V SA/Wa 1816/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Zwolenik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.P. na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 września 2024 r. Nr OR15-65000-OR1530206/23/24 w przedmiocie odmowy wypłaty pomocy w ramach umowy o przyznanie pomocy postanawia: odrzucić skargę. R.P. (dalej: "Skarżący", "Beneficjent" lub "Strona") złożył skargę na czynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR" lub "organ administracji") polegającą na odmowie wypłaty pomocy przyznanej na podstawie umowy Nr 08851-65000-OR1530206/23 zawartej 9 października 2023 r. Skarżący został poinformowany o odmowie wypłaty pismem organu administracji z 17 września 2024 r. W wyniku weryfikacji prośby o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonej przez Beneficjenta 14 października 2024 r. organ administracji pismem z 2 kwietnia 2025 r. poinformował Stronę o negatywnym rozpatrzeniu wniosku. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że zgodnie z umową zawartą między organem a Skarżącym sprawa podlega kognicji sądu powszechnego, a nie sądu administracyjnego. W replice na odpowiedź na skargę z 10 czerwca 2025 r. Skarżący podtrzymał skargę w całości i wniósł o jej rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarżący nie podzielił stanowiska organu o braku środka zaskarżenia czynności poprzez skargę do sądu administracyjnego. Skarżący powtórzył argumenty skargi, w której wskazał, że dotychczasowe stanowisko judykatury w zakresie umów o dofinansowanie wskazuje na to, że umowy takie, w tym umowy o przyznanie pomocy nie są klasycznymi umowami o charakterze cywilnoprawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 3 § 2a i § 3 oraz art. 4 p.p.s.a). W ocenie Sądu, zaskarżona czynność polegająca na odmowie wypłaty pomocy finansowej nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. objętych właściwością sądów administracyjnych. Strona przedmiotem skargi uczyniła czynność polegającą na odmowie wypłaty pomocy finansowej. W sprawie jest istotne, że organ administracji odmówił wypłaty pomocy finansowej już po zawarciu ze Stroną umowy o przyznaniu pomocy. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że powołane przez Stronę w skardze i w replice odpowiedzi na skargę orzeczenia sądów administracyjnych dotyczyły odmiennych od zaistniałego w niniejszej sprawie stanu faktycznego. Ich przedmiot stanowiły skargi na odmowę zawarcia umów o pomoc finansową. Nie są to sprawy analogiczne do spraw, w których zamiarem strony jest zaskarżenie czynności odmowy wypłaty pomocy finansowej podjętej już po przeprowadzeniu postępowania w sprawie przyznania dofinansowania i zawarciu umowy. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Skarżący w dniu 28 lutego 2023 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy na operację typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w obszarze "Zielona energia w gospodarstwie". W dniu 9 października 2023 r. pomiędzy Skarżącym a ARiMR została zawarta umowa o przyznaniu pomocy Nr 08851-65000-OR1530206/23, zwana dalej "umową". Z umowy wynika, że podstawę prawną jej zawarcia stanowił art. 34 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2298); dalej "ustawa", z którego wynika, że pomoc w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 2, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14 (a zatem m.in. działania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy), jest przyznawana na podstawie umowy o przyznaniu pomocy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Z art. 35 ust. 2 ustawy wynika, że podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. na odmowę przyznania mu pomocy. Wykładnia językowa tego przepisu, jak i wykładnia systemowa wewnętrzna przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wskazuje, że w przypadku pomocy przyznawanej na podstawie umowy, kontroli sądowoadministracyjnej poddane jest rozstrzygnięcie o odmowie przyznania tejże pomocy wnioskodawcy, natomiast ustawodawca nie określił, aby takiej kontroli podlegały działania ARiMR jako strony zawartej umowy, na etapie wykonywania postanowień takiej umowy. Zawarcie w dniu 9 października 2023 r. umowy o przyznaniu pomocy skutkowało nawiązaniem stosunku cywilnoprawnego między stronami. W umowie tej zostały określone m.in. zobowiązania beneficjenta oraz sposób składania i rozpatrywania wniosku o płatność, jak też warunki wypłaty pomocy. Zgodnie z § 17 umowy: "Środki zaskarżenia przysługujące od rozstrzygnięcia sprawy", wszystkie spory pomiędzy Agencją a Beneficjentem rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Agencji. Beneficjentowi przysługuje jednorazowe prawo do wniesienia do Prezesa ARiMR prośby o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 21 dni od dnia otrzymania przez Beneficjenta w formie określonej w § 16: informacji o zaistnieniu przesłanek do wypowiedzenia umowy i konieczności zwrotu określonej kwoty pomocy, w przypadku, gdy zwrot ten jest wymagany, lub informacji o odmowie wypłaty pomocy lub częściowej/całkowitej korekcie kwoty pomocy do wypłaty wraz z informacją o konieczności zwrotu określonej kwoty pomocy, w przypadku, gdy zwrot ten jest wymagany, lub informacji, w okresie związania celem, o konieczności zwrotu określonej kwoty pomocy, w okresie, w jakim Beneficjent zobowiązany jest do zapewnienia trwałości operacji, zgodnie z art. 71 rozporządzenia 1303/2013. Organ administracji odmówił wypłaty pomocy, ponieważ w jego ocenie Beneficjent naruszył zapisy § 8 umowy. Zaskarżona czynność stanowi wyraz określonego stanowisko ARiMR odnośnie braku podstaw w zawartej umowie do wypłaty pomocy, której ta umowa dotyczy. Kierując to pismo do Skarżącego ARiMR działała jako strona umowy, czyli strona stosunku cywilnoprawnego, a nie jako organ sprawujący władztwo publiczne. Spory między stronami stosunku cywilnoprawnego mogą być natomiast rozstrzygane w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Sądu zapisy umowy z 9 października 2023 r. nie pozostawiają wątpliwości, że ocena prawidłowości realizacji zobowiązań przyjętych przez strony podlega kontroli sądów powszechnych w razie zaistnienia sporu w tym zakresie, a nie sądów administracyjnych, co strony umowy przyjęły w § 17 umowy. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skoro przedmiotem skargi w tej sprawie jest pismo stanowiące wyraz realizacji postanowień umowy cywilnoprawnej zawartej między ARiMR a Skarżącym, to rozstrzygnięcie sporu wynikłego na tym tle między stronami tej umowy nie należy do kompetencji sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. postanowił o odrzuceniu skargi.