V SA/Wa 1810/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... września 2009 r. Nr ... w przedmiocie stwierdzenia bezzasadności zarzutów zobowiązanego zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi ... zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok ... zł. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, jednakże na koniec roku obrotowego poniosła ona stratę w wysokości – ... zł. Skarżąca wskazała, iż nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych, gdyż wobec niej prowadzony jest szereg postępowań egzekucyjnych. Posiadane przez skarżącą rachunki bankowe są puste i objęte zajęciami komorniczymi. Spółka nie ma zdolności kredytowych, ani składników majątkowych, które mogłaby spieniężyć. Ruchomości i nieruchomości Spółki objęte są postępowaniami egzekucyjnymi. Wnioskodawca posiada następujące rachunki bankowe w: ... zł. Spółka wyjaśniła, iż rachunki bankowe są zablokowane przez banki i komorników. Posiadane nieruchomości obciążone są hipoteką, a ruchomości są przedmiotem zastawów i zajęć komorniczych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 7 stycznia 2010 r. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 22 stycznia 2010 r. skarżąca nadesłała część żądanych dokumentów, tj.: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu CIT-8 za 2008r., zestawienie obrotów i sald kont syntetycznych za grudzień 2009r., wykaz stanów ewidencyjnych na dzień 31 grudzień 2008r., wykaz amortyzacji środków trwałych, zestawienie obrotów i sald kont analitycznych za październik, listopad i grudzień 2009r., wezwanie do zapłaty należności głównej w wysokości ... zł wraz z zawiadomieniem o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, wezwanie do zapłaty należności głównej w wysokości ... zł wraz z zawiadomieniem o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Ponadto przy piśmie z 3 marca 2010r. skarżąca zmodyfikowała poprzedni wniosek w ten sposób, iż na dzień 20 stycznia 2010r. wskazała, iż wartość środków trwałych wynosi ... zł, strata za ostatni rok wynosi ... zł. Skarżąca również wskazała, iż stan posiadanych rachunków przedstawia się następująco: ... Postanowieniem z 9 marca 2010 r. referendarz sądowy w wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że skarżąca jest w stanie uiścić należny wpis sądowy. W piśmie z 23 marca 2010 r. strona zawarła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W orzeczeniu z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ponadto uwagę, na fakt, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Zasadność wniosku skarżącej Spółki rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe skarżącej, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których Wnioskująca byłaby zobowiązana składa się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości ... złotych (stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze powyższe, rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza podanych przez Skarżącą okoliczności w związku z przepisami ustawy przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości ciążących na niej kosztów postępowania sądowego. Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie kierowano się przede wszystkim tym, iż Skarżąca jest przedsiębiorcą mającym status osoby prawnej, prowadzącym nadal działalność gospodarczą w dużych rozmiarach i posiadającym majątek znacznej wartości, który może zostać spieniężony i w ten sposób może zostać uiszczony wpis sądowy. Z dokumentów znajdujących się w aktach sądowych (m.in. odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 30 lipca 2009 r.) wynika, iż Spółka nie znajduje się w stanie upadłości, ani nie jest prowadzone wobec niej postępowanie układowe, posiada kapitał zakładowy w wysokości ... złotych. Ponadto posiada kapitał zapasowy w wysokości ... złotych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż skarżąca posiada znaczny majątek, w tym np. surowce na składzie w wysokości ... złotych oraz środki pieniężne w drodze w wysokości ... złotych oraz inny majątek ruchomy znacznej wartości. Ze znajdujących się w aktach dokumentów nie wynika, iż wszystkie środki trwałe zostały zajęte w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym należy uznać, iż skarżąca mimo braku środków finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych, jest w stanie zgromadzić niezbędne środki finansowe w wysokości . zł. na pokrycie wpisu sądowego. Należy podkreślić, iż wpis sądowy jest wydatkiem, który wiąże się z bieżącą działalnością strony i jako taki wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Powyższych wniosków w żaden sposób nie może zmienić fakt zaciągnięcia kredytów bankowych i fakt prowadzenia wobec skarżącej postępowań egzekucyjnych oraz wykazywana strata. Należy bowiem mieć na uwadze, iż strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, co przedstawiono wyżej. Natomiast konieczność spłacania kredytów bankowych i regulowania innych należności (również w wypadku prowadzonego postępowania egzekucyjnego) nie może być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż zobowiązania prywato- prawne nie korzystają z takich preferencji w stosunku do wpisu sądowego. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie również formę kredytu udzielonego ze Skarbu Państwa, poprzez rezygnację z należnych opłat sądowych w chwili złożenia skargi i wykładanie ze środków budżetowych wydatków w toku postępowania. Jest to przy tym kredyt udzielany na całkowicie odmiennych zasadach. Ponadto należy zauważyć, iż Spółka jako podmiot tego rodzaju powinna zatem w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). Na marginesie należy zauważyć, iż jak wynika ze zmodyfikowanego wniosku z 20 stycznia 2010r. o przyznanie prawa pomocy, sytuacja Spółki uległa zmianie. Mianowicie Spółka wykazuje niższą stratę w wysokości ... złotych, zamiast ... złotych (PPPr z 17.12.2009r.). Zwiększyła się również wysokość środków trwałych o ... złotych oraz zmniejszyła się wysokość zadłużenia skarżącej wobec banków, np. wobec banku ... o kwotę ... zł. Warto również wskazać, iż skarżąca została wezwana do nadesłania dokumentu potwierdzającego stan zatrudnienia i do dnia dzisiejszego takiego dokumentu nie nadesłała mimo, iż wśród załączników do pisma z 20 stycznia 2010r. wymienia ten dokument. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 postanowiono jak w sentencji.