V SA/Wa 1827/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Beata Trawińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy Uchyla zaskarżoną decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosków J. S. z dnia [...] stycznia 2004 r. i [...] listopada 2004 r., powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że przesłanki umorzenia należności z tytułu składek nie zostały spełnione, gdyż nie zachodzi ich całkowita nieściągalność. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał, iż jest w trudnej sytuacji majątkowej. W dniu [...] stycznia 2005r. J. S. skierowała do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W motywach wniosku podała, że nie jest w stanie spłacić zobowiązania względem ZUS. ponieważ jej dochody są niewystarczające. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje sześć osób, a miesięczne środki finansowe to kwota [...] zł. Zaznaczyła również, że wydatki rodziny, związane z codziennym utrzymaniem, pochłaniają całość dochodów, a to z kolei nie daje szans nawet na częściową spłatę zadłużenia względem ZUS. Zarzuciła jednocześnie, że Zakład w ogóle nie wziął pod uwagę dowodów, które przedstawiła na potwierdzenie złej sytuacji materialnej rodziny. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku J. S. i decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S. wyraziła swoje niezadowolenie z decyzji Prezesa ZUS, uznając ją za bardzo krzywdzącą. Przedstawiła swoją sytuację rodzinną i majątkową, zwracając szczególną uwagę na brak środków finansowych. Zaznaczyła, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia z tytułu składek, gdyż jej jedynym źródłem dochodu jest renta po mężu. W jej ocenie, wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne winien zostać załatwiony pozytywnie, gdyż jej sytuacja czyni zadość przepisom prawa, które regulują to zagadnienie. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie. Jednak mimo takiego wniosku, wskazał na bezzasadność skargi, powołując się na podstawy faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, badając skargę J. S. uznał, że decyzje administracyjne organu I i II instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (art.156 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego) i na tej podstawie wyrokiem z dnia 4 września 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1472/06 stwierdził nieważność obu tych decyzji. W ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. - M. O., będąc upoważnioną przez Prezesa, zgodnie z art. 268a kpa, do wydawania decyzji administracyjnych w jego imieniu, nie mogła udzielić swemu Zastępcy - M.G.K. pełnomocnictwa do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. Dla skuteczności czynności podejmowanych w imieniu Zakładu Zastępca Dyrektora Oddziału - M.G.K. musiałaby posiadać upoważnienie samego Prezesa, jako jedynej osoby personifikującej organ. Takiego upoważnienia, wyrażonego w trybie art. 268a kpa, jednak nie ma. Toteż, zdaniem Sądu, Zastępca Dyrektora Oddziału - M.G.K. nie mogła wydać i podpisać decyzji w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Reasumując Sąd przyjął, iż decyzja organu I instancji została wydana przez osobę nieposiadającą umocowania do jej wydania i wobec tego dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy wadliwą decyzję jest także nieważna. Dlatego należało stwierdzić nieważność obydwu decyzji. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik organu zarzucił temu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 268a kpa oraz art. 83 ust. 4, art. 123, art. 74 ust. 5 usus w związku z § 3 ust.2 pkt 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 80, poz. 914 ze zm.) przez błędną ich interpretację polegającą na przyjęciu, że § 3 ust. 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych jest sprzeczny z art..268a kpa, gdyż rozporządzenie jest aktem niższego rzędu do ustawy i nie może stanowić podstawy do upoważnienia przez Prezesa Zakładu Dyrektorów Oddziałów do udzielania dalszych pełnomocnictw do wydawania decyzji innym pracownikom Zakładu, w tym Zastępcom Dyrektorów. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie. Nie podzielając zatem stanowiska Sądu I instancji wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt II GSK 373/06 uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Uzasadniając rozstrzygnięcie Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu ZUS udzielone pracownikowi przez Dyrektora Oddziału działającego w imieniu ZUS niewątpliwie nie jest sprzeczne z treścią art. 268a kpa. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269C oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Stosownie natomiast do treści art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przede wszystkim wskazać trzeba, iż treść decyzji wydanej przez Organ II instancji w ogóle nie odnosi się do treści wniesionego środka zaskarżenia. Konstatacja: "W złożonym wniosku nie przedstawiła Pani nowych dowodów i okoliczności stwierdzających pogorszenie sytuacji materialnej, która miałaby wpływ na umorzenie zobowiązań" w powiązaniu ze stwierdzeniem, że skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu i ma rentę rodzinną po mężu w wys. [...] miesięcznie - nie pozwala uznać, iż dokonano oceny twierdzeń zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tam zaś podniesiono takie kwestie jak: a) pogarszający się stan zdrowia powiązany z koniecznością wydatkowania znacznych kwot pieniędzy na leki; b) konieczność partycypacji w utrzymaniu rodzin córek. W aktach znajduje się też wypowiedzenie umowy najmu lokalu położonego przy ul. [...], z treści którego wynika, iż zaległości na koniec stycznia 2003 r. wynosiły [...] zł. Próżno w zaskarżonej decyzji doszukać się oceny powyższych twierdzeń i wskazanego wyżej dokumentu. Warto też wskazać, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - stosownie do treści art. 127 § 3 w zw. z art. 128 k.p.a. - wcale nie musi zawierać "nowych dowodów i okoliczności stwierdzających pogorszenie sytuacji", lecz wystarczy niezadowolenie z wydanej decyzji. Za niedopuszczalne i sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności należy przyjąć to, że osoba, która wydała decyzje w Organie I instancji bierze udział w postępowaniu przed Organem II instancji (zob. treść wniosku z dnia [...].02.2006 r.). Ta sama konstatacja dotyczy Pani E. K.. Jest to istotne naruszenie dyspozycji art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Z tej racji Sąd - stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 b i c powołanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji nie odnosząc się do treści skargi. Wskazane wyżej uchybienia dyskwalifikują zaskarżony akt administracyjny i odnoszenie się do treści skargi należy uznać za przedwczesne.