V SA/Wa 1804/13

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia (...) czerwca 2013 r. Nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie płatności z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Skarżący złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż ma niską rentę i niski dochód z gospodarstwa (893,22 zł), ma zaciągnięty kredyt w wysokości 7000 zł i musi ponosić jego koszty. Jest w trudnej sytuacji finansowej. Ze złożonego wniosku w sprawie V SA/Wa 1805/13 wynika, iż Skarżący posiada dom o pow. 200 m ² i nieruchomość rolną o pow. 8,29 ha. Skarżący otrzymał również stypendium socjalne z uczelni w wysokości 500 zł miesięcznie przez 5 miesięcy i część tych pieniędzy przeznaczył na czesne. Skarżący wyjaśnił również, iż niektóre wydatki ma niezrealizowane, gdyż brakuje mu pieniędzy. Posiada 2 rachunki bankowe. Ponadto wraz z wnioskiem Skarżący nadesłał m.in. kopię faktur za zakup oleju napędowego, benzynę i LPG, telefon, gaz, zakupy spożywcze, leki i telewizję cyfrową, potwierdzenia zakupu polis ubezpieczeniowych, a ponadto wyciągi z rachunków bankowych oraz umowę o kredyt obrotowy i umowę kupna przez Skarżącego kombajnu. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wyłącznie ewentualne wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika, gdyż wpis od skargi w wysokości 100 zł został uiszczony. Biorąc pod uwagę wskazane przez Skarżącego informacje dotyczące jego sytuacji majątkowej należało uznać, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie należało uznać również za nierzetelne i budzące uzasadnione wątpliwości. Wskazać należy, iż Skarżący jest rolnikiem - właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 8,29 ha i uzyskuje z niego dochody. Z nadesłanego zaświadczenia wynika, iż roczny dochód za 2011 r. wyniósł 3986,75 zł. Skarżący wskazał, iż uzyskuje świadczenie rentowe, lecz nie określił dokładnie jego wysokości, a całkowita wysokość dochodów Skarżącego została określona w wysokości 893,22 zł miesięcznie. Skarżący nie wyjaśnił przy tym, ile wynoszą dochody w gospodarstwie z dopłat do gruntów i upraw oraz wskazał, iż uzyskiwane stypendium przeznacza na czesne. Z nadesłanych rachunków za paliwo i polis ubezpieczeniowych wynika, iż Skarżący posiada również samochód P. T. oraz w czerwcu 2013 r. dokonał zakupu kombajnu za 7000 zł. Ponadto nie wszystkie środki finansowe pozostające w dyspozycji Skarżącego są pożytkowane na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w szczególności do takich wydatków nie można zaliczyć wydatków na opłacenie abonamentu telewizji cyfrowej. Dodać wypada, iż wielokrotnie już podniesiono w orzecznictwie, że strona, dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegająca się o taką pomoc osoba winna więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wskazać również należy, iż do wydatków niezbędnych dla utrzymania nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Nie można bowiem przyjąć jakoby takie zobowiązania miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego, o co wnosi w niniejszej sprawie Skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.