V SA/Wa 1818/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia[...] listopada 2004 r. Nr [...] 2. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. Zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M. U. 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].11.2004 r. - stosownie do treści art. 155 Kpa oraz art. 22 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 1 ust. 2 pkt 3 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) - zmienił własną decyzję z dnia [...].08.1993 r. w ten sposób, że potwierdził uprawnienia przyznane przez ZBoWiD M. U. z tytułu pobytu w obozach koncentracyjnych: Oświęcim - wrzesień 1944 r. Ravensbruck - wrzesień-październik 1944 r. Buchenwald - październik 1944 r. - maj 1945 r. Tą samą decyzją odmówiono przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu czynnego udziału w Powstaniu Warszawskim. W motywach wskazano, że strona poza własnym oświadczeniem nie przedstawiła dowodów dokumentujących czynny udział w tym powstaniu. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tenże organ decyzją z dnia [...].05.2005 r. utrzymał w mocy powyższy akt administracyjny (z powołaniem się na treść art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1 powołanej ustawy o kombatantach). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podniesiono niezgodność z prawem zaskarżonych decyzji "celem ponownego rozpoznania wniosku skarżącej co do istoty sprawy, z zachowaniem toku instancji i postępowania odwoławczego. W dalszej części skargi sformułowano postulat "orzeczenia przez sąd po myśli wniosku skarżącej". W motywach wskazano losy M. U. w trakcie II wojny światowej ze szczególnym uwypukleniem jej działań w czasie Powstania Warszawskiego. Podniesiono tez argumenty mające świadczyć o nieprawidłowym przebiegu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę - żądając oddalenia wniesionego środka zaskarżenia - podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W powyższym kontekście - oceniając wniesiony środek zaskarżenia - wskazać trzeba, iż: I. Rozstrzygnięcia wydane w sprawie nie poddają się kontroli sądowej, albowiem akta administracyjne zawierają dokumenty w języku obcym, które nie zostały przetłumaczone (vide k. 21-22 akt. adm.). Taki brak jest równoznaczny z niemożliwością przeprowadzenia dowodów z ich treści, nie pozwala na dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego, a ponadto stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. Nr 90, poz. 999 ze zm.). nakazującego organom administracji publicznej dokonywanie wszystkich czynności urzędowych w języku polskim, a więc także czynności zbierania i oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2006 r. - sygn. akt I GSK 134/05). II. Rozstrzygnięcie z dnia [...]listopada 2004 r. nie odnosi się do całości żądania zawartego we wniosku z dnia 19 listopada 2004 r., z którego wynika, iż skarżąca domaga się rozszerzenia uprawnień również z tytułu osadzenia w "obozie przejściowym w Pruszkowie". Analiza decyzji wskazuje, że ani w części rozstrzygającej ani w uzasadnieniu nie ma do tej kwestii żadnego odniesienia, co stanowi istotne naruszenie prawa. Błędne jest zatem stanowisko organu drugiej instancji, w którym błąd ten zaakceptowano, dowodem jest utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. Z punktu widzenia praworządności nie do zaakceptowania jest sytuacja, kiedy usiłuje się ten brak sanować poprzez zamieszczenie argumentacji - poświęconej tej kwestii dopiero w uzasadnieniu orzeczenia organu drugiej instancji. III. Zwrócić uwagę należy także na fakt, iż wydając decyzję w organie pierwszej instancji nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego. Oznacza to, że postępowanie w organie drugiej instancji nie może być w ogóle przeprowadzone, albowiem w doktrynie art. 138 § 2 Kpa interpretuje się w ten sposób, że tego rodzaju braki nie mogą być sanowane w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania (zob. W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne, 1983, s. 223; M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2000, s. 761). IV. Nie można też zaakceptować stanowiska wyrażonego w motywach organu drugiej instancji, że pełnomocnik M. U. występujący w sprawie "działał w charakterze pełnomocnika ustanowionego w trybie art. 33 § 4 Kpa." Odnosząc się do tej konstatacji wskazać należy, że brak jest jakichkolwiek ustaleń, iż mamy tutaj do czynienia ze "sprawą mniejszej wagi", o której mowa w powołanym przepisie. Na dodatek organ - który uznaje, iż w sprawie działa pełnomocnik - naruszył treść art. 40 § 2 Kpa, albowiem niektóre pisma kierował do strony pomijając właśnie pełnomocnika (zob. np. k. 35 akt adm.), co jest oczywistym naruszeniem zasad procedury administracyjnej. V. Trudno też uznać, że przekazane sądowi akta są kompletne. Tak np. w postanowieniu z k. 40-41 mowa jest o oświadczeniu M. W.i P. M.. Tymczasem akta administracyjne zawierają tylko stanowisko P. M. (k. 39), co uniemożliwia sądowi kontrolę rozstrzygnięcia dotyczącego wyłączenia pracowników od udziału w postępowaniu, czego dotyczy także wniesiona skarga. Mając na względzie powyższe uchybienia, ich wagę i charakter, trzeba stwierdzić, że naruszenie przepisów proceduralnych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji przedwczesne byłoby ustosunkowywanie się do pozostałych kwestii podniesionych w skardze. W dalszym postępowaniu należy więc sanować braki, o których była wyżej mowa, zwłaszcza uzupełnić akta o brakujące dokumenty, w szczególności pełnomocnictwo, oświadczenie P. M. i przeprowadzić postępowanie uwzględniając żądania strony z pełnym poszanowaniem jej praw. Uwzględniając treść art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152, 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.