V SA/Wa 1803/12
WyrokWSA w Warszawie2013-02-19
Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Piotr Piszczek, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych z powodu niespełnienia warunku dotyczącego oświadczeń wszystkich współposiadaczy gospodarstwa o wyrażeniu zgody na ubieganie się o pomoc przez innego współposiadacza jest zgodna z prawem, nawet jeśli skarżąca wykazała odrębność swojego gospodarstwa rolnego od gospodarstwa małżonka?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że odmowa przyznania pomocy finansowej była zgodna z prawem, ponieważ skarżąca nie przedstawiła oświadczeń wszystkich współposiadaczy gospodarstwa o wyrażeniu zgody na ubieganie się o pomoc przez innego współposiadacza, co było wymogiem formalnym wynikającym z przepisów rozporządzenia. Mimo że skarżąca wykazała odrębność swojego gospodarstwa rolnego od gospodarstwa małżonka, brak wymaganych oświadczeń stanowił podstawę do odmowy przyznania pomocy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych". Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła przyznania pomocy, wskazując na niespełnienie warunków dotyczących współposiadania gospodarstwa i brak wymaganych oświadczeń od współposiadaczy. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że jej gospodarstwo jest odrębne od gospodarstwa małżonka, a podział majątku wspólnego jedynie utrwalił istniejący stan. Sąd uznał, że mimo wykazania odrębności gospodarstwa, brak wymaganych oświadczeń stanowił podstawę do odmowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... kwietnia 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę
M. S. (zwana dalej: skarżącą) w dniu ... listopada 2010 r. złożyła w ...Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej zwanym również: ARiMR) wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania 126 "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Weryfikacja wniosku skarżącej oraz załączonych do niego dokumentów wykazała, że wniosek wymaga uzupełnienia braków/złożenia poprawnych dokumentów/ wyjaśnień, dlatego też pismem z dnia ... lutego 2011 r., ... sierpnia 2011 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o brakujące dokumenty i złożenie dodatkowych wyjaśnień.
Rozpatrując powyższy wniosek ARiMR pismem z dnia ... kwietnia 2012 r. (znak ...) poinformowała skarżącą o odmowie przyznania pomocy finansowej z uwagi na okoliczności określone w § 2 ust. 1,3; § 5 ust. 1 ust. 2; § 8 ust. 1 pkt 2; § 14 ust. 4, ust. 5 pkt 2, ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 169, poz. 1141, z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie", a także art. 5 i 58 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.); dalej: "k.c.".
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, przytaczając regulacje prawne określone w powyższym rozporządzeniu organ wyjaśnił zasady przyznawania wnioskowanej pomocy i dodatkowo podniósł, iż w przypadku operacji realizowanych w gospodarstwie stanowiącym przedmiot współposiadania dwóch lub więcej podmiotów, pomoc w okresie realizacji Programu w ramach działania 126 na jedno gospodarstwo może być przyznana współposiadaczowi lub współposiadaczom tego gospodarstwa w łącznej wysokości nieprzekraczającej ... zł. W sytuacji, gdy gospodarstwo będzie składało się z nieruchomości, będących przedmiotem współposiadania, Wnioskodawca ocenia odrębność gospodarstwa analizując, jaki wpływ na prowadzoną produkcję rolną w danym gospodarstwie ma część wspólna (np. działka rolna, siedlisko) i jest zobowiązany określić, jakie znaczenie dla istnienia odrębnych gospodarstw ma ta część wspólna (czy bez niej istniałyby dwie zorganizowane całości).
Przytaczając treść art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ARiMR wyjaśniła, iż bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.
Jednocześnie organ zwrócił uwagę, iż w dniu ... listopada 2010 r. wnioskodawcy M. S. i M. S. złożyli odrębne wnioski o przyznanie pomocy z działania "Przywracanie potencjału produkcji zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich zapobiegawczych". Wniosek M. S. został złożony na kwotę dofinansowania ... zł; wniosek M. S. został złożony również na kwotę dofinansowania ... zł. Również w dniu ... listopada 2010 wnioskodawcy oświadczyli, na formularzu ..., iż gospodarstwo wskazane we wniosku o przyznanie pomocy złożonym w ramach działania "Przywracanie potencjału (...)" nie jest przedmiotem współposiadania.
Dalej, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ administracji ustalił, iż zgodnie z odpisami z ksiąg wieczystych dostarczonymi przez M. S. działka ... obręb G., na prawach wspólności ustawowej jest własnością M. i M. S. natomiast działki ... i ... obręb G. są własnością w ...% S. i J. K., ...% K. i E. O. i w ...% M. i M. S. Zatem umowa dzierżawy z dnia... maja 2009 r. nie została zawarta z wszystkimi właścicielami działki ... obręb G. Jednocześnie, zdaniem organu, ww. umowa potwierdziła, iż budynki wykazane na działce nr ... i ... są we współwłasności, zaś zawarta w dniu ... marca 2012 r. umowa o podział majątku wspólnego zawarta pomiędzy małżonkami S. miała na celu obejście ograniczenia kwoty pomocy określonej przepisami do ... zł na jedno gospodarstwo.
Po rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ARiMR pismem z dnia ... czerwca 2012 r. nr ... (znak ...) poinformowała skarżącą o negatywnym rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
W jego uzasadnieniu wyjaśniono, iż na dzień złożenia wniosku gospodarstwo rolne M. S. oraz M. S. było we współposiadaniu, o czym świadczą m.in. przedstawione w toku postępowania wyjaśniającego odpisy ksiąg wieczystych, zaś umowa dzierżawy z dnia ... maja 2009 r. została, w ocenie organu, nieprawidłowo zawarta bowiem wydzierżawiający (M. S.) nie był jedynym właścicielem budynku znajdującego się na działce ewidencyjnej nr ..., a zatem podpisy na przedmiotowej umowie powinny zostać złożone również przez pozostałych współwłaścicieli.
W konsekwencji organ uznał, iż w świetle przytoczonych przepisów rozporządzenia oraz ustaleń dokonanych na etapie weryfikacji do usunięcia naruszenia prawa, brak jest podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa, co przesądza o odmowie przyznania pomocy.
W skardze z dnia ... czerwca 2012 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej czynności Kierownika DOR ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy i stwierdzenie bezskuteczności tej czynności, ewentualnie jej uchylenie i:
- wyznaczenie organowi 30 dniowego terminu do ponownego rozpoznania i załatwienia sprawy skarżącej;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przypisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnie tj.
- art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.);
- art. 5 i art. 58 k.c. oraz § 2 ust. 1 i 3, § 5 ust. 1 i 2, § 8 ust. 1 pkt 2, § 14 ust. 4 i 5 pkt 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;
- art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Br 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 4 pkt 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich;
2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na
wynik sprawy, tj.:
- art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); dalej: "k.p.a." poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy w zakresie ustalenia, czy prowadzone przez skarżącą gospodarstwo rolne jest funkcjonalnie i prawnie odrębnym gospodarstwem od gospodarstwa rolnego prowadzonego przez jej małżonka M. S., w szczególności ustalenia, że gospodarstwo to skarżąca prowadziła już przed zawarciem związku małżeńskiego i jest ono jej majątkiem odrębnym, a ponadto skarżąca od dawna ma ustanowioną rozdzielność majątkową ze współmałżonkiem i umowa z dnia ....11.2011 r. o podział majątku wspólnego konsekwentnie tę rozdzielność ugruntowywała i ostatecznie regulowała stosunki majątkowe małżonków, a także załatwienie tej sprawy w sposób sprzeczny ze słusznym interesem skarżącej;
- art. 8 i 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli;
- art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące ustosunkowanie się do zebranych w toku postępowania dowodów i niepełne przeprowadzenie postępowania dowodowego;
- art. 35 k.p.a. poprzez bezczynność Prezesa ARiMR w przedmiocie rozpoznania złożonego przez skarżącą w dniu ... kwietnia 2012 r. wezwania do usunięcia prawa.
Rozwijając zarzuty o charakterze merytoryczny pełnomocnik skarżącej, nie zgadzając się z ustaleniami Kierowania DOR ARiMR wyjaśnił, iż wniosek skarżącej nie opiewał na kwotę ... zł tylko na kwotę ... zł, co m.in. wynikało z limitów pomocy, których ograniczenia zawarte zostały w powyższym rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r.
Pełnomocnik nie zgodził się również ze stanowiskiem organu, iż działania skarżącej miały na celu obejście prawa i wykorzystanie prawa w celu sprzecznym ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa. Zarzucił organowi, iż przyjęcie takiego stanowiska wynikało z mało wnikliwego i niewyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz nieuwzględnienia przez organ szeregu okoliczności mających istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie.
W ocenie pełnomocnika organ administracji całkowicie pominął fakt, iż gospodarstwo rolne skarżącej jest całkowicie - tak funkcjonalnie, jak i prawnie - odrębnym gospodarstwem rolnym, od gospodarstwa rolnego jej małżonka M. S. Każde z tych gospodarstw prowadzone jest na podstawie własnego rachunku ekonomicznego, każde z nich ma swoją własną odrębną księgowość, każde z nich stanowi odrębną samodzielną jednostkę gospodarczą ze swoimi składnikami majątkowymi (gruntami, budynkami, inwentarzem, sprzętem rolniczym, plonami, realizowanymi programami rolnymi). Gospodarstwa te mają też w istocie swoje własne historyczne odrębności.
Dalej pełnomocnik skarżącej wyjaśniając charakter prawny zawartej pomiędzy małżonkami S. rozdzielności majątkowej, stanowczo zaprzeczył i dodatkowo nie zgodził się z wnioskiem organu, aby celem takiego podziału majątku wspólnego było ominięcie przepisów związanych z przyznawaniem pomocy w ramach w/w działania, a podział taki był dokonany "sztucznie". W ocenie pełnomocnika skarżącego ARiMR całkowicie pominęła fakt posiadania przez małżonków swoich odrębnych majątków (tj. odrębnych gospodarstw rolnych) już od chwili zawarcia związku małżeńskiego. Przedmiotowy podział majątku wspólnego jedynie dodatkowo to wyodrębnienie dwóch gospodarstw rolnych utrwalił. Taka decyzja małżonków o podziale reszty swojego majątku wspólnego była logiczna, zrozumiała i w pełni zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Była ponadto konsekwentna i spójna z wcześniejszą decyzją małżonków o ustanowieniu ustroju rozdzielności majątkowej. Poza tym, małżonkowie S. nie współposiadają i nie użytkują też wspólnie swoich gruntów - lecz każde z nich użytkuje w sposób wyłączny własne grunty i każde z nich samodzielnie podejmuje wszystkie decyzje w sprawie upraw i rolnego wykorzystania posiadanych gruntów.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego, małżonkowie dokonując podziału reszty swojego majątku, skorzystali ze swojego prawa podmiotowego w sposób całkowicie zgodny z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i z zasadami współżycia społecznego.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie wskazując, iż w toku postępowania w przedmiotowej sprawie, nie naruszono ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 określone zostały w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Należy zauważyć, iż zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub osoba prawna, lub spółka osobowa w rozumieniu Kodeksu spółek handlowych, zwana dalej "spółką osobową", która jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, w rozumieniu Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych co najmniej ... ha lub nieruchomości służącej do prowadzenia produkcji w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, w którym wystąpiła szkoda spowodowana co najmniej przez jedno ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-11a ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 150, poz. 1249, z późn. zm.). Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 7-9 rozporządzenia wniosek o przyznanie pomocy zawiera w szczególności informacje dotyczące gospodarstwa; informację o załącznikach oraz oświadczenie lub zobowiązanie wnioskodawcy związane z pomocą. Do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się wymagane dokumenty, o których mowa w ust. 4. W § 13 ust. 4 rozporządzenia wskazano, iż formularz wniosku o przyznanie pomocy zawiera wykaz dokumentów, które dołącza się do wniosku, wzory oświadczeń oraz formularze, na których sporządza się dokumenty dołączane do wniosku.
Skarżąca we wniosku zawarła oświadczenie, iż posiadane przez nią gospodarstwo nie stanowi współwłasności i nie jest przedmiotem współposiadania. W ponownym wezwaniu do uzupełnienia braków z ... sierpnia 2011 r. Agencja wskazała, iż brak jest oświadczeń współposiadaczy gospodarstwa o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez wnioskodawczynię. W odpowiedzi na wezwanie w wyjaśnieniach z ... marca 2012 r. skarżąca skorygowała pierwotne oświadczenie wskazując, iż wynikało z błędnej interpretacji zakresu składanego oświadczenia. Wnioskodawczyni przedłożyła oświadczenia o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez innego współposiadacza złożone przez J. K., S. K. oraz H. M. Wyjaśniła przy tym, iż H. M. – córka K. O. i E. O. – jest prawnym użytkownikiem spornych działek (k. ... akt adm.).
W ocenie Sądu, za nieuprawnione w powyższym kontekście uznać należy stanowisko skarżącej, iż wszyscy aktualni współwłaściciele nieruchomości wyrazili zgodę na ubieganie się przez wnioskodawczynie o przyznanie pomocy. Wskazać należy, iż skarżąca wykazała, iż jest współposiadaczem działek o numerach ... i ... położonych w miejscowości D. Jak wynika ze złożonych przez skarżącą odpisów z ksiąg wieczystych współwłaścicielami spornych działek są J. i S. K. oraz K. i E. O. Należy zauważyć, iż zgodnie z zawartą w części VI wniosku informacją o załącznikach załącznikami niezbędnymi do przeprowadzenia weryfikacji wniosku są oświadczenia współposiadaczy gospodarstwa o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez innego współposiadacza – w przypadku, gdy, tak jak miało to miejsce w analizowanym przypadku, operacja jest realizowana w gospodarstwie stanowiącym przedmiot współposiadania.
Należy wyjaśnić, iż z regulacji zawartej w art. 206 k.c. wynika, że posiadanie w granicach uprawnienia do posiadania rzeczy wspólnej jest uzależnione od możliwości pogodzenia posiadania współwłaściciela ze współposiadaniem rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Współposiadanie rzeczy zachodzi przy tym wówczas, gdy jednolite – identyczne w zakresie charakteru – posiadanie rzeczy wykonuje kilka osób (por. A. Kunicki (w:) System prawa cywilnego, red. W. Czachórski, t. II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, red. J. Ignatowicz, Ossolineum 1977, s. 835-836; także E. Skowrońska-Bocian (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 683). Nie można zaś uznać za współposiadanie przypadku, w którym wobec określonej rzeczy odrębnie przysługuje jednej osobie posiadanie samoistne, a innej posiadanie zależne. Należy podkreślić, iż współposiadanie samoistne znajduje podstawę w określonym stosunku prawnym i stanowi wyraz przysługującego współposiadaczom prawa podmiotowego (współwłasności). Organ zasadnie wskazał zatem, iż skarżąca winna przedstawić dokument, z którego wynikałoby, iż H. M. jest umocowana do składania podpisów w imieniu swoich rodziców. Już tylko ubocznie należy zauważyć, że nawet przyjmując założenie, iż H. M. jest uprawnionym posiadaczem zależnym, nie został doprecyzowany charakter uprawnienia do przejętego udziału we współwłasności rzeczy wspólnej.
W ocenie Sądu, za zasadny uznać należy natomiast zarzut skargi, iż organ w trakcie dokonywania ustaleń faktycznych pominął okoliczności wskazujące na odrębność gospodarstwa wnioskodawczyni od gospodarstwa męża – M. S. Skarżąca wykazała bowiem, iż jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego składającego się z działek o numerach [...] i ... położonego w miejscowościach D. i J.
Należy zauważyć, iż legalna definicja gospodarstwa rolnego zawarta w art. 55³ k.c., do treści której odesłanie zawarto w przepisie § 2 pkt 1 rozporządzenia, stanowi, iż za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Z punktu widzenia definicji gospodarstwa rolnego stosunki własnościowe nie mają zatem większego znaczenia. W skład gospodarstw rolnego mogą bowiem wchodzić grunty stanowiące własność osoby prowadzącej gospodarstwo rolne, jak też osób trzecich, np. grunty dzierżawione. Poszczególne składniki gospodarstwa powinny przy tym stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, przy czym są one gospodarstwem rolnym nie tylko wtedy, gdy aktualnie stanowią zorganizowaną całość gospodarczą, ale również wówczas, gdy potencjalnie mogą ją stanowić (post. SN z dnia 7 maja 1997 r., II CKN 197/97, Wokanda 1997, nr 9, s. 9). O zorganizowanej całości gospodarczej można mówić wówczas, gdy w oparciu o poszczególne składniki majątkowe, po zastosowaniu odpowiednich zabiegów organizacyjnych, jest technicznie możliwe podjęcie procesu działalności wytwórczej w rolnictwie.
Skarżąca zasadnie wywodzi zatem, iż, w świetle przedstawionej przez nią dokumentacji, organ wadliwie przyjął, iż nieruchomość stanowiąca zabudowaną działkę nr ... oraz udziały wynoszące ... części w nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę nr ... i nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę nr ..., wchodzące w skład majątku wspólnego skarżącej i M. S., stanowią część wspólną gospodarstwa wnioskodawczyni i jej męża. Organ trafnie zauważył w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, iż w sytuacji, gdy gospodarstwo będzie składało się z nieruchomości, będących przedmiotem współposiadania, wnioskodawca ocenia odrębność gospodarstwa analizując, jaki wpływ na prowadzoną produkcję rolną w danym gospodarstwie ma część wspólna (np. działka rolna, siedlisko) i jest zobowiązany określić, jakie znaczenie dla istnienia odrębnych gospodarstw ma ta część wspólna (czy bez niej istniałyby dwie zorganizowane całości). Skarżąca wykazała w trakcie postępowania, iż jej gospodarstwo stanowi odrębną od gospodarstwa małżonka zorganizowaną całość gospodarczą ze swoimi składnikami majątkowymi (gruntami, budynkami, inwentarzem, sprzętem rolniczym, plonami, realizowanymi programami rolnymi).
Skarżąca zasadnie wskazuje ponadto, iż podział majątku wspólnego dokonany umową z ... listopada 2011 r. jedynie dodatkowo utrwalił istniejące wcześniej wyodrębnienie dwóch gospodarstw rolnych. Należy bowiem zauważyć, iż z chwilą ustania wspólności ustawowej na skutek zawarcia w dniu ... czerwca 2007 r. umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej wspólność łączna majątku wspólnego małżonków przekształciła się we wspólność ułamkową. Dokonanie podziału majątku wspólnego było w zaistniałej sytuacji pożądane właśnie z uwagi na wątpliwości jakie mogły powstać co do przynależności do majątków małżonków poszczególnych składników. Nieuprawnione jest zatem stwierdzenie organu, iż dokonany podział majątku wspólnego stanowi działanie celowe, próbę ominięcia przepisów związanych z przyznawaniem pomocy w ramach przedmiotowego działania.
Zaskarżone rozstrzygnięcie uznać należy jednak za zgodne z prawem, pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia. Organ prawidłowo wykazał bowiem, iż niespełnione zostały wszystkie warunki przyznania pomocy z uwagi na brak niezbędnych do przeprowadzenia weryfikacji wniosku oświadczeń wszystkich współposiadaczy gospodarstwa o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez innego współposiadacza.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło