V SA/Wa 1836/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2011r. sprawy ze skargi V.K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M.P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) plus tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). W dniu [...] października 2008 r. V.K. zwróciła się do Wojewody W. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. We wniosku wskazała, iż zawarła związek małżeński z obywatelem polskim – M.K.. Jednocześnie wskazała, iż obecnie toczy się postępowanie rozwodowe. Wojewoda W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] odmówił cudzoziemce udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, a także zobowiązał ją do opuszczenia terytorium Polski w terminie 7 dni od dnia otrzymania decyzji. Uzasadniając decyzję organ wskazał, iż małżeństwo zawarte przez cudzoziemkę z obywatelem polskim było fikcyjne i miało na celu jedynie umożliwienie zainteresowanej uzyskania legalnego pobytu na terytorium RP. Następnie organ rozważając możliwość udzielenia zainteresowanej zezwolenia na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694, z późn. zm.) wyjaśnił, iż skarżąca poinformowała jedynie o podjęciu zatrudnienia, nie przedstawiła natomiast, pomimo wezwania, dokumentu jakim jest zezwolenie na pracę. Wobec powyższego organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż posiada regularne i stabilne źródło dochodu, nie spełnia zatem przesłanki określonej w art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Wobec powyższego wskazano, iż w przypadku wnioskodawczyni nie można mówić o istnieniu okoliczności określonych w art. 53 ust. 1 pkt 6 oraz w art. 53 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, zaś skarżąca nie wykazała innego celu pobytu na terytorium RP. Od powyższego rozstrzygnięcia cudzoziemka złożyła odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Wyżej wymieniony organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując, m.in. na konieczność zbadania kwestii zawarcia przez V.K. związku małżeńskiego w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach oraz posiadania przez cudzoziemkę zezwolenia na pracę. Wojewoda W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] orzekł o udzieleniu cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony do dnia [...] stycznia 2011 r. Organ wyjaśnił, iż cudzoziemka posiada zezwolenie na pracę z terminem ważności do dnia [...] stycznia 2011 r., a fakt ten – w myśl art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach – uzasadnia udzielenie zainteresowanej wnioskowanego zezwolenia. Jednocześnie, mając na uwadze, że w dniu 17 września 2009 r. do Urzędu wpłyną odpis skrócony aktu zgonu męża cudzoziemki, Wojewoda wskazał, iż wobec zainteresowanej nie zachodziły okoliczności, określone w art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, jak również inne okoliczności uzasadniające jej pobyt w Polsce. V.K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Wskazała, że obecnie jest wdową po obywatelu polskim, z którym prowadziła uprzednio wspólne gospodarstwo domowe, a także działalność gospodarczą. Zdaniem cudzoziemki, Wojewoda W. udzielając wnioskowanego zezwolenia kierował się niesłusznie wyłącznie terminem posiadanego przez nią zezwolenia na pracę, pomijając fakt pozostawania przez nią uprzednio w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Zaprzeczyła, iż związek ten został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Następnie wyjaśniła, że zainicjowane przez jej męża postępowanie rozwodowe zostało umorzone z uwagi na jego chorobę psychiczną. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody W. W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności wskazał, na treść art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którą zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który posiada zezwolenie na pracę albo pisemne oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy, jeżeli zezwolenie na pracę nie jest wymagane, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Zgodnie natomiast z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Następnie, odnosząc się do treści odwołania organ wyjaśnił, iż V.K. posiadane przez nią uprzednio zezwolenie na zamieszkanie, otrzymała z uwagi na fakt, iż pozostawała w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Obecnej zaś – wobec śmierci jej męża – głównym celem pobytu cudzoziemki w Polsce jest wykonywanie pracy. Wyjaśniono, iż w przypadku ubiegania się przez cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na wykonywanie pracy, termin udzielenia tego zezwolenia wiąże się przede wszystkim z terminem posiadanego przez cudzoziemca zezwolenia na pracę. Fakt, na który powołuje się cudzoziemka, tj. małżeństwo z obywatelem polskim, z uwagi na śmierć jej męża, nie może zostać uwzględniony, gdyż z treści art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach jednoznacznie wynika, iż można udzielić wnioskowanego zezwolenia cudzoziemcowi, który jest, nie zaś był małżonkiem obywatela polskiego oraz jeżeli okoliczność ta uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Wobec powyższego Szef Urzędu uznał, iż słusznie organ pierwszej instancji udzielił cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na okres ważności zezwolenia na pracę, tj. do dnia [...] stycznia 2011 r. Powyższa decyzjia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. V.K. nie zgodziła się z twierdzeniem organu, iż zawarty przez nią związek małżeński z obywatelem polskim służył jedynie obejściu przepisów ustawy o cudzoziemcach. Podniosła, iż opiekowała się mężem i prowadziła wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe. Zarzuciła, iż nieprawdą jest, że postępowanie rozwodowe zostało umorzone z uwagi na śmierć jej męża lecz z powodu jego choroby psychicznej, która od wielu lat uniemożlwiała M.K. świadome i swobodne podejmowanie decyzji i wyrażanie woli. Wskazała, iż powyższy fakt potwierdzają orzeczenia “sądowo-psychiatryczne". W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż w odniesieniu do skarżącej zachodzi przesłanka pozytywna z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Powołany przepis stanowi, iż zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który posiada zezwolenie na pracę albo pisemne oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy, jeżeli zezwolenie na pracę nie jest wymagane. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji słusznie udzielił zatem skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony do dnia [...] stycznia 2011 r. tj. na okres ważności zezwolenia na pracę. Należy jednak zauważyć, iż w odwołaniu skarżąca wskazała na okoliczności, które, w jej ocenie, uzasadniają udzielenie zezwolenia na dłuższy okres. Zgodnie bowiem z art. 53 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w pkt 6, w przypadku owdowienia lub rozwodu, gdy przemawia za tym szczególnie ważny interes cudzoziemca. Należy wskazać, iż składając wniosek o udzielenie zezwolenia wnioskodawczyni przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Mąż cudzoziemki – obywatel polski M.K. - zmarł w dniu [...] sierpnia 2009 r., w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Mając zatem na względzie, iż, zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się każdorazowo na okres niezbędny do realizacji celu pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie dłuższy jednak niż 2 lata, organ odwoławczy winien dokonać oceny podnoszonych w odwołaniu okoliczności, które, zdaniem skarżącej, dowodzą istnienia szczególnie ważnego interesu przemawiającego za udzieleniem zezwolenia na dłuższy okres niż okres ważności zezwolenia na pracę. Należy zatem stwierdzić, że zaskarżona decyzja, w części dotyczącej analizy przesłanek z art. 53 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach, nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", w myśl którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem prawa. Obowiązek organu odwoławczego orzekania na podstawie materiału zebranego w postępowaniu przed organami obu instancji oznacza konieczność rzeczowego ustosunkowania się do zgłoszonych w odwołaniu zarzutów, a następnie zaprezentowania w uzasadnieniu tejże oceny poprzedzonej prezentacją toku własnego rozumowania. W ocenie Sądu, brak szczegółowej analizy podnoszonych przez skarżącą okoliczności, wskazujących, w jej ocenie, na to, iż w sprawie zachodzą przesłanki wydania decyzji o udzieleniu wnioskowanego zezwolenia na okres dłuższy niż okres ważności zezwolenia na pracę, uzasadnia ocenę, iż organ nie dopełnił obowiązku wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym naruszył art. 7 i 77 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił decyzję organu II instancji celem ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego z zachowaniem wszelkich praw przysługujących stronie tego postępowania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef Urzędu winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające zmierzające do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z wymogami art. 7, 75, 77 i 78 k.p.a. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.