V SA/Wa 182/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-16
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Andrzej Kania, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dotacja przysługuje na uczniów skierowanych do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy nie zostali jeszcze fizycznie przyjęci i wpisani do księgi wychowanków, ale dla których ośrodek musi rezerwować miejsce?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dotacja przysługuje na uczniów skierowanych do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, nawet jeśli nie zostali oni jeszcze fizycznie przyjęci i wpisani do księgi wychowanków. Skoro ośrodek musi rezerwować i utrzymywać miejsce dla skierowanego nieletniego, ponosząc związane z tym koszty, należy go traktować jak wychowanka, a tym samym przysługuje na niego dotacja. Organ odwoławczy błędnie oparł się na przepisach dotyczących prowadzenia dokumentacji, zamiast uwzględnić przepisy dotyczące zasad kierowania i przyjmowania nieletnich.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o zwrocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez J. M., prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G. w 2013 roku. Organ I instancji ustalił, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem (na wynagrodzenie dyrektora) oraz pobrana nienależnie na uczniów, którzy nie byli fizycznie obecni w ośrodku. SKO uchyliło decyzję w części dotyczącej wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem, uznając, że wynagrodzenie dyrektora było zgodne z przeznaczeniem, ale utrzymało w mocy decyzję o zwrocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na uczniów, którzy mieli skierowania, ale nie byli zakwaterowani ani wpisani do księgi wychowanków. Skarżący kwestionował zasadność zwrotu dotacji na uczniów ze skierowaniami, argumentując, że ośrodek ponosi koszty utrzymania zarezerwowanych dla nich miejsc.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w części dotyczącej uchylenia decyzji organu I instancji i orzekającej o ustaleniu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przypadającej do zwrotu wraz z odsetkami. Sąd zasądził od SKO na rzecz J. M. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Justyna Mazur (spr.), Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. M. prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2015 r.nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu. 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia decyzji organu I instancji i orzekającej w punkcie 2 o ustaleniu kwoty 74 148,00 zł (siedemdziesiąt cztery tysiące sto czterdzieści osiem złotych) wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2013 r. przypadającej do zwrotu przez J. M. prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G. do budżetu Powiatu [...] wraz z odsetkami; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S, na rzecz J. M. kwotę 8 700 zł (osiem tysięcy siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie przez J. M., prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G. (dalej także: "strona", "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (dalej także: "SKO", "Kolegium", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") z dnia [...] listopada 2015r. nr [...], w części, w jakiej uchyla decyzję Starosty S. (dalej także: "Starosta", "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]
i ustala na kwotę [...] zł dotację pobraną w nadmiernej wysokości w 2013 r., przypadającą do zwrotu przez J. M. do budżetu Powiatu S. wraz
z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi począwszy od dnia następującego po upływie 15 dni od daty doręczenia decyzji.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Decyzją z [...] lipca 2014 r. Starosta S. ustalił wysokość dotacji przypadającej do zwrotu przez J. M. prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G. w kwotach: [...] zł, jako wykorzystanej niezgodnie
z przeznaczeniem poprzez wykorzystanie na sfinansowanie dochodu dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego - stanowiącego wynagrodzenie za wkład pracy właściciela placówki za 2013 r. oraz [...] zł jako pobranej nienależnie
w 2013 r. na [...] uczniów/wychowanków skierowanych do Ośrodka, ale fizycznie nieobecnych i niezakwaterowanych w Ośrodku i w Gimnazjum, podlegające zwrotowi do budżetu Powiatu S. wraz z odsetkami.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją J. M. złożył odwołanie do organu drugiej instancji.
W wyniku rozpoznania sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w S. decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. uchyliło decyzję organu I instancji
i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania Staroście S..
Starosta S. decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. ponownie (jak poprzednio) określił na kwoty: [...] zł dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem oraz [...] zł, jako pobraną nienależnie, podlegające zwrotowi do budżetu Powiatu S..
Od tej decyzji skarżący także wniósł odwołanie. W wyniku jego rozpoznania organ odwoławczy decyzją z [...] marca 2015 r. ponownie uchylił decyzję Starosty S. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta S. decyzją z [...] czerwca 2015 r. ponownie określił kwoty: [...] zł dotacji wykorzystanej niezgodnie
z przeznaczeniem za 2013 r. przez organ prowadzący dotowany Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G. podlegającą zwrotowi do budżetu Powiatu S. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] grudnia 2013 r. do dnia zapłaty oraz kwoty: [...] zł dotacji pobranej nienależnie w 2013 r. na [...] uczniów/wychowanków nie korzystających z zakwaterowania i nauki w Ośrodku
i w Gimnazjum, na których pobrano dotację podlegającą zwrotowi do budżetu Powiatu S. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej: "ustawa o finansach publicznych", "u.f.p."), przyjmując za dzień stwierdzenia tych okoliczności dzień przyjęcia przez skarżącego wystąpienia pokontrolnego, tj. [...] maja 2014 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach [...]–[...]lutego 2014 r. w zakresie: "Prawidłowości wykorzystania dotacji przekazanej z budżetu Powiatu S. w 2013 r. na finansowanie zadań bieżących Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego
w G.", wskazane w podpisanym przez strony w dniu [...] lutego 2014 r. protokole. Starosta dodał, iż w wystąpieniu pokontrolnym pismem Nr [...]
z dnia [...] maja 2014 r. wskazano na nieprawidłowości dotyczące niezgodnego
z przeznaczeniem wykorzystania dotacji na ogólną kwotę [...] zł na "sfinansowanie dochodu Dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego
w G. stanowiącego wynagrodzenie za wkład pracy właściciela za 2013 rok" oraz nienależnie pobranej dotacji na [...] uczniów/wychowanków nie korzystających
z zakwaterowania i nauki w Ośrodku i w Gimnazjum na ogólną kwotę [...] zł, ze wskazaniem, iż ustalenie to dotyczy miesiąca stycznia 2013 r.
i [...] uczniów/wychowanków, lutego 2013 r. i [...] uczniów/wychowanków oraz września 2013 r. i [...] uczniów/wychowanków.
Od decyzji tej J. M. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie
w całości ww. decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2015 r. i orzeczenie
w tym zakresie co do istoty sprawy.
Zdaniem odwołującego, przesłanką do sfinansowania z otrzymanej dotacji wynagrodzenia dyrektora było i jest faktyczne sprawowanie przez niego funkcji dyrektora jednostki oświatowej. Według odwołania za prawidłową interpretacją przez odwołującego przepisów ustawy o systemie oświaty w brzmieniu z roku 2012 i 2013 oraz zgodnym z przepisami wydatkowaniem dotacji w roku 2013 przyznanej przez Starostę S. świadczy odpowiedź Ministra Edukacji Narodowej na interpelację nr 3800 z dnia 20 kwietnia 2009 r. posła J. Z., w sprawie interpretacji przepisów ustawy o systemie oświaty odnośnie do funkcjonowania małych szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, prowadzonych przez osoby fizyczne. Odwołujący powołał ponadto treść odpowiedzi z dnia [...] maja 2009 r. na interpelację poselską nr 3800 K. S. Sekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, a w latach 2011 – 2013 Ministra Edukacji Narodowej. W ocenie odwołującego na poparcie prawidłowego stosowania i wykładni przepisów dotyczących wydatkowania dotacji przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G. dodatkowo wskazuje kierunek nowelizacji art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty dokonanej ustawą z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 827), który wszedł w życie 1 stycznia 2014 r.
Uzasadniając natomiast odwołanie w zakresie dotyczącym określenia na kwotę [...] zł dotacji pobranej nienależnie na [...] uczniów/wychowanków skierowanych do Młodzieżowego Ośrodka w G., ale fizycznie nieobecnych
i niezakwaterowanych w Ośrodku wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy o finansach publicznych od dnia stwierdzenia tej okoliczności, odwołujący wskazał, iż w tej części decyzja ta jest niezgodna z obowiązującym stanem prawnym, w szczególności
z przepisami proceduralnymi k.p.a. oraz przepisami materialnymi dotyczącymi ustawy
o systemie oświaty i przepisami dotyczącymi Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych. Odwołujący podniósł zarzut naruszenia art. 71b ust. 3 ustawy
o systemie oświaty. Wyjaśnił, iż ośrodek wychowawczy ponosi koszty utrzymania zarezerwowanego miejsca, które od 2010 roku do 2014 roku były uznawane przez Starostwo Powiatowe w S. i subwencjonowane dotacją oświatową. W ocenie odwołującego są podstawy do wykazywania danych statystycznych o liczbie uczniów/wychowanków, którzy zostali skierowani do Ośrodka, ale jeszcze nie zostali do niego doprowadzeni, nie korzystają z zakwaterowania i nie są objęci dotowaniem. Odwołujący wyjaśnił, że pobyt wychowanka w młodzieżowym ośrodku wychowawczym jest realizowany na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. Nr 296, poz. 1755). Jego zdaniem od momentu otrzymania przez starostę wskazania z ośrodka rozwoju edukacji i przekazania dokumentacji nieletniego łącznie ze skierowaniem, nieletni staje się wychowankiem MOW oraz uczniem konkretnej klasy funkcjonującej w nim szkoły. Odwołujący podkreślił, że wobec konieczności utrzymywania przez ośrodek stałej gotowości do przyjęcia wychowanka, który ma być doprowadzony na podstawie skierowania, ośrodek ponosi określone wydatki. Wyjaśnił także, iż warunkiem koniecznym jest podanie przez organ prowadzący placówkę planowanej liczby uczniów i wychowanków organowi właściwemu do udzielenia dotacji nie później niż do dnia [...] września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Dotacje, o których mowa powyżej, przysługują, jak wskazał na każdego ucznia
i wychowanka wykazanego w dokumentacji przebiegu nauczania. Podstawę ustalenia liczby wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego stanowi stan faktyczny określony na podstawie księgi wychowanków oraz liczba wskazań dla nieletnich do danego ośrodka, wystawionych przez Ośrodek Rozwoju Edukacji, realizowanych
w ciągu miesiąca. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej
z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. Nr 296, poz. 1755) w przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka
w ciągu miesiąca od dnia wskazania tego ośrodka przez ORE dyrektor ośrodka powiadamia o tym właściwego starostę oraz ORE za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a ponadto sąd rodzinny. W ciągu tego okresu (jednego miesiąca) nieletni wychowanek może zostać w każdej chwili umieszczony w młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Zdaniem odwołującego należy go traktować jak wychowanka tej placówki, a zatem w tym czasie przysługuje Ośrodkowi dotacja. Odwołujący
w nawiązaniu do stanowiska Ministerstwa Edukacji Narodowej wskazał, że dotacja dla Ośrodka była pobrana w sposób należyty i zgodny z przepisami. Odwołujący zauważył ponadto, że wszystkie dane za lata 2010-2014, podawane Staroście S. przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G., dotyczące liczby uczniów/wychowanków oraz sposobu jej naliczania, były w pełni akceptowane
i rozliczane przez pracowników Starostwa Powiatowego w S.. O powyższym, jak podkreślił świadczą kontrole problemowe przeprowadzane przez pracowników Starostwa w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym: między innymi za rok 2012. Do połowy kwietnia 2014 r. Starostwo Powiatowe w S. w pełni akceptowało
i rozliczało bez uwag powyższy sposób naliczania liczby uczniów/wychowanków, nie wnosząc zastrzeżeń. W tej sytuacji, w jego ocenie zasadnym jest zarzut naruszenia przez Starostę S. zasady prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, określone w art. 8 k.p.a.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w S. decyzją z [...] listopada 2015 r. Nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekło:
1) o umorzeniu postępowania w sprawie określenia na kwotę [...] zł wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za 2013 r. przez organ prowadzący Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G., podlegającej zwrotowi do budżetu Powiatu S. oraz w sprawie określenia odsetek od dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu powiatu, oraz
2) o ustaleniu na kwotę [...] zł dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2013 r., przypadającej do zwrotu przez J. M. prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G. do budżetu Powiatu S. wraz z odsetkami
w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanymi począwszy od dnia następującego po upływie 15 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji.
W ocenie organu II instancji przeprowadzone przez SKO postępowanie potwierdziło, że wydatki w łącznej kwocie [...] zł wypłacone w 2013 r. J. M. stanowiły wynagrodzenie za pełnienie przez niego funkcji dyrektora MOW
w G., tj. wykonywanie zadań dyrektora określonych w art. 39 ustawy
o systemie oświaty. Wobec powyższego środki te stanowiły wbrew uznaniu przez organ I instancji, dotację wykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem. W tych okolicznościach organ odwoławczy wskazał, iż pkt 1 decyzji Starosty S. podlega uchyleniu,
a postępowanie w sprawie zwrotu tej dotacji, jako pobranej niezgodnie
z przeznaczeniem oraz w sprawie określenia odsetek od tej dotacji uznano zgodnie
z art. 105 § 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowe.
Kwestią sporną w sprawie pozostawało również ustalenie przypadającej do zwrotu dotacji pobranej nienależnie w 2013 roku na [...] uczniów/wychowanków skierowanych do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w G.. Organ odwoławczy wskazał, że J. M. - dyrektor Ośrodka w składanych w 2013 roku informacjach miesięcznych o faktycznej liczbie uczniów tej placówki, stanowiących podstawę naliczania dotacji, wykazał wg stanu na pierwszy dzień miesiąca liczbę uczniów/wychowanków niedostosowanych społecznie: za miesiąc styczeń - [...] osób, za miesiąc luty - [...] osób, za miesiąc marzec - [...] osób, za miesiąc kwiecień - [...] osób, za miesiąc maj - [...] osób, za miesiąc czerwiec - [...] osób, za miesiąc lipiec - [...] osób, za miesiąc sierpień - [...] osób, za miesiąc wrzesień - [...] osób, za miesiąc październik - [...] osób, za miesiąc listopad - [...] osób i za miesiąc grudzień - [...] osób. W dniach [...] -[...] lutego 2014 r. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w G. została przeprowadzona kontrola w zakresie sprawdzenia prawidłowości wykorzystania dotacji przekazanej z budżetu Powiatu S. w 2013 na finansowanie zadań bieżących Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w G.. W toku tej kontroli m.in. sprawdzono i ustalono faktyczną liczbę umieszczonych na podstawie skierowań
w "Ośrodku" wychowanków w poszczególnych miesiącach i skonfrontowano ją
z informacjami przekazywanymi do Starostwa Powiatowego w S.. Sprawdzono zapisy w dziennikach lekcyjnych oraz skierowania ORE. Z akt sprawy wynika, iż
w informacjach miesięcznych za każdy miesiąc 2013 r. skarżący wykazywał [...] uczniów, na których przyznawano dotację. Organ I instancji ustalił, iż w styczniu 2013 r. z zakwaterowania korzystało [...] wychowanków (o [...] mniej niż w informacji za styczeń), w lutym 2013 r. [...] uczniów (o [...] mniej niż w informacji za luty) i we wrześniu – [...] uczniów (o [...] mniej niż w informacji za wrzesień). Organ odwoławczy wskazał zatem,
iż zgromadzony materiał dowodowy w sprawie potwierdza, że skarżący w składanych
w 2013 r. informacjach o liczbie uczniów zawyżył liczbę uczniów, na których przysługuje dotacja o [...] osób. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu
I instancji, iż dotacja nie przysługuje na osoby, które nie są wychowankami ośrodka i nie korzystają z zakwaterowania. Powołując zapis art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty i § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225 z późn. zm.), Kolegium wskazało,
iż wychowankiem jest osoba, która posiada skierowanie do Ośrodka i z dniem przyjęcia do Ośrodka została wpisana do księgi wychowanków. W tej sytuacji SKO podzieliło stanowisko Starosty S., że dotacja oświatowa nie przysługuje na osoby skierowane do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w G., które nie zostały wpisane do księgi wychowanków i nie zostały zakwaterowane w Ośrodku.
W niniejszej sprawie, jak wskazało SKO bezspornym jest, że w 2013 r. [...] osób posiadało skierowania do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w G., jednak osoby te nie zostały wpisane do księgi wychowanków. Zatem łączna kwota przypadającej do zwrotu dotacji za 2013 r. stanowi [...]zł ([...]osób x [...]zł).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie podzieliło natomiast stanowiska Starosty S., iż dotacja pobrana na ww. osoby stanowi dotację nienależną. Zdaniem Kolegium, w rozpatrywanym przypadku dotacja oświatowa została pobrana w nadmiernej wysokości, została bowiem otrzymana przez Ośrodek
w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach.
Pismem z [...] stycznia 2016 r. J. M., prowadzący Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika
- radcę prawnego - zaskarżył do WSA w Warszawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2015 r., w części dotyczącej uchylenia decyzji Starosty S. z [...] czerwca 2015 r. i ustalenia na kwotę [...] zł dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2013 r. przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu S. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanymi począwszy od dnia następującego po upływie 15 dni od daty wydania decyzji.
Zaskarżonej decyzji autor skargi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i wykładnię (niezastosowanie),
tj. § 1 i następnych rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. z 2011 r., Nr 296, poz.1755), wydanych na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 109 i Nr 58, poz. 542 oraz z 2003 r. Nr 137, poz. 1304 i Nr 223, poz. 2217) oraz naruszenie
art. 8 k.p.a, tj. zasady prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o:
1) uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uchylenia decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2015 r.
i ustalenia przez SKO w S. na kwotę [...] zł wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2013 r. przypadającej do zwrotu przez J. M., prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G. do budżetu Powiatu S. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanymi począwszy od dnia następującego po upływie 15 dni od daty wydania decyzji,
2) dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków: P. W., Ł. S., B. Z., M. Ł. na okoliczność wpisywania do księgi wychowanków małoletnich, którzy byli skierowani do MOW w G.
i dla których były rezerwowane miejsca w Ośrodku oraz akceptowania tego stanu rzeczy przez organ I instancji,
3) dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony – J. M. na okoliczność wpisywania do księgi wychowanków ww. małoletnich, którzy byli skierowani do MOW w G. i dla których były rezerwowane miejsca w Ośrodku oraz akceptowania tego stanu rzeczy przez organ I instancji,
4) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:
- odpisu wydruku interpelacji poselskiej nr 4731 z dnia 8 maja 2012 r. skierowanej do MEN – na okoliczność prawidłowego sposobu naliczania liczby wychowanków w MOW w G., na których przysługuje dotacja oświatowa,
- odpisu wydruku odpowiedzi na interpelację poselską nr 4731 z dnia 8 maja 2012 r. udzielonej przez sekretarza stanu w MEN,
- odpisu wydruku stanowiska Rzecznika Praw Dziecka wyrażonego w piśmie do Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] listopada 2104 r.,
- odpisu z księgi wychowanków za lata 2012-2013 w MOW – na okoliczność prawidłowego sposobu naliczania liczby wychowanków w MOW w G., na których przysługuje dotacja oświatowa,
5) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z protokołów kontroli Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w G. za lata 2012-2013 – na okoliczność przeprowadzenia przez Starostę S. kontroli rozliczania dotacji oświatowych, w tym stwierdzenia poprawności wydatkowania dotacji.
Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, jej autor opisał przebieg postępowania w sprawie
i zarzucił, iż decyzja Kolegium w zaskarżonej części, tak jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty S. jest niezgodna z obowiązującym stanem prawnym,
w szczególności z przepisami proceduralnymi zawartymi w k.p.a. oraz przepisami materialnymi dotyczącymi poprawnej wykładni i zastosowania przepisów ustawy
o systemie oświaty oraz przepisów dotyczących Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych.
Skarżący w zasadniczej części skargi powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu i stwierdził, że wbrew stanowisku organów istnieją podstawy prawne do wykazywania danych statystycznych stanowiących podstawę naliczenia subwencji oświatowej zarówno w Systemie Informacji Oświatowej, jak i w informacji miesięcznej o faktycznej liczbie uczniów/wychowanków oraz w rozliczeniu wykorzystania dotacji na tych uczniów/wychowanków, którzy zostali skierowani do Ośrodka, ale jeszcze do niego nie zostali doprowadzeni, nie korzystają z zakwaterowania i nie są objęci dotowaniem. Przedstawił poglądy prezentowane przez posłankę na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I. L. w sprawie dotacji przyznawanych wychowankom młodzieżowych ośrodków wychowawczych oraz T. S., Sekretarza Stanu
w Ministerstwie Edukacji Narodowej. Następnie wskazał, iż warunkiem koniecznym do uzyskania dotacji jest podanie przez organ prowadzący placówkę planowanej liczby uczniów i wychowanków organowi właściwemu do udzielenia dotacji nie później niż do dnia [...] września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Wyjaśnił, iż dotacje oświatowe przysługują na każdego ucznia i wychowanka wykazanego w dokumentacji przebiegu, nauczania. Podstawę ustalenia liczby wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego stanowi stan faktyczny określony na podstawie księgi wychowanków oraz liczba wskazań dla nieletnich do danego ośrodka, wystawionych przez Ośrodek Rozwoju Edukacji, realizowanych w ciągu miesiąca. Powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r.
w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania
i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. Nr 296, poz. 1755) skarżący wyjaśnił, że w przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka
w ciągu miesiąca od dnia wskazania tego ośrodka przez ORE dyrektor ośrodka powiadamia o tym właściwego starostę oraz ORE za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a ponadto sąd rodzinny. W tym momencie wygasa termin rezerwowania dla nieletniego miejsca w danym ośrodku. Zdaniem skarżącego skoro
w ciągu tego okresu (jednego miesiąca) nieletni wychowanek może zostać w każdej chwili umieszczony w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, należy go, zgodnie
z przepisami rozporządzenia, traktować jak wychowanka tej placówki. W tym czasie zatem na wychowanka tej placówki przysługuje dotacja. Wskazując cele, na jakie przeznaczone są dotacje oświatowe (art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty) oraz
w nawiązaniu do ww. stanowiska wyrażonego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, dotyczącego interpretacji przepisów prawa w sprawie dotacji przyznawanych dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych skarżący stwierdził, że dotacja w kwocie [...] zł przyznana przez Starostę S. dla Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w G. w 2013 roku na
[...] uczniów/wychowanków skierowanych do Ośrodka była pobrana w sposób należyty
i zgodny z przepisami.
Skarżący zauważył, iż wszystkie dane za lata 2010 - 2014 podawane Staroście S. przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w G. dotyczące liczby uczniów/wychowanków oraz sposobu jej naliczania, były w pełni akceptowane
i rozliczane przez pracowników Starostwa. Do połowy kwietnia 2014r. Starostwo Powiatowe w pełni akceptowało i rozliczało bez uwag powyższy sposób naliczania liczby uczniów/wychowanków, nie wnosząc zastrzeżeń. W tej sytuacji całkowicie zaskakująca dla skarżącego jest zmiana stanowiska organu odnośnie zmiany podejścia do sposobu naliczania liczby uczniów/wychowanków, polegającego na ograniczeniu liczby uczniów/wychowanków do osób przebywających w Ośrodku. Zmiany tej, jego zdaniem, nie uzasadnia powoływanie się przez SKO na kontrolę prowadzoną przez Urząd Kontroli Skarbowej w dniach od [...] stycznia do [...] lutego 2014 r., stwierdzającą rzekome nieprawidłowości w tej materii. Skarżący zarzucił także, iż działanie organu odwoławczego polegające na próbie zastosowania w chwili obecnej nowych zasad (sposobu) naliczania liczby uczniów/wychowanków, może stanowić próbę zmiany interpretacji dotychczas stosowanych przepisów z "mocą wsteczną". W konsekwencji może to, jak podkreślił spowodować naruszenie jednej z podstawowych zasad wynikających z art. 8 k.p.a., tj. zasady prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
W piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, podniosło przy tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016 r. w sprawie V SA/Wa 2501/15 oddalił skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...]
w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu za 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło
w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2015 r., w zaskarżonej części, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jednocześnie Sąd nie uznał za zasadne uwzględnienie zawartych w skardze wniosków dowodowych. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle powyższego przepisu nie było zatem możliwe uwzględnienie wniosków o przesłuchanie świadków i strony postępowania. Pozostałe wnioski w ocenie Sądu nie były niezbędne do wyjaśnienia sprawy i z tego względu nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący - dyrektor Ośrodka w składanych
w 2013 roku informacjach miesięcznych o faktycznej liczbie uczniów tej placówki, stanowiących podstawę naliczania dotacji, wykazał wg stanu na pierwszy dzień miesiąca liczbę uczniów/wychowanków niedostosowanych społecznie w każdym miesiącu 2013 roku po [...] osób. W dniach [...]-[...]lutego 2014 r. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w G. została przeprowadzona kontrola w zakresie sprawdzenia prawidłowości wykorzystania dotacji przekazanej z budżetu Powiatu S. w 2013 r. na finansowanie zadań bieżących Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w G.. W toku tej kontroli m.in. sprawdzono i ustalono faktyczną liczbę umieszczonych na podstawie skierowań w "Ośrodku" wychowanków
w poszczególnych miesiącach i skonfrontowano ją z informacjami przekazywanymi do Starostwa Powiatowego w S.. Sprawdzono zapisy w dziennikach lekcyjnych oraz skierowania ORE. Organ odwoławczy wskazał zatem, iż w informacjach miesięcznych za każdy miesiąc 2013 r. skarżący wykazywał [...] uczniów, na których przyznawano dotację. Jednocześnie w styczniu 2013 r. z zakwaterowania korzystało [...] wychowanków (o [...] mniej niż w informacji za styczeń), w lutym 2013 r. [...] uczniów (o [...] mniej niż w informacji za luty) i we wrześniu – [...] uczniów (o [...] mniej niż w informacji za wrzesień). Organ odwoławczy uznał tym samym, że skarżący w składanych w 2013 r. informacjach o liczbie uczniów zawyżył liczbę uczniów, na których przysługuje dotacja
o [...] osób. Poza sporem pozostaje, że skarżący w składanych w 2013 roku informacjach miesięcznych o faktycznej liczbie uczniów tej placówki, stanowiących podstawę naliczania dotacji, wykazał obok uczniów faktycznie przebywających
w Ośrodku, osoby skierowane do niego przez system ORE (Ośrodek Rozwoju Edukacji) dla których to miejsca zostały "zarezerwowane" w oczekiwaniu na stawienie się
w placówce.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny, a jednym z elementów sporu jest ocena, czy o wychowanku młodzieżowego ośrodka wychowawczego
w rozumieniu art. 90 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 t.j. ze zm.; dalej: "ustawa o systemie oświaty") możemy mówić od daty skierowania tej osoby do ośrodka, czy też od daty stawienia się jej
w ośrodku zgodnie ze skierowaniem. Skarżący bowiem twierdzi, że dotacja przysługiwała na nieletnich skierowanych do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, albowiem od dnia skierowania nieletniego do ośrodka wychowawczego miejsce dla niego musi być zarezerwowane i utrzymywane w pełnej gotowości przez ten ośrodek. Powyższe oznacza konieczność ponoszenia przez ośrodek kosztów utrzymywania zarezerwowanego miejsca. W ocenie zaś Kolegium wychowankiem jest osoba, która posiada skierowanie do ośrodka i z dniem przyjęcia do tego ośrodka została wpisana do księgi wychowanków. Osoba ta staje się wychowankiem ośrodka z chwilą jej wpisania do księgi wychowanków. Powyższa okoliczność przekłada się bezpośrednio na istotę sporu, która sprowadza się do wyjaśnienia kwestii, czy skarżący pobrał dotację dla niepublicznej placówki oświatowej za 2013 r. w nadmiernej wysokości, w sytuacji gdy dotyczyła ona [...] osób, które posiadały skierowania do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w G., ale nie korzystały z zakwaterowania, i w związku
z tym, czy organy orzekające w sprawie uprawnione były do określenia przypadającej do zwrotu kwoty nadmiernie pobranej dotacji wraz z odsetkami na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych.
Zgodnie z art. 252 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego :
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych,
w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3). Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (ust.4). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust.5).
W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest, iż w stanie prawnym obowiązującym w 2013 r. brak jest regulacji, która wskazywałaby wprost jakie okoliczności decydują o tym od kiedy dana osoba jest wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego, czy o uznaniu danej osoby za wychowanka decyduje skierowanie do ośrodka, czy też przybycie (wpisanie do księgi wychowanków).
Regulacje dotyczące zasad dotowania młodzieżowych ośrodków wychowawczych zostały zawarte m.in. w art. 90 ust. 3a, ust. 3d, ust. 4 ustawy
o systemie oświaty. Zgodnie z art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w 2013 r.), placówki niepubliczne, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 7, otrzymują na każdego wychowanka dotacje z budżetu powiatu w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju placówki w części oświatowej subwencji ogólnej dla danej jednostki samorządu terytorialnego,
a w przypadku niepublicznych ośrodków umożliwiających realizację obowiązku,
o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom
i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży
z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju ośrodków
w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, pod warunkiem, że osoba prowadząca placówkę przedstawi planowaną liczbę wychowanków organowi właściwemu do udzielenia dotacji, nie później niż do dnia [...] września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Art. 2 pkt 5 ustawy o systemie oświaty wskazuje, iż system oświaty obejmuje między innymi młodzieżowe ośrodki wychowawcze. Posługując się w tym przepisie określeniem "wychowanek" ustawa nie wskazuje w art. 3 jak należy rozumieć to określenie. Jedynie w punkcie 11) tego przepisu stwierdza, iż ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o uczniach - należy przez to rozumieć także słuchaczy i wychowanków. Szczegółowe regulacje dotyczące młodzieżowych ośrodków wychowawczych zostały zawarte
w rozporządzeniach: Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. z 2011 r., Nr 296, poz. 1755; dalej: "rozporządzenie z dnia 27 grudnia 2011 r." ), Ministra Edukacji Narodowej
i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2002 r., Nr 23, poz. 225 ze zm. – obowiązującym w 2013 r.; dalej: "rozporządzenie z dnia 19 lutego 2002 r."), Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów
i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci
i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2011 r., Nr 109, poz. 631
– obowiązującym w 2013 r.; dalej: "rozporządzenie z dnia 12 maja 2011 r.").
Zgodnie z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w 2013 r.) organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania
i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji. Zgodnie zaś z obowiązującym w 2013 r. brzmieniem art. 90 ust. 3d ustawy dotacje,
o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej; dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki.
W ocenie Sądu za trafną należy uznać argumentację skarżącego co do tego, iż
o uznaniu nieletniego za wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego decyduje skierowanie tej osoby do ośrodka. Wniosek taki należy wyprowadzić z treści
§ 2 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia z 27 grudnia 2011 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, w celu zapewnienia sprawności postępowania w zakresie kierowania
i przyjmowania nieletnich do ośrodków oraz przenoszenia i zwalniania nieletnich
z ośrodków właściwi starostowie, ośrodki oraz organy prowadzące ośrodki współpracują z ORE za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 3 pkt
3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565, z późn. zm.) W ramach współpracy, o której mowa w ust. 1, ośrodki są obowiązane w szczególności do niezwłocznego przekazywania organom prowadzącym i ORE informacji o wolnych miejscach
w ośrodkach w przypadkach niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka, przeniesienia nieletniego do innego ośrodka, zwolnienia nieletniego z ośrodka lub nieusprawiedliwionej nieobecności nieletniego w ośrodku trwającej dłużej niż 4 tygodnie (ust. 2). Organ prowadzący ośrodek jest obowiązany do stałej analizy stanu wykorzystania miejsc w ośrodku (ust. 3). Z brzmienia powyższego przepisu,
w szczególności regulacji zawartej w ustępie 2 wynika, iż skierowanie nieletniego do ośrodka sprawia, że miejsce w ośrodku jest wykazywane jako zajęte. Przepis ten bowiem wskazuje, że informacja o wolnym miejscu jest przekazywana w przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka. Doprowadzenie do ośrodka może mieć zaś miejsce po orzeczeniu przez sąd rodzinny o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, a następnie skierowaniu do ośrodka wskazanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji przez starostę (§ 1 rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2011 r.). Z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia wynika także, iż informacja o wolnym miejscu jest przekazywana w przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności nieletniego w ośrodku trwającej dużej niż 4 tygodnie. Z powyższego wynika, iż wykazywanie miejsca
w ośrodku jako "zajętego", przy uwzględnieniu przesłanek z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia nie jest powiązane z faktyczną obecnością nieletniego w ośrodku. Zauważyć należy, iż nieusprawiedliwiona nieobecność, o której mowa wyżej może mieć miejsce po przybyciu do ośrodka i wpisaniu do księgi wychowanków, co orzekające w sprawie organy uznają za warunkujące uznanie nieletniego za wychowanka ośrodka i czyniące zasadnym przyznanie dotacji. Tymczasem w ocenie Sądu brak jest podstaw do odmiennego potraktowania okresu pomiędzy skierowaniem a przybyciem nieletniego do ośrodka i nieusprawiedliwioną nieobecnością trwającą
4 tygodnie po przybyciu do ośrodka i wpisaniu do księgi wychowanków, podczas gdy dopiero przekroczenie tego okresu pozwala na wykazanie miejsca w ośrodku jako wolnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż od skierowania do ośrodka, ośrodek traci możliwość dysponowania miejscem i jest obowiązany pozostawać w gotowości na przyjęcie skierowanego nieletniego oraz wywiązanie się ze swoich wobec tego nieletniego obowiązków. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż nieletni w okresie od skierowania do przybycia do ośrodka nie posiada statusu wychowanka tego ośrodka, skoro bezsporne jest, iż status taki posiada w okresie 4 tygodni nieusprawiedliwionej nieobecności po przybyciu i wpisaniu do księgi wychowanków. Nie ulega też wątpliwości, iż zorganizowanie opieki dla osoby skierowanej do ośrodka,
a jeszcze przed jej przybyciem wiąże się z wydatkami. Zapewnienie opieki jest zaś jednym z obowiązków ośrodka, na który jest przeznaczona dotacja i która jednocześnie może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących placówki (art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty). Powyższe wywody nie pozostają w sprzeczności
z art. 90 ust.3a ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym placówki otrzymują dotację na każdego wychowanka. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego o statusie wychowanka nie decyduje § 5 rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r. Zgodnie
z brzmieniem tego przepisu specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii oraz placówka zapewniająca opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania prowadzą księgę wychowanków (ust. 1). Do księgi wychowanków wpisuje się imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz numer PESEL wychowanka, imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, adres dotychczasowego miejsca zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony (ust. 2). Wpisów w księdze wychowanków dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia wychowanków (ust. 3). Wskazać należy, iż przepisy rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r. dotyczą sposobu prowadzenia oraz rodzajów dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej, nie stanowią o okolicznościach wskazujących na nabycie, czy utratę statusu wychowanka ośrodka.
Ubocznie wskazać należy, iż na prawidłowość powyższych wywodów wskazują regulacje prawne, które z uwagi na ich późniejsze wejście w życie nie mają zastosowania w sprawie. Wynika z nich jednak, iż dostrzeżono potrzebę uregulowania w sposób nie budzący wątpliwości kwestii decydującej o tym od kiedy mamy do czynienia z wychowankiem ośrodka w rozumieniu art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Jak już wskazano wyżej definicji wychowanka, nie zawierały obowiązujące
w 2013 r. ww. przepisy. Nie zawierało jej także rozporządzenie z dnia 12 maja 2011 r. Rozporządzenie to zostało uchylone przez rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2015 r., poz. 1872), które w myśl § 83 weszło w życie z dniem
1 września 2016 r., z wyjątkiem § 15, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z jego § 15 nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł
o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego z dniem otrzymania przez dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2014 r. poz. 382 oraz z 2015 r. poz. 1418 i 1707). Zauważyć jednocześnie należy, iż analizowany przez Sąd na potrzeby niniejszej sprawy § 2 rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2011 r. zachował swoją aktualność. Rozporządzenie z dnia 19 lutego 2002 roku zostało uchylone i zastąpione rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1170), a w § 7 tego rozporządzenia zawarto regulacje odpowiadające regulacjom zawartym w § 5 rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r., przy czym § 7 ust. 3 stanowi odwzorowanie zapisu § 5 ust. 3 uchylonego rozporządzenia.
W tych okolicznościach, oparcie się przez organ odwoławczy na treści
§ 5 rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r. i uznanie, że wychowankiem jest osoba, która posiada skierowanie do Ośrodka i z dniem przyjęcia została wpisana do księgi wychowanków, z pominięciem zapisów rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2011 r.,
o których mowa wyżej doprowadziło do naruszenia art. 90 ust. 3 a ustawy o systemie oświaty i art. 252 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy o finansach publicznych. Stwierdzenie powyższych uchybień obliguje Sąd do uchylenia decyzji organu odwoławczego
w zaskarżonej części, o czym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł
w punkcie 1 wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zaś uwzględnić powyższe wywody i przedstawioną wykładnię prawa.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1667). Zasądzona
w punkcie 2 kwota obejmuje [...] zł uiszczonego wpisu sądowego, [...] wynagrodzenia pełnomocnika oraz [...] zł opłaty od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło