V SA/Wa 1806/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister Pracy“ lub "organ odwoławczy") z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON", ‘’organ I instancji’’) z [...] marca 2017 r., znak: [...] odmawiającą T. sp. z o.o. w K. (dalej: "skarżąca", "strona") wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za marzec 2015 r. Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca przekazała za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji do PFRON wniosek Wn-D o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres marzec 2015 r. Decyzją z [...] marca 2017 r. Prezes PFRON odmówił wypłaty dofinansowania. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że analiza złożonych przez stronę dokumentów finansowych wykazała, iż na dzień 31 marca 2015 r. kapitał zakładowy spółki wynosił 50.000 zł. Skumulowane straty na ww. dzień wynosiły – [...] zł (strata z lat ubiegłych wykazana na dzień 31 marca 2015 r. + bieżąca strata wykazana na ww. dzień pomniejszona o wartość kapitału zapasowego wykazanego na ten dzień) i stanowiły 3.538,51% wartości kapitału zakładowego spółki. Oznacza to zdaniem organu I instancji, że na dzień wystąpienia z wnioskiem Wn-D za marzec 2015 r. ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. W związku z powyższym, w ocenie Prezesa PFRON, strona na dzień złożenia wniosku Wn-D za ww. miesiąc spełniła przesłanki wynikające z art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L z 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1, dalej: "rozporządzenie 651/2014"), a tym samym pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń za ww. miesiąc, zgodnie z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji") nie może zostać udzielona. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Wynika to z treści art. 48a ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Przepis art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji wyraźnie wskazuje, że dofinansowanie dla pracodawców do wynagrodzeń zatrudnionych przez nich osób niepełnosprawnych jest pomocą na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014, w związku z tym dofinansowanie to winno być zgodne z postanowieniami tego rozporządzenia. W rozporządzeniu tym należy więc szukać kryteriów niezbędnych dla ustalenia, czy pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Powołując się na złożone przez stronę dokumenty organ odwoławczy stwierdził, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (dokumentów przesłanych przez stronę) wykazała, że kapitał zakładowy spółki na dzień 31 marca 2015 r. wynosił 50.000 zł. Skumulowane straty na ww. dzień wynosiły – [...] zł (strata z lat ubiegłych wykazana na dzień 31 marca 2015 r. + bieżąca strata wykazana na ww. dzień pomniejszona o wartość kapitału zapasowego wykazanego na ten dzień) i stanowiły 3.538,51% wartości kapitału zakładowego spółki. Oznacza to, że na dzień wystąpienia z wnioskiem Wn-D za marzec 2015 r, ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. W związku z powyższym ww. analiza potwierdza, że została spełniona przesłanka wynikająca z art. 2 pkt 18 lit a rozporządzenia 651/2014. Powyższe oznacza, że na dzień złożenia wniosku Wn-D za marzec 2015 r. strona znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej, o której mowa w art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji i tym samym pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. miesiąc nie może zostać udzielona. Organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut strony naruszenia art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia 651/2014 oraz art. 7, 8 i 77 k.p.a., gdyż analiza zgromadzonej dokumentacji finansowej potwierdza, że strona na dzień złożenia wniosku znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej. W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie oraz pominięcie znacznej części materiału dowodowego mającego wpływ na rozstrzygnięcie. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Skarżąca wskazała, że rozstrzygnięcie organu II pomija kwestię, że definicja przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji, określona w rozporządzeniu 651/2014, nie może zostać wprost zastosowana do podjęcia decyzji, gdyż pomiędzy kryteriami tej definicji a stanem prawnym obowiązującym w Polsce występują istotne różnice, które powinny zostać zbadane przez organ przed podjęciem decyzji. Przepis unijny, w polskiej wersji językowej, odnoszący się do "subskrybowanego kapitału" nie posiada odpowiednika w polskim prawie. Przyjęcie przez organ jako kapitału subskrybowanego faktycznie kapitału podstawowego jest ekonomicznie nieuzasadnione, gdyż kwota ta nie zawiera informacji o rzeczywistej wartości kapitału spółki w rozumieniu przepisów o rachunkowości. Skarżąca wyjaśniła, że zmniejszenie wartości kapitałów w spółce nastąpiło na skutek decyzji ekonomicznej, gdyż władze spółki uznały, że bardziej korzystne jest sfinansowanie nowych projektów inwestycyjnych ze środków własnych zapisanych w bilansie jako kapitał w celu zapewnienia przychodów w późniejszych okresach, niż utrzymywanie wysokich wartości kapitału, które nie przyniosą spółce żadnych korzyści, a ponadto podjęta została decyzja o późniejszym podniesieniu kapitału z przyszłych zysków. Podjęta decyzja posiadała charakter racjonalny i korzystny dla spółki, a jednocześnie bezpieczny, gdyż posiadane aktywa w pełni zabezpieczały realizację zobowiązań przez spółkę, w tym zobowiązań z tytułu wynagrodzeń wobec pracowników oraz zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, co zostało wykazane w prowadzonych przez organy postępowaniach, lecz pominięte w zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej dobra sytuacja ekonomiczna spółki potwierdzona została licznymi dokumentami, które zostały przez organy obu instancji całkowicie pominięte. Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika niezbicie, że spółka znajduje się w dobrej sytuacji ekonomicznej. Świadczy o tym nie posiadanie przez spółkę zaległości w zakresie zobowiązań publicznoprawnych oraz w zakresie wypłaty wynagrodzeń pracownikom. Natomiast w uzasadnieniu decyzji nie wykazano należycie dlaczego niektórym dowodom przedstawionym przez stronę organ odmówił wiarygodności dowodowej w zakresie potwierdzenia sytuacji ekonomicznej strony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie sąd stwierdza, że podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ, w tym w zakresie dotyczącym stosowania w przedmiotowej sprawie przepisów prawa materialnego obowiązujących na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych (w tym danych o sytuacji ekonomicznej) z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to treść art. 33 rozporządzenia nr 651/2014 stanowiąca: "art. 33: 1. Pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. 2. Za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. (...) 5. Intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych." Zatem pomoc dotyczy pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych. Tak też stanowi przepis art. 2 pkt 28 rozporządzenia 651/2014 wskazując w definicjach, że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Powyższe stanowisko jest podzielane przez aktualne orzecznictwo, np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013r., sygn. akt II GSK 765/12, z 25 lutego 2015r., sygn. akt II GSK 464/14 (wyroki dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z 4 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2078/12, NSA uznał, że sytuacja ekonomiczna pracodawcy jest badana na datę złożenia poprawnie wypełnionego i kompletnego wniosku, a poprawa sytuacji po tej dacie nie ma znaczenia dla oceny spełniania warunków uprawniających do otrzymania dofinansowania. Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. W ramach art. 26a ust. 9a pkt 1 ustawy o rehabilitacji przewidziano odmowę dopłaty dofinansowania w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 48a ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Przepis art. 48a ust. 3 pkt 1 stanowi, że pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Wymieniony przepis odsyła wprost do stosowania rozporządzenia 651/2014. Rozporządzenie 651/2014 w art. 1 ust. 4 pkt c dotyczącym zakresu stosowania wprost stanowi, że "niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do (...) c) pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, z wyjątkiem programów pomocy mających na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi". Dalej rozporządzenie to w art. 2 pkt 18 określa kryteria trudnej sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy. Są nimi: "Art. 2 Definicje. Do celów niniejszego rozporządzenia przyjmuje się następujące definicje: (...) 18) "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności: a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne; b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE; c) niezależnie od rodzaju spółki, jeżeli spełnia ona kryteria w prawie krajowym w zakresie podlegania zbiorowej procedurze upadłościowej; d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu; e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0". Z zacytowanych przepisów wyraźnie wynika, że zostały w nich określone wszystkie kryteria dotyczące trudnej sytuacji przedsiębiorstwa uniemożliwiającej przyznania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Kryteria są samoistne i nie zachodzi potrzeba ich łącznego spełnienia. Organ prawidłowo ustalił w sprawie, że dokumentacja finansowa spółki sporządzona na dzień złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania wprost wskazuje na trudną sytuację spółki w rozumieniu przesłanki opisanej w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia 651/2014 ponieważ na dzień 31 marca 2015 r. wartość zakumulowanych strat wyniosła [...] zł (strata z lat ubiegłych i bieżąca strata pomniejszona o wartość kapitału zapasowego wykazanego na dzień 31 marca 2015r.) i stanowiła 3.538,51% wartości kapitału zakładowego w wysokości 50.000 zł. Oznacza to, że na dzień wystąpienia z wnioskiem WN-D za marzec 2015 r. ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat (art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia 651/2014). Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących niezasadnego utożsamiania pojęcia "subskrybowany kapitał zakładowy" o jakim mowa w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014 z kapitałem zakładowym (podstawowym) spółki sąd stwierdza, że stanowisko organu dotyczące oceny sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa jest prawidłowe. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca posługuje się określeniem "subskrybowany kapitał zakładowy" oraz "kapitał zakładowy" co przemawia za tym, że ustawodawca unijny stanowi o kapitale zakładowym. Należy także wskazać, że zgodnie z art. 163 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1577; dalej: "ksh") wymogiem powstania spółka z o.o. jest zawarcie umowy spółki, wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej, także wniesienia nadwyżki, z uwzględnieniem art. 158 § 11, powołanie zarządu, ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki oraz wpis do rejestru. Przepisy ksh określają wymogi związane ze zgłoszeniem spółki z o.o. do sądu rejestrowego, wśród nich jest wymóg określenia wysokości kapitału zakładowego oraz wniesienia pełnych wkładów przez wszystkich wspólników na poczet kapitału zakładowego – a więc objęcia udziałów, co podlega rejestracji (art. 166 i 167). I chociaż rozporządzenie 651/2014, nie zawiera definicji "subskrybowany kapitał zakładowy", to zdaniem sądu nie można pomijać okoliczności związanych z koniecznością posiadania zarejestrowanego kapitału zakładowego stanowiącego wkłady objęte przez wspólników. Należy wskazać w tym miejscu, że zgodnie ze słownikiem Dobry słownik pl. pojęcie słowa "subskrypcja" oznacza np. abonować, prenumerować, zadeklarować (również zobowiązać się do zakupu i dokonania zapłaty). W związku z tym uznanie, że subskrybowany kapitał zakładowy oznacza w istocie kapitał zakładowy, jest całkowicie uzasadnione i zgodne z treścią art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia 651/2014. Powyższe również w taki sposób jest interpretowane przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konkurentów, który w piśmie z ... października 2014r., nr ... skierowanym do Wicemarszałka Senatu RP wskazał, że cyt. "w opinii UOKiK subskrybowany kapitał może być utożsamiany z tą wielkością kapitału podstawowego, która została objęta przez akcjonariuszy lub udziałowców". Odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących nierozpatrzenia całości materiału dowodowego i pominięcia znacznej jego części, wskazać należy, że stanowisko to nie znajduje uzasadnienia z tego względu, iż organy obydwu instancji zebrały i rozpatrzyły całość zgromadzonego w sprawie materiału, który potwierdzał, że skarżąca na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej. Przypomnieć należy, że ocena zasadności przyznania pomocy następuje na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, według danych (w tym danych o sytuacji ekonomicznej) z dnia jego złożenia. Bez znaczenia zatem dla rozpoznania przedmiotowej sprawy są oczekiwania spółki odnośnie poprawienia w przyszłości jej sytuacji ekonomicznej. Bez znaczenia są także powody dla których spółka utraciła kapitał. Skoro bowiem skarżąca podejmuje określone decyzje gospodarcze, to za te decyzje bierze odpowiedzialność, także co do zaistnienia skutków w zakresie spełnienia przesłanek przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia 651/2014. Nie może być bowiem zgody na takie działanie podmiotu, który podejmując określone decyzje gospodarcze (np. hipotetycznie kierując się optymalizacją podatkową) traci kapitał w sposób odpowiadający ww. rozporządzeniem 651/2014 dla przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji i jednocześnie żąda dofinasowania stanowiącego pomoc publiczną, która może być udzielona w ściśle określonych przepisami wspólnotowymi warunkach. Podsumowując wskazać należy, że w realiach sprawy niniejszej pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc marzec 2015 r. nie mogła być udzielona, a zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie i uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze jak również naruszenia innych przepisów, które to naruszenie uzasadniałoby uwzględnienie skargi, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.).