V SA/Wa 1832/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz W.S. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 3 listopada 2009 r. W.S., obywatel [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na fakt zawarcia związku małżeńskiego z obywatelką Polski G.S. Do wniosku załączył odpis aktu małżeństwa, kopię dowodu osobistego małżonki oraz kopię paszportu. Po rozpatrzeniu wniosku, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. odmówił wnioskodawcy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że Cudzoziemiec dwukrotnie ubiegał się już wcześniej o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Pierwszy wniosek, Cudzoziemiec złożył 12 czerwca 2008 r. powołując się przy tym na chęć podjęcia kursu języka polskiego. Zamieszkiwał wówczas w domu G.R. Drugi wniosek złożony został 7 listopada 2008 r. z uwagi na zamiar zawarcia związku małżeńskiego z panią G.R. Związek małżeński zawarto w dniu 3 grudnia 2008 r. Wskazano, iż przeprowadzone w [...] Urzędzie Wojewódzkim postępowanie wyjaśniające mające na celu sprawdzenia czy małżeństwo Cudzoziemca nie zostało zawarte w celu obejścia przepisów prawa, nie wykazało znaczących rozbieżności w zeznaniach małżonków. Wojewoda [...] orzekł zatem o udzieleniu W.S. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, ale ograniczył czas jego obowiązywania do 12 miesięcy. Rozpoznając wniosek z dnia 3 listopada 2009 r. Wojewoda [...] po raz kolejny zbadał czy małżeństwo wnioskodawcy i pani G.S. nie zostało zawarte w celu obejścia przepisów prawa. W ocenie organu I instancji z pozyskanych w trakcie kolejnego przesłuchania informacji wynika, iż W.S. i G.S. nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, bowiem Cudzoziemiec nie pracuje i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu swojej żony. Stwierdzono także, iż małżonkowie nie mają wspólnych zainteresowań, nie spędzają wspólnie czasu wolnego, a G.S. odpowiadając na pytanie o powód zawarcia małżeństwa wyjaśniła, iż kierowała się litością wobec Cudzoziemca. W opinii organu I instancji zebrany materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wykazał, iż W.S. zawarł związek małżeński z G.S. w celu uzyskania legalnego pobytu na terytorium RP. Wzajemna wiedza małżonków o sobie, jak ustalił Wojewoda, jest niewielka a wysiłek wnoszony przez małżonków do związku jest nieproporcjonalny. Cudzoziemiec niezadowolony z przyjętego przez organ rozstrzygnięcia działając poprzez pełnomocnika złożył odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] marca 2010 r. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 i 8 kpa oraz art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Po rozpatrzeniu odwołania, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (w skrócie: Szef Urzędu) decyzją z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył ustalony w sprawie stan faktyczny oraz treść przepisów prawa odnoszących się do wniosku o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzono, iż małżonkowie nie realizują nałożonych na nich obowiązków wynikających z faktu zawarcia związku małżeńskiego, mają znikomą wiedzę na swój temat, a udzielone przez nich informacje na temat ważnych faktów wspólnego życia są sprzeczne. W ocenie organu odwoławczego w przypadku małżeństwa S. zachodzą przesłanki wymienione w art. 55 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, gdyż małżonkowie nie są zgodni co do odnoszących się do nich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą. Organ odwoławczy uznał, iż związek małżeński Cudzoziemca zawarty został w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w ww. odwołaniu Cudzoziemca od decyzji organu I instancji wyjaśniono m.in. iż, funkcjonariusz Straży Granicznej miał prawo w sprawozdaniu z wywiadu środowiskowego zamieścić również uwagi poczynione podczas przeprowadzonego wywiadu, bowiem rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie wywiadu środowiskowego przeprowadzanego przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w postępowaniach prowadzonych wobec cudzoziemców (Dz. U. z 2008 r. Nr 236, poz. 1647), nie reguluje zakresu informacji umieszczanych w sprawozdaniu jako uwagi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] maja 2010 r., pełnomocnik Cudzoziemca wniósł o jej uchylenie w całości jak również o uchylenie decyzji organu I instancji. Pełnomocnik wskazał na niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji, a w szczególności na naruszenie dyspozycji art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 7, 8, 15 w zw. z art. 136 kpa oraz art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa. Zdaniem Skarżącego zebrany materiał dowodowy oceniany zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, w kontekście sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a następnie przesłuchania W. i G. S. w [...] Urzędzie Wojewódzkim, nie daje najmniejszej podstawy do uznania fikcyjnego charakteru małżeństwa zawartego przez Skarżącego. W ocenie Skarżącego organy administracyjne obu instancji rozstrzygnęły sprawę w sposób bezprawny i nie znajdujący poparcia w okolicznościach faktycznych przedmiotowego postępowania. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych ww. przepisami, Sąd uznał, iż skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stan prawny w sprawie przedstawia się następująco: Według treści przepisu art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1594 ze zm.) organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego lub małżonkiem cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracyjny wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki określone treścią przepisu art. 55 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą. Na mocy przepisu art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim lub cudzoziemcem zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W cytowanym powyżej przepisie art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach została wymieniona przesłanka (okoliczność), której zaistnienie powoduje obligatoryjną odmowę udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie - na co powołał się organ w zaskarżonej decyzji uznając, że Skarżącemu należy odmówić udzielenia zezwolenia, albowiem zawarł związek małżeński z obywatelką polską wyłącznie w celu obejścia ustawy o cudzoziemcach. Niewątpliwie przepis artykułu 57 ust. 1 (w tym także pkt 4) ustawy o cudzoziemcach należy do kategorii przepisów dla organu wiążących, a to oznacza, że jeżeli ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada treści przepisu - skutek jest określony w przepisie, a organ nie ma wyboru co do treści rozstrzygnięcia. Tym większe znaczenie ma więc prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz poprawne odczytanie treści przepisu, gdyż właściwa jego interpretacja jest punktem odniesienia i podstawowym warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia. Zgodnie ze sformułowaną w przepisie art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do przepisu art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Rezultaty działań organów administracji, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i ustalenia jego znaczenia według normy prawnej powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 K.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Zdaniem sądu wskazane przez organ w zaskarżonej decyzji przesłanki odmowy udzielenia Skarżącemu wnioskowanego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie zostały wyjaśnione w sposób należyty. W ocenie Sądu stwierdzenie, że związek małżeński został zawarty wyłącznie w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach jest w przedmiotowym przypadku przedwczesne. W sprawie nie został bowiem wyczerpująco zanalizowany zebrany materiał dowodowy i należycie ustalony stan faktyczny. Organ administracyjny niemal w całości oparł swoje rozważania jedynie na przesłuchaniu stron przy czym jak słusznie podnosi Skarżący, zbyt rygorystycznie ocenił rozbieżności składanych oświadczeń. Organ oparł się przy tym na wywiadzie środowiskowym funkcjonariusza Straży Granicznej, lecz także w tym zakresie wnioski organu ocenić należy jako nieuzasadnione. Zdaniem Sądu na podstawie ustalonych przez organ w toku przesłuchań rozbieżności w zeznaniach stron brak jest podstaw do jednoznacznego potwierdzenia stawianej przez organ tezy dotyczącej zawarcia małżeństwa w celu obejścia przepisu prawa. Organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawił bowiem jedynie streszczenie przesłuchania małżonków podsumowując ich treść ogólnym sformułowaniem, iż informacje na temat wspólnego życia złożone przez Cudzoziemca są w przeważającej mierze sprzeczne z oświadczeniami jego Żony. Podkreślić tutaj należy, iż w zasadzie całość wyjaśnień organu wydaje się opierać na zeznaniu Żony dotyczącym powodów zawarcia małżeństwa. W ocenie organu Żona Cudzoziemca wyjaśniła bowiem, iż zawarła związek małżeński z litości, aby poprawić sytuację życiową męża. Mając na uwadze ustalenia organu przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że z treści zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że małżonkowie od kilku lat mieszkają pod wspólnym dachem. Jest natomiast faktem, że Żona Skarżącego wskazała, że zawarła związek małżeński: "Może trochę z litości żeby go wyciągnąć z dołka, ponieważ tam jest bieda". Jest również faktem, że zeznania małżonków S. zawierają pewne rozbieżności. Tym niemniej nawet stwierdzenie, że małżonkowie nie są zgodni co do danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą (jak wskazał organ - art. 55 ust. 1 pkt 6), nie jest tożsame z ustaleniem, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, a jedynie uzasadnia przeprowadzenie postępowania umożliwiającego ustalenia czy małżeństwo zostało zawarte w tym celu. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 kwietnia 2006 r., II OSK 1142/05, ONSA i WSA rok 2006, Nr 5, poz. 147, str. 231) Zdaniem Sądu w zakresie oceny zaistniałych rozbieżności w zeznaniach małżonków S. rację przyznać należy Skarżącemu. Jak słusznie bowiem podkreślono w uzasadnieniu skargi, przedmiotowe zeznania nie różniły się zasadniczo, a zaistniałe rozbieżności uznać należy za dopuszczalne, wynikające zarówno ze stresującej sytuacji jak i okoliczności krótkiego stażu małżeńskiego. Słusznie Skarżący wskazuje, iż Szef Urzędu w zaskarżonej decyzji pominął zupełnie, że w kwestiach podstawowych małżonkowie relacjonowali okoliczności łączącego ich pożycia w sposób zbieżny (data, miejsce urodzenia G.S., miejsce jej pracy w przeszłości, sposób spędzania wolnego czasu). Rozbieżności dotyczyły natomiast nieistotnych wydarzeń typu miejsce przechowywania choinki podczas świąt Bożego Narodzenia. W ocenie Sądu rzekome rozbieżności w zakresie motywów zawartego małżeństwa także nie mogą uzasadniać twierdzeń organu. Organ administracyjny zupełnie pominął bowiem przy ocenie zaistniałych rozbieżności tak oczywistą okoliczności jak znaczna różnica wieku małżonków, która ze względu na doświadczenie życiowe, może uzasadniać pewne różnice w postrzeganiu otaczającej rzeczywistości. Wyjaśniania Żony Cudzoziemca w zakresie powodu zawarcia małżeństwa, w świetle jej dojrzałego wieku i pozostałych ustaleń organu, nie wskazują zdaniem Sądu na fakt zawarcia małżeństwa w celu obejścia przepisu prawa. Należy mieć na uwadze, iż z już ustalonych okoliczności sprawy wynika, że Cudzoziemiec i jego Żona funkcjonują jak małżeństwo, przy czym zrozumiałe jest, że mają też własne życie wynikające z odrębnych zajęć poza domem, zainteresowań oraz różnicy wieku, która jest bardzo znaczna. Rację ma organ co do zasady, że pojęcie małżeństwa zawiera w sobie istnienie więzi psychicznej (emocjonalnej) fizycznej i gospodarczej. Należy mieć jednak na względzie, że siła poszczególnych więzi nie musi być i nie jest jednakowa i w każdym małżeństwie jest inna. Istnieje wiele modeli małżeństw, w których małżonkowie realizują różne swoje potrzeby kładąc nacisk na te, które są dla nich i trwania ich małżeństwa najważniejsze. Małżonkowie mogą być ze sobą z różnych powodów, a udział w obowiązkach domowych i współfinansowanie czynionych wydatków nie musi decydować i często nie decyduje o faktycznym istnieniu i trwaniu małżeństwa. Należy stwierdzić, że istnieją również małżeństwa, w którym różnica wiekowa małżonków jest bardzo znaczna. Jeśli jednak osoby te są ze sobą związane, wspólnie mieszkają, interesują się swoimi sprawami, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a więc jest to związek rzeczywiście wykonywany, a nie istniejący jedynie "na papierze", należy uznać, że małżeństwo takie zostało zawarte z właściwych powodów, zaś pobudki, dla których to uczyniono, nie są decydujące. Reasumując, w całej rozciągłości należy zatem zgodzić się z zarzutami skargi wskazującymi, iż organ administracyjny niedostatecznie wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Z tych też przyczyn należy uznać, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem ww. przepisów postępowania nakazujących organom administracji podjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, według okoliczności aktualnych na dzień wydania decyzji, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz właściwego uzasadnienia decyzji administracyjnej. W tych okolicznościach należało więc uznać, że brak było podstaw do przyjęcia, że w sprawie zastosowanie ma treść art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracyjny uzupełni postępowanie w zakresie ewentualnych wątpliwości co do rozbieżnych zeznań małżonków poprzez ponowne, bardziej wnikliwe ich przesłuchanie, dokona innych ustaleń uzupełniających (jak np. pogłębiony wywiad środowiskowy w miejscu pracy i miejscu zamieszkania małżonków, przesłuchanie syna G.S.), a następnie jeszcze raz oceni cały zebrany materiał dowodowy pod kątem treści art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.