V SA/Wa 1804/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: przewodniczący – sędzia WSA – Barbara Mleczko – Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w . z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie płatności z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 16 września 2013 r. W.S. złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W treści wniosku wskazał, iż szczegółowe informacje o sytuacji finansowej przedstawił w piśmie dołączonym do spraw V SA/Wa 1796/13 i V SA1797/13, gdzie również zwracał się o prawo pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż ma niską rentę i niski dochód z gospodarstwa (893,22 zł), ma zaciągnięty kredyt w wysokości 7000 zł i musi ponosić jego koszty. Jest w trudnej sytuacji finansowej. Posiada dom o pow. 200 m ² i nieruchomość rolną o pow. 8,29 ha. Skarżący otrzymał również stypendium socjalne z uczelni w wysokości 500 zł miesięcznie przez 5 miesięcy i część tych pieniędzy przeznaczył na czesne. Skarżący wyjaśnił również, iż niektóre wydatki ma niezrealizowane, gdyż brakuje mu pieniędzy. Posiada 2 rachunki bankowe. Ponadto wraz z wnioskiem Skarżący nadesłał m.in. kopię faktur za zakup oleju napędowego, benzynę i LPG, telefon, gaz, zakupy spożywcze, leki i telewizję cyfrową, potwierdzenia zakupu polis ubezpieczeniowych, a ponadto wyciągi z rachunków bankowych oraz umowę o kredyt obrotowy i umowę kupna przez skarżącego kombajnu. Postanowieniem z 5 listopada 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Skarżący w piśmie z dnia 19 listopada 2013 r. oświadczył, iż brakuje mu środków na pokrycie wydatków związanych z kosztami procesu ponieważ ma niską rentę i niski dochód. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek strony wnioskującej podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie skarżący będzie obowiązany ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie – wpis od skargi 100 zł został już opłacony - ewentualne wynagrodzenie dla pełnomocnika), jak i jego możliwości finansowych. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym w ocenie Sądu jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy powołał się na niski dochód i znaczne koszty utrzymania na które składają się zwykłe koszty utrzymania związane z utrzymaniem domu o powierzchni 200 m kw. i gospodarstwa 8,29 ha. Nadto skarżący powołał się na koszty kredytu jaki zobowiązany jest pokrywać każdego miesiąca. Z informacji przedstawionych przez skarżącego wynika, iż posiada samochód P., ciągnik Ursus [...] oraz kombajn [...], który zakupił w [...] 2013 r. Nadto z akt sprawy wynika, że skarżący prowadząc gospodarstwo rolne korzystał z pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej, lecz nie wyjaśnił ani we wniosku ani w dodatkowym oświadczeniu, jak kwestia dopłat do gruntów i upraw wpływa na osiągany dochód z gospodarstwa rolnego. Podkreślić należy, iż wezwanie do podania dodatkowych informacji pozwalających na prawidłową ocenę jego sytuacji finansowej w sprawach do których skarżący się odwołuje nie zostało wykonane w pełni. Wnioskodawca nie wykonał należycie zarządzenia w części wezwania do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanego rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wprawdzie przyznał, że posiada dwa rachunki bankowe, jednakże przedłożył kopie wyciągu z rachunku bankowego w Banku [...] za okres od 1.01 do 31.03.2013 r. oraz za miesiąc sierpień 2013 r., co nie dokumentuje obrotów na tym rachunku we wskazanym okresie ostatnich 3 miesięcy. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż w orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Okoliczność ta miała zatem znaczenie przy dokonywanej ocenie, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając stałe źródło dochodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie. Rozpatrując w tym świetle wniosek skarżącego oraz biorąc pod uwagę twierdzenia zawarte we wniesionym sprzeciwie, Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem W.S. nie wykazał, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, które jak wynika z przedłożonych dokumentów jest użytkowane rolniczo w stopniu wskazującym na jego rozwój. Zadłużenie z tytułu zakupu kombajnu w czerwcu tego roku, czy koszty działalności rolniczej nie mogą stanowić przeszkody do ponoszenia kosztów sądowych związanych z prowadzonymi sprawami. Nadto biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenie – udzielone w formularzu PPF, a także w sprzeciwie od postanowienia z dnia 21 października 2013 r.– nie są wyczerpujące, a przez to nie mogą dać pełnego obrazu jego sytuacji majątkowej. Brak współpracy strony skarżącej przy ustalaniu jej sytuacji finansowej (tj. niepełna odpowiedź na wezwania Sądu w sprawach na które powołuje się skarżący) uniemożliwia w chwili obecnej uznania zasadności złożonego wniosku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.