V SA/Wa 1818/07

WyrokWSA w Warszawie2007-10-29

Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Ewa Jóźków, Joanna Gierak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnianych pracowników, nie rozważając zastosowania art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ rentowy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. Kluczowym błędem było nieuwzględnienie przez organ możliwości zastosowania art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który pozwala na umorzenie należności składkowych do dnia 31 grudnia 1998 r. pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej. Organ nie rozważył tej przesłanki, co skutkowało przedwczesnym wydaniem decyzji bez pełnej analizy prawnej i faktycznej sprawy.
Stan faktyczny
E. J. złożył wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnianych pracowników z okresu od marca do listopada 1995 r. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, uznając, że nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności należności. Prezes ZUS utrzymał tę decyzję w mocy, również powołując się na brak całkowitej nieściągalności i brak majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Skarżący wskazywał na trudną sytuację finansową i zdrowotną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Beata Bińkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu ...października 2007 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...kwietnia 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnianych pracowników; uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi z ... maja 2007 r., wniesionej przez E. J. , jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych -reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych- z ... kwietnia 2007 r. nr ..., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... lutego 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników wraz z odsetkami za zwłokę, w łącznej kwocie ... zł. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: E. J., pismem z ... grudnia 2006 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu składek. Wskazał, że obowiązek opłacenia tych składek powstał związku z prowadzoną przez niego do ... listopada 1995 r. działalnością gospodarczą. W piśmie tym wskazał też na przyczyny powstania zadłużenia wobec ZUS oraz na swoją trudną sytuację finansową, która nie pozwala mu obecnie na spłatę ciążących na nim zobowiązań. Podał, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz żoną, a jedynym ich źródłem dochodu są świadczenia emerytalne. Postanowieniem z ... stycznia 2007 r., w oparciu o art. 10 i 61 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 71 ze zm.), Zakład wszczął postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych za miesiące marzec-listopad 1995 r. składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu tego postanowienie wskazał, iż strona winna złożyć do akt sprawy dodatkowe dokumenty, w szczególności decyzje o dodatkach mieszkaniowych, decyzje MOPS o przysługujących zasiłkach, dokumenty potwierdzające stan zdrowia oraz inne, które mogą mieć wpływ na rozpatrzenie wniosku. W dniu ... stycznia 2007 r. płatnik załączył do wniosku m.in. kserokopie rachunków za energię, telefon i gaz oraz zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia i karty informacyjne leczenia szpitalnego. Wnioskodawca złożył też orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W aktach znajduje się także kwestionariusz o stanie majątkowym, w którym płatnik wskazał, że miesięcznie ponosi ... zł na utrzymanie mieszkania, które nie jest jego własnością. Decyzją z ... lutego 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnianych pracowników za okres od marca 1995 r. do listopada 1995 r. wraz z odsetkami w łącznej kwocie ... zł. W sentencji decyzji organ powołał przepis art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3, 3a i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił okoliczności wskazane przez zainteresowanego we wniosku jak również wynikające z dokumentacji będącej w posiadaniu Urzędu. Podał m.in., iż wnioskodawca prowadził do 30 listopada 1995 r. działalność gospodarczą, zatrudniając pracowników. Z uwagi na nieregulowanie składek do ZUS, w czerwcu 1995 r. wdrożono wobec niego za pośrednictwem I Urzędu Skarbowego w B. postępowanie egzekucyjne. Następnie, w dniu ... czerwca 1999 r. wydano decyzję o odpowiedzialności żony płatnika za jego zaległości z tytułu nieopłaconych składek na własne ubezpieczenie społeczne oraz za zatrudnianych pracowników. Na mocy tej decyzji wobec małżonki dłużnika prowadzona była do lipca 2000 r. skuteczna egzekucja ze świadczenia rentowego. Dalej organ podał, że wyrokiem Sądu Okręgowego przywrócono zainteresowanemu prawo do świadczenia rentowego, w wyniku czego, organ przekazał płatnikowi kwotę ponad ... zł, która w całości pokryła jego zadłużenie z tytułu składek na własne ubezpieczenie społeczne. Nadal jednak na koncie wnioskodawcy figuruje zadłużenie z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych, w związku z czym w dalszym ciągu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego strony. Na podstawie zaś dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania organ ustalił, iż wnioskodawca nie ma żadnego majątku, razem z żoną utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych wynoszących... zł i ... zł miesięcznie, oraz że od dłuższego czasu choruje na chorobę wrzodową i nadciśnienie tętnicze. Stwierdzono u niego także zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności. Na podstawie powyższego oraz mając na uwadze przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ stwierdził, iż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności należności, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, umożliwiająca umorzenie wnioskowanego zadłużenia. Postępowanie egzekucyjne jest skuteczne, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Organ wyjaśnił też, że w sprawie nie znajduje zastosowania rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydane na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Powołane rozporządzenie dotyczy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a na koncie rozliczeniowym wnioskodawcy figuruje zadłużenie z tytułu składek za zatrudnianych pracowników. Umorzenie tych należności jest zaś możliwe tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. W dniu ... lutego 2007 r. strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przywołując w nim dotychczas już podnoszone okoliczności i wskazując, że wydatki jakie miesięcznie ponosi wynoszą około ... zł, nie licząc wydatków na leki. Nadto podała, że ma wyznaczony termin operacji. Pismem z ... marca 2007 r. organ wezwał ponownie zainteresowanego do złożenia dodatkowych dokumentów, w szczególności decyzji o dodatkach mieszkaniowych, decyzji MOPS o przysługujących zasiłkach, dokumentów potwierdzających stan zdrowia oraz innych, które mogą mieć wpływ na rozpatrzenie wniosku. W dniu ... marca 2007 r. płatnik złożył do akt sprawy m.in. kserokopie rachunków za wodę, energię, telefon i gaz. Decyzją z ... kwietnia 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 w zw. z art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74), postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z ... lutego 2007 r. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu sprawy wskazał, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Następnie podał, iż płatnik pobiera świadczenie emerytalne, w związku z czym w sprawie nie zachodzi ustawowa przesłanka umorzenia należności ZUS w postaci całkowitej nieściągalności, gdyż naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wskazał, że ze świadczenia emerytalnego wnioskodawcy co miesiąc dokonywane są potracenia w kwocie ... zł na poczet zaległych składek, a więc nie występuje w sprawie bezskuteczność postępowania egzekucyjnego w rozumieniu ww. przepisów. Reasumując organ stwierdził, iż stan faktyczny sprawy, a w szczególności brak stwierdzonej całkowitej nieściągalności nie daje podstaw do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Osiąganie stałego dochodu z tytułu przyznanego świadczenia emerytalnego stanowi w ocenie organu realną szansę na spłatę zadłużenia wobec ZUS, choćby w ratach miesięcznych uwzględniających możliwości płatnicze strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. orzeczenie Prezesa ZUS z ... kwietnia 2007 r., E. J. zwrócił się o umorzenie zobowiązań składkowych wobec ZUS w kwocie ... zł. W treści skargi przedstawił natomiast sytuację, która doprowadziła do powstania przedmiotowego w sprawie zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko dotychczas prezentowane i jednocześnie zaznaczając, iż z uwagi na rodzaj zaległych składek, zastosowania w sprawie nie miał przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, umożliwiający umorzenie składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dlatego też, zdaniem organu, pomimo iż dłużnik udowodnił swoją trudną sytuację materialną i rodzinną, brak jest podstaw prawnych do umorzenia należności w oparciu o powołany przepis. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej: u.s.u.s., doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji jako wydanej z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jednocześnie, mając na uwadze wniosek skarżącego -zawarty w treści skargi- o umorzenie w całości ciążących na nim zobowiązań z tytułu składek, wskazać trzeba iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na określone fundusze (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) została ustanowiona ustawą z 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tą kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (dostępny na stronach internetowych www.sejm.gov.pl), wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania wskazanych wyżej należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 15/00, OSNAPU 2000, nr 23, poz. 864). Zmiana ustawodawcza, o której mowa wyżej, miała charakter fundamentalny w odniesieniu do tego typu spraw. Pamiętać bowiem należy, że o ile sądy powszechne przejmowały wcześniej załatwioną przez Zakład sprawę do dalszego załatwienia, o tyle sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji Prezesa Zakładu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Orzeczenie sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi, rozstrzyga o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązuje organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy. Przejęcie przez sądy administracyjne kompetencji organu administracji publicznej do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wyjście poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (R. Hauser, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, praca zbiorowa, Warszawa 2003, str. 6 i 7). W związku z powyższym wniosek skarżącego o umorzenie jego zadłużenia nie mógł być -z uwagi na przedstawione wyżej uwarunkowania konstytucyjne i ustawowe- przez Sąd uwzględniony. Jak już wskazano, celem ustawodawcy było, aby poprzez zmianę właściwości sądów - wykluczyć możliwość umarzania należności na etapie postępowania sądowego, co ma się przyczynić do realizacji przez Zakład obowiązku dbałości o stan finansów ubezpieczeń społecznych (zob. uzasadnienie projektu ustawy z 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw - dostępne na stronach internetowych www.sejm.gov.pl). Przechodząc natomiast do wskazania przyczyn uchylenia wydanej w sprawie decyzji Prezesa ZUS zważyć przede wszystkim należy, iż skarżący inicjując postępowanie wniósł o umorzenie swojego zadłużenia powstałego wobec ZUS w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Tak z treści tego wniosku jak również akt administracyjnych sprawy wynika, iż zadłużenie to obejmuje tylko składki pracownicze i dotyczy -co nie jest bez znaczenia w sprawie- okresu od marca 1995 r. do listopada 1995 r. Zatem, wobec treści tego wniosku, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał przede wszystkim przepis art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek. Sąd nie kwestionuje ani ustaleń organu poczynionych w tym zakresie, ani też przyjętej interpretacji art. 28 ustawy systemowej, na podstawie której organ uznał, iż zadłużenie skarżącego -stosownie do treści wymienionego przepisu- może być umorzone tylko w przypadku całkowitej nieściągalności należności. Organ przyjął bowiem, iż brak jest podstawy prawnej do analizy wniosku skarżącego w kontekście przesłanek wynikających z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), albowiem regulacja ta odnosi się do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, które w sprawie nie występują. Organ zaznaczył, iż na koncie rozliczeniowym płatnika figuruje jedynie zadłużenie z tytułu składek za zatrudnianych pracowników. Sąd nie kwestionuje też stanowiska organu w zakresie braku w sprawie przesłanki świadczącej o całkowitej nieściągalności należności, a wobec tego o braku podstawy do umorzenia w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 i 3 ustawy systemowej zadłużenia skarżącego. Zauważa jednak, że skoro zadłużenie skarżącego dotyczy należności wymagalnych do dnia 31 grudnia 1998 r., obowiązkiem organu rentowego było rozważenie okoliczności występujących w sprawie nie tylko w kontekście przepisów art. 28 ustawy systemowej, ale także zbadanie czy nie znajduje tu zastosowania przepis art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), również regulujący ulgę w postaci umorzenia należności składkowych, co organowi w niniejszej sprawie zupełnie umknęło. Zgodnie z tym przepisem Zakład może umarzać należności z tytułu składek: 1) na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998 r., 2) na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r. - pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Przepis art. 17 ww. ustawy zmieniającej, jak z niego wynika, umożliwia więc umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej. Pozwala więc na zbadanie w sprawie -niezależnie od tego czy dotyczy ona zaległości obejmującej składki pracownicze czy własne płatnika- sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a więc i jego możliwości płatniczych i problemów ze zdrowiem. Okoliczności takie organ zaś w sprawie ustalał, wzywając dwukrotnie stronę do złożenia wyszczególnionych w wezwaniach dokumentów, pomimo iż -jak potem w decyzjach twierdził- brak było podstawy prawnej do ich uwzględnienia. Na marginesie Sąd zaznacza, iż w odpowiedzi na skargę organ przyjął, że dłużnik udowodnił swoją trudną sytuację materialną i rodzinną. Omawiany przepis art. 17 pkt 1 ustawy zmieniającej odnosi się do składek na ubezpieczenie społeczne należnych do 31 grudnia 1998 r. Zaległe składki występujące w sprawie bezspornie mieszczą się w tym okresie. Natomiast, z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika, aby organ orzekając w sprawie miał na uwadze ten przepis prawa materialnego. Z uwagi na treść uzasadnienia decyzji należy wręcz przyjąć, iż został on w sprawie przez organ pominięty. W konsekwencji organ nie rozważył czy strona podlega cytowanej regulacji prawnej, a następnie czy jej zadłużenie może być w oparciu o ten przepis umorzone. Rozważania i analiza sprawy w tym zakresie winna mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, nawet wówczas, gdy organ uzna, że powyższy przepis w sprawie nie znajduje zastosowania. W takiej bowiem sytuacji organ winien wskazać z jakiego powodu dłużnik tej regulacji prawnej nie podlega, czy z przyczyn podmiotowych czy z uwagi na przedmiot jego wniosku zawierającego żądanie umorzenia zadłużenia. W przypadku zaś, gdy w wyniku ponownej analizy organ ustali, iż sprawa winna być poddana ocenie również z uwzględnieniem przesłanek wynikających z tej, cyt. powyżej normy materialno-prawnej, obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności podnoszone przez stronę dotyczące jej sytuacji osobistej i możliwości płatniczych. Reasumując, z uwagi na nieuwzględnienie przy wydawaniu skarżonej decyzji przepisu art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Sąd uznał, że decyzja ta wydana została przedwcześnie, tj. bez analizy sprawy w pełnym zakresie, tak pod względem faktycznym jak i prawnym. Stąd w ocenie Sądu decyzji tej należy zarzucić przede wszystkim naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. a więc i art. 11 k.p.a., oraz naruszenie przepisów regulujących postępowanie dowodowe. Bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do zastosowania w sprawie ww. przepisu art. 17 ustawy zmieniającej, nie można bowiem przyjąć, iż decyzja organu jest prawidłowa i wydana w granicach przyznanego uznania administracyjnego, a w konsekwencji, że z uwagi na rodzaj składek zastosowanie w sprawie znajdował tylko przepis art. 28 ust. 2 i 3 ustawy systemowej. Na koniec Sąd zaznacza, iż wniosek o umorzenie należności składkowych jest o tyle zasadny, o ile należności te nadal są wymagalne. Dlatego też należałoby w sprawie w pierwszej kolejności rozważyć, dając temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia z powołaniem się na konkretne przepisy ustawy systemowej, czy dochodzone przez organ od strony zadłużenie nie uległo przedawnieniu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie przesądzając końcowego wyniku sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło