V SA/Wa 1817/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości; oddala skargę. We wniosku z dnia 5 marca 2009 r. E. Spółka Akcyjna z siedzibą we W. zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wydanie zezwolenia w przedmiocie nabycia nieruchomości przez cudzoziemca. Wniosek dotyczył działek nr 2, 3/1, 4/2 i 4/6 - o łącznej powierzchni 14, 3493 ha - położonych w miejscowości R., gmina Ś., województwo [...], na których spółka zamierzała prowadzić działalność gospodarczą – odkrywkową eksploatację kruszywa. Działając na podstawie art. 106 § 5 kpa oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia na nabycie przez spółkę E. objętych wnioskiem działek. W uzasadnieniu postanowienia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, iż przedmiotowe działki stanowią teren z dominującym udziałem użytków rolnych, podczas gdy celem nabycia nieruchomości jest prowadzenie na niej działalności niezwiązanej z rolnictwem. Nabycie gruntów byłoby zatem sprzeczne z interesem rolnictwa. We wniosku z dnia 20 maja 2009 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy spółka zwróciła uwagę na nienajlepszą jakość ziemi podnosząc, iż jedynie 6% gruntu objętego wnioskiem ma III klasę a reszta całego terenu to grunty o klasie IV, V i VI oraz w znikomej części grunty zadrzewione, zakrzewione i lasy. Spółka oświadczyła nadto, iż do czasu uzyskania przez nią koncesji na wydobycie kopalin ziemia będzie wykorzystywana zgodnie z jej rolniczym przeznaczeniem a po zakończeniu działalności górniczej nastąpi rekultywacja terenu na cele rolnicze. Spółka zaakcentowała także istnienie interesu społecznego w pozytywnym zaopiniowaniu wniosku, bowiem wydobywane kruszywo przeznaczone miałoby być do budowy odcinka planowanej drogi ekspresowej S3. Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu Minister podtrzymał dotychczasową argumentację a nadto, odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanął na stanowisku, iż ogólne wskazanie przez stronę, że nieruchomości będą wykorzystywana do czasu rozpoczęcia wydobycia kruszywa zgodnie z ich rolniczym przeznaczeniem stanowi jedynie deklarację. Spółka nie przedstawiła żadnych danych dotyczących zamierzonego sposobu użytkowania ziemi, zwłaszcza że rolnictwo nie jest przedmiotem jej działalności. Organ podkreślił, iż nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemca mogłoby nastąpić tylko przy zachowaniu wymogów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, a tego spółka nie gwarantuje. W skardze z dnia 21 października 2009 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. Spółka Akcyjna wnosiła o uchylenie postanowień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydanych w obu instancjach zarzucając organowi naruszenie: 1. art. 6, 7, 77 § 1, 106 § 4, 107 § 3 kpa w związku z art. 126 kpa, 2. art. 1 a ust. 6 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w związku z art. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. W uzasadnieniu skargi spółka, poza dotychczasowymi zarzutami, podnosiła, iż brzmienie art. 1 a ust. 6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie oznacza by Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi był zobowiązany do wzięcia pod uwagę, przy ocenie konkretnej sprawy, że cudzoziemiec nie zapewnia prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Zdaniem skarżącej zasady opisane w art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego odnoszą się wyłącznie do prawa pierwokupu na rzecz określonych podmiotów. Spółka wskazała, iż organ pominął rozpoznając sprawę okoliczności związane z umiejscowieniem lokalizacji drogi ekspresowej w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości, istnienie na działkach, pod warstwą ziemi rolnej naturalnych złóż piasku, uzyskanie przez skarżącego w dniu 13 maja 2009 r. koncesji na poszukiwanie i rozpoznanie złoża kruszywa naturalnego R., czasowość kopalni odkrywkowej i możliwość rekultywacji gruntów po zakończeniu działalności odkrywkowej. Spółka podkreśliła znaczenie planowanej inwestycji drogowej dla interesu społecznego i wyjaśniła, iż właściciel ziemi zainteresowany jest wyłącznie sprzedażą całości nieruchomości nie wyrażając zgody na sprzedaż tylko jednej z działek - o najniższej klasie ziemi. W odpowiedzi na skargę z 24 listopada 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W toku rozprawy pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż spółka nie prowadzi żadnej działalności w okolicach Ś. Spółka ubiega się o koncesję na użytkowanie gruntu. Gdyby nabyła nieruchomość a nie uzyskałby koncesji na odkrywkową eksploatację kruszywa – wydzierżawiłaby ziemię jej obecnemu właścicielowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie badając zaskarżone postanowienie we wskazanym zakresie uznał, że nie narusza ono przepisów prawa materialnego a w toku postępowania administracyjnego nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd uznał skargę za niezasadną. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jeżeli sprzeciwu w formie postanowienia nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rozstrzygnięcia te oparte są na uznaniu administracyjnym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny m.innymi w wyroku z dnia 15 grudnia 1999 r., sygn. VSA 2177/99, mającym zastosowanie w sprawie niniejszej, kontrola sądowa legalności decyzji opartej na uznaniu administracyjnym sprowadza się do ustalenia, czy organ orzekający przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami kpa, czy wydana decyzja odpowiada ustaleniom faktycznym, czy rozważono wszystkie argumenty podniesione przez stronę, czy przy załatwieniu sprawy uwzględniono art. 7 kpa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. art. 6, 7, 77 § 1, 106 § 4 i 107 § 3 kpa nie jest zasadny. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokładnie wyjaśnił sprawę i wyważył interes społeczny i słuszny interes strony. Swoje stanowisko, uwzględniające prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, organ przedstawił w uzasadnieniu postanowienia spełniającym wymogi art. 107 § 3 kpa. Sąd wskazuje, iż już w uzasadnieniu postanowienia wydanego w I instancji organ odwołał się do zasad prowadzonej przez siebie polityki i zaakcentował, iż nie zgłasza sprzeciwu, gdy cudzoziemiec zapewnia prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej. Bezspornie w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca jednoznacznie wskazał cel nabycia ziemi inny niż działalność rolnicza lub związana z rolnictwem. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Spółka - pomimo, iż znała stanowisko organu - jedynie hasłowo wskazała, że oczekuje na zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, do tego czasu planuje wykorzystywać ziemię zgodnie z jej przeznaczeniem a po zakończeniu prac odkrywkowych zrekultywuje grunt. W uzasadnieniu postanowienia wydanego w II instancji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, odnosząc się do powyższych wyjaśnień, nie zmienił stanowiska w sprawie uznając je za niewystarczające i nie poparte żadnymi dokumentami. Organ prawidłowo zaznaczył, iż z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, której zasady stosuje się do nabywania nieruchomości przez cudzoziemców, wynika obowiązek zapewnienia prowadzenia działalności rolniczej przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. W sprawie jest jednoznaczne, bowiem wynika ze wskazanego przez spółkę przedmiotu jej działalności, iż w żadnej mierze nie jest to działalność związana z rolnictwem. Z treści art. 1a ust. 4 oraz ust. 5 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców z dnia 24 marca 1920 r. wynika obowiązek cudzoziemca ubiegającego się o nabycie w Polsce nieruchomości dołączenia do wniosku dokumentów potwierdzających okoliczności w nim wskazywane, zaś w przypadku nieruchomości rolnej szczególnie zaznaczony jest obowiązek wykazania, iż powierzchnia nieruchomości uzasadniona jest rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącą ust. 6 art. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców przesądza, iż nabycie to następuje z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Zdaniem Sądu spełnienie powyższych warunków, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, wymagałoby przedłożenia przy wniosku z jednej strony dokumentów potwierdzających uzyskanie przez stronę prawa budowy konkretnego odcinka drogi ekspresowej wraz z kompletną dokumentacją odnoszącą się do przewidywanych rozmiarów wydobycia na potrzeby tej budowy a następnie projektu przewidywanej rekultywacji ziemi. W ocenie Sądu organ należycie ocenił lakoniczne, niekonkretne i nie poparte projektami i dokumentami wyjaśnienia Strony co do ewentualnej możliwości powierzenia jej budowy odcinka drogi jak i bardzo ogólne twierdzenia dotyczące przyszłej rekultywacji gruntu. Właściwe wnioski organ wysnuł także z braku przedstawienia przez skarżącą konkretnych planów związanych z prowadzeniem gospodarstwa przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Zamysł ewentualnego pozostawienia ziemi w rękach jej dotychczasowego właściciela na podstawie umowy dzierżawy, w sytuacji nieotrzymania przez spółkę koncesji na wydobywanie piasku, został przedstawiony dopiero w toku rozprawy. W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odwołanie się przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do interesu społecznego na gruncie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, zakwestionowanie kwalifikacji skarżącej do uprawy ziemi, zwrócenie uwagi na brak wiążących planów dotyczących początkowego wykorzystania ziemi oraz na nieprzedstawienie planowanych działań rekultywacyjnych czyni, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o uznanie administracyjne noszące cechy zapisanej w art. 80 kpa zasady swobody w podejmowaniu decyzji i zasady tej nie narusza. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.