V SA/Wa 1802/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Bożek, Sędzia WSA Irena Kudiura, Asesor WSA Danuta Dopierała (spr.), Protokolant Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia oddala skargę. Przedmiotem skargi z 8 maja 2007 r. (data nadania pocztowego) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez panią A.G. jest postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] kwietnia 2007 r. nr [...], stwierdzające niedopuszczalność odwołania na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu 14 listopada 2006 r. (data wpływu do organu) pani A.G. zwróciła się do Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z wnioskiem o umorzenie odsetek w kwocie [...] zł od zaległości z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego położonego w M. na Osiedlu [...]. Motywując wniosek Zainteresowana wskazała, iż pomimo regularnego uiszczania opłat za zajmowany lokal mieszkalny, stan jej konta – zgodnie z wydrukiem z 1 lipca 2006 r. - wykazał zadłużenie w kwocie [...] zł oraz odsetki od przedmiotowej należności w kwocie [...] zł. Zaznaczyła, iż już 4 kwietnia 2006 r. zwróciła się z pismem do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej: WAM) o rozliczenie zużycia wody wg stanu liczników oraz wyjaśnienie przyczyn powstania zaległości. Dopiero jednak 6 listopada 2006 r. dowiedziała się, że "z konta wyksięgowano jednorazowo kwotę [...] zł, zaksięgowane na nim mylnie wpłaty z tytułu zadłużenia na zdanej kwaterze w bloku [...]". Stwierdziła, iż poczuwa się do obowiązku uregulowania powstałej w ten sposób niedopłaty jednak, zważywszy, że przez niemal rok nie była w stanie ustalić przyczyny zadłużenia, a WAM nie poinformował jej o dokonaniu operacji jednorazowego wyksięgowania, wnioskuje o umorzenie naliczonych odsetek w kwocie [...] zł. Dodatkowo zaznaczyła, iż 10 listopada 2006 r. dokonała wpłaty pierwszej części zaległości w wysokości [...] zł. Ze względu na ciężką sytuację materialną, pozostałą kwotę w wysokości [...] zł, była zmuszona pożyczyć i dokona jej wpłaty 13 listopada 2006 r. Pismem z 30 listopada 2006 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. zwrócił się do Strony o uzupełnienie złożonego wniosku o szczegółowe informacje potwierdzające wystąpienie przesłanek, o których mowa w § 2 ust. 1 albo w § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. nr 245, poz. 2460), dokumenty potwierdzające trudną sytuację finansową i mieszkaniową Wnioskodawczyni oraz dokumenty potwierdzające informacje podane we wniosku. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] stycznia 2007 r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Oddziału Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S., działając na podstawie art. 19a ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r., nr 41, poz. 398 ze zm.) w związku z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. nr 245, poz. 2460), odmówił pani A.G. umorzenia należności pieniężnych w wysokości [...] zł stanowiących odsetki z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za zajmowany lokal mieszkalny w M. Przedmiotowa decyzja została doręczona w trybie art. 43 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w dniu 18 stycznia 2007 r. W motywach orzeczenia organ wskazał, iż mimo wezwania do uzupełnienia wniosku z 14 listopada 2006 r., Zainteresowana w ustalonym terminie nie przedstawiła dokumentów uzasadniających umorzenie należności na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. Organ zauważył, iż zgodnie z treścią powołanego przepisu umorzenie należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej może nastąpić w przypadku, gdy egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika. Stosownie do postanowień § 2 ww. rozporządzenia, należności pieniężne WAM mogą być umorzone w przypadku całkowitej ich nieściągalności. Taka sytuacja ma miejsce, gdy dłużnik nie posiada majątku, którego wartość przewyższa oczywiste koszty egzekucyjne. Organ wskazał, iż Zainteresowana zajmuje lokal o powierzchni całkowitej [...] m² i powierzchni użytkowej [...] m² na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r. Na dzień 1 lipca 2006 r. odsetki, o których umorzenie zwróciła się pani A.G. wynosiły [...] zł. Jednocześnie organ zaznaczył, iż 15 listopada 2006 r. Strona dokonała wpłaty w wysokości [...] zł, która pokryła należność główną oraz część odsetek w wysokości [...] zł. Na dzień 30 listopada 2006 r. zadłużenie na koncie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za zajmowany lokal wynosiło [...] zł i kwotę tę stanowiły odsetki. Organ zaznaczył również, iż z posiadanych przez niego informacji wynika, że Wnioskodawczyni otrzymuje świadczenie rentowe z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. - Oddział w W. W cenie organu - biorąc pod uwagę okoliczności fatyczne i prawne rozpatrywanej sprawy oraz mając na względzie fakt, że Zainteresowana - pomimo wezwania - nie dostarczyła potrzebnych dokumentów – nie można jednoznacznie stwierdzić całkowitej nieściągalności przedmiotowej należności. Umorzenie wnioskowanych zaległości nie może zatem nastąpić z przyczyn zasadniczych. Końcowo organ zauważył, iż obowiązujące regulacje prawne przewidują możliwość wystąpienia przez dłużnika do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM z uzasadnionym wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie istniejącego zadłużenia w postaci odroczenia terminu płatności należności przysługującej WAM albo rozłożenie jej na dogodne dla dłużnika raty. Pismem z [...] lutego 2007 r. (data nadania pocztowego – [...] lutego 2007 r.) pani A.G. złożyła odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Regionalnego Oddziału Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] stycznia 2007 r. W uzasadnieniu wskazała, iż przyczyną powstania zaległości jest dowolność w księgowaniu przez organ wpłacanych przez komornika sądowego kwot zajmowanych na poczet należności za zdaną kwaterę, o czym nigdy nie została poinformowana. Nie otrzymała też odpowiedzi na pismo z marca i kwietnia 2006 r., w których zwróciła się o podanie przyczyny powstania zaległości. Wskazała, iż ujemny stan jej konta jest konsekwencją "niechlujnej" pracy osób zatrudnionych w Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, a obowiązkiem zapłaty powstałych odsetek powinien być obarczony pracownik odpowiedzialny za nieprawidłowości powstałe na przedmiotowym koncie. Jednocześnie podkreśliła, że należność główna została pokryta, a jej obecna sytuacja materialna nie pozwala na spłacenie odsetek. Wskazała, iż z przyznanej jej renty, po dokonaniu potrąceń przez komornika pozostaje kwota [...] zł miesięcznie, przy czym opłata za mieszkanie wynosi [...] zł. Zaznaczyła nadto, iż ma [...] lat, a od niemal 20 lat choruje na [...], ma przy tym problemy z [...]. Nie jest jednak w stanie wykupić leków, stosować koniecznej diety, czy wykonać badań lekarskich z powodu braku środków finansowych. Kwestionując stanowisko organu zauważyła również, iż w obecnej sytuacji gospodarczej kraju trudno wykazać się aktywnością w stopniu umożliwiającym uiszczenie należności powstałych w wyniku urzędniczej pomyłki. Zdaniem wnioskodawczyni łamane jest jej konstytucyjne prawo do obrony, a wydanie decyzji negatywnej godzi w ochronę jej egzystencji. Równocześnie zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazała, iż nie otrzymała listu poleconego, ponieważ w tym czasie przebywała poza miejscem zamieszkania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. o numerze [...] Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, działając na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. nr 245, poz. 2460), stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez panią A.G. odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z [...] stycznia 2007 r., na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż w ww. decyzji o odmowie umorzenia odsetek z tytułu opłat za używanie lokalu zawarto prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania. Zaznaczył również, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej decyzji wynika, że została ona doręczona pełnoletniej córce dłużniczki – pani M.G. – w dniu 18 stycznia 2007 r. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 1 lutego 2007 r., który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Natomiast odwołanie zostało złożone [...] lutego 2007 r., a zatem w 29 dniu od daty doręczenia decyzji. Jednocześnie zauważył, iż kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została rozstrzygnięta postanowieniem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] kwietnia 2007 r. nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze z 8 maja 2007 r. (data nadania pocztowego), wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pani A.G. podniosła, iż powodem niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania, był jej pobyt za granicą do 10 lutego 2007 r. Wskazała, iż nie otrzymała żadnej odpowiedzi na kierowane do WAM pisma w sprawie stanu jej konta. Zaznaczyła, że nie została rozstrzygnięta kwestia zasadności naliczenia odsetek, którymi - w jej ocenie - powinna zostać obciążona Agencja Mieszkaniowa Oddział w W. Zwracając uwagę na swoją trudną sytuację finansową podniosła, że utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł, a rachunki za leki z marca i kwietnia br. wynoszą [...] zł. Podkreśliła konieczność pokrycia kosztów prywatnej wizyty lekarskiej oraz dwukrotnego dojazdu do szpitala położonego w odległości 70 km od domu. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W piśmie procesowym z 17 sierpnia 2007 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty odniesione w skardze podkreślając swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną uzasadniającą umorzenie należności pieniężnych WAM. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżony akt administracyjny, w tym przypadku postanowienie, odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., (z uwagi na jego procesowy charakter), oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, iż postanowienie to jest zgodne z prawem. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Stosownie do treści art. 129 § 2 k.p.a., mającego zastosowanie w sprawie na podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. nr 245, poz. 2460), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 19 a ust. 5 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r., nr 41, poz. 398 ze zm.), termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy jest ona ogłaszana ustnie – od dnia jej ogłoszenia. Termin ten jest terminem ustawowym, co oznacza, iż jego przekroczenie - niezależnie od przyczyn, które to spowodowały - skutkuje zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. - koniecznością stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym wyroku z 29 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Gd 1482/96: "Skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem 14-dniowego terminu (art. 129 § 2 k.p.a.). W takiej sytuacji organ nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co wynika z przepisu art. 134 k.p.a. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.". Uchybienie ustawowego terminu powoduje zatem bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy jest zatem zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. W razie uchybienia terminu do wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia istnieje możliwość jego przywrócenia, przy czym jedynie na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. Oznacza to, że przekroczony przez stronę ustawowy termin może być na jej prośbę przywrócony, o ile uprawdopodobni ona, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Prośbę o przywrócenie należy zaś wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dokonać czynności, dla której był on zakreślony (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.). Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem prośby strony wydanie takiego postanowienia jest niezgodne z prawem (v. wyrok NSA z 14 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 306/98). Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej Sąd zważył, iż decyzją z [...] stycznia 2007 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. odmówił pani A.G. umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego. Decyzja ta została skutecznie doręczona pełnoletniej córce Skarżącej - pani M.G. (w trybie art. 43 k.p.a., regulującego tzw. doręczenie zastępcze w przypadku nieobecności osoby w miejscu doręczenia) w dniu 18 stycznia 2007 r. z prawidłowym pouczeniem o przysługującym Zainteresowanej środku zaskarżenia (k. 38 - 36 akt adm.). Zatem, od 18 stycznia 2007 r. należało liczyć 14-dniowy termin do wniesienia przez Skarżącą odwołania do Prezesa Agencji od ww. decyzji merytorycznej, który w tej sytuacji upłynął z dniem 1 lutego 2007 r. Jak wynika z akt sprawy, środek zaskarżenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia Skarżąca złożyła dopiero w dniu 16 lutego 2007 r. (data nadania pocztowego – k. 39 akt admin.). Zwracając się z żądaniem przywrócenia uchybionego terminu Zainteresowana stwierdziła: "nie otrzymałam listu poleconego, ponieważ byłam w tym czasie poza miejscem zamieszkania.". W wyniku rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r. nr [...], Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, działając m.in. na podstawie art. 58 i 59 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. nr 245, poz. 2460) odmówił pani A.G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z [...] stycznia 2007 r. Motywując podjęte rozstrzygnięcie stwierdził, że w sytuacji przekroczenia ustawowego terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji merytorycznej Zainteresowana nie uprawdopodobniła, że uchybienie to nastąpiło bez jej winy, tym samym nie wypełniła przesłanki, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. (v. sprawa o sygn. akt V SA/Wa 1801/07 – znana Sądowi z urzędu). W konsekwencji ostatecznego rozpatrzenia prośby Strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 59 § 2 k.p.a.), postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r. o numerze [...], Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, działając m.in. na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez panią A.G. odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z [...] stycznia 2007 r., na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia. Mając na uwadze niesporne w sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 15 stycznia 2007 r. oraz negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Prezes Agencji – czyniąc zadość wymogom określonym w art. 134 k.p.a., prawidłowo orzekł o uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu do wniesienia odwołania są odrębnymi instytucjami proceduralnymi (v. niepublikowany wyrok NSA z 10 listopada 1998 r., III SA 898/97), a zatem wniesienie odwołania po terminie nie oznacza niedopuszczalności odwołania. Inne są bowiem przyczyny stwierdzania niedopuszczalności odwołania, a inne przy stwierdzaniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (v. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 1998 r., I SA/Lu 602/97, niepublikowany). Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, która stała się ostateczna wskutek upływu terminu do wniesienia odwołania, jest odwołaniem wniesionym po terminie, ale nie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 k.p.a., bowiem termin ten może zostać stronie przywrócony i sprawa zostanie rozpatrzona przez organ odwoławczy (v. Wróbel A. Komentarz do art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Wobec powyższego Sąd zauważa, iż w zaskarżonym postanowieniu wadliwie zostało sformułowane rozstrzygnięcie. Prezes Agencji, wobec ostatecznego rozpatrzenia wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu, winien wydać postanowienie "o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania", a nie postanowienie "stwierdzające niedopuszczalność odwołania na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia". Uchybienie to, w ocenie Sądu, nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy, a tylko takie, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.