wysokości do wypłaty 498,72 złotych oraz zaświadczenie o dochodowości gospodarstwa rolnego. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z [...]sierpnia 2012 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu [...]września 2012 r. (data złożenia) wnioskodawca nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym ponownie wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący opisał roczne wydatki własne, które oszacował na kwotę 32.400 złotych (średnio miesięcznie 2.700 złotych). Roczne koszty utrzymania stanowią opłaty z następujących tytułów: podatek – 50 złotych, gaz – 600 złotych, energia elektryczna – 2400 złotych, telefon i internet – 1300 złotych, ubezpieczenie samochodu, ciągnika i budynków – 1000 złotych, opał na zimę – 9600 złotych, paliwo - 3000 złotych, nawozy i środki ochrony roślin – 5000 złotych, ubranie – 500 złotych, wyżywienie – 2400 złotych, czesne – 3500 złotych, abonament telewizyjny – 450 złotych, leki – 600 złotych, remonty budynków – 500 złotych, naprawa sprzętu – 1000 złotych, smary i oleje do maszyn – 500 złotych. Skarżący wskazał, że otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych, stypendium socjalne w wysokości 250 złotych miesięcznie oraz stypendium dla osób niepełnosprawnych w wysokości 200 zł miesięcznie za okres od marca 2012 r. do lipca 2012 roku. Do pisma załączył dwa wyciągi z rachunku bankowego za lipiec 2012 r. i sierpień 2012 r., wskazał, że nie posiada oszczędności, jest właścicielem samochodu P. z 1996 r., ciągnika rolniczego z 1976 roku i maszyn "współtowarzyszących", których wartości skarżący nie potrafi określić (stwierdził, że sprzęt jest "stary") oraz wyjaśnił, że dokumenty do przedstawienia których został wezwany na podstawie zarządzenia z [...] sierpnia 2012 r. dołączył do sprawy VSA/Wa 1444/12 oraz VSA/Wa 1445/12. Na podstawie zarządzenia z 14 września 2012 r. sporządzono kserokopię dokumentów przedstawionych przez skarżącego do sprawy VSA/Wa 1444/12 oraz włączono do akt sprawy niniejszej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako P.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Na podstawie art. 258 § 1 P.p.s.a czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Dodać wypada, iż wielokrotnie już podniesiono w orzecznictwie, że strona, dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegająca się o taką pomoc osoba winna więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Analizując złożone oświadczenia trzeba wskazać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż skarżący w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu i dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji materialnej. Nie sposób bowiem dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych i ewentualnego ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, w szczególności w przypadku znacznej różnicy pomiędzy ponoszonymi rocznie kosztami w wysokości 32.400 złotych, a uzyskiwanymi dochodami 9.360 złotych (dochód z tytułu świadczenia rentowego i dochód z gospodarstwa rolnego). Powyższego w żaden sposób nie zmienia również fakt, że najprawdopodobniej w powyższej kwocie skarżący nie ujął stypendiów w łącznej miesięcznej wysokości 450 złotych, gdyż rocznie skarżący z tego tytułu co najwyżej uzyskiwał dochody w wysokości 4500 złotych, przy założeniu, że rok na uczelni trwa 10 miesięcy (450 złotych x 10 miesięcy). Doliczając do dochodów rocznych dopłaty do gruntów rolnych, których skarżący najprawdopodobniej również nie uwzględnił w rubryce 10 formularza PPF, tj. kwoty ok. 7.200 złotych, uzyskamy kwotę 21.060 zł, a więc dochód w wysokości niższej od kwoty wydatków rocznych wskazanych przez skarżącego i różnica ta wynosi ponad 10.000 złotych. W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na postawione zadane pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych i ewentualnego ustanowienia pełnomocnika. Wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Mając powyższe na uwadze, oświadczenie skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżący. Oświadczeniem o przedstawionej treści skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych skarżącego. Podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.