V SA/Wa 1836/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżący wystąpił z wnioskiem - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż jest rolnikiem rozpoczynającym działalność gospodarczą. Zaciągnął kredyty na zakup ziemi i budynku gospodarczego oraz jego remont w łącznej kwocie 433 000,00 zł. Jego roczny dochód z gospodarstwa wynosi 4800 zł, czyli 400 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, iż nie ma oszczędności pieniężnych, wszystko zainwestował w gospodarstwo. Nie posiada domu, zamieszkuje wraz z rodzicami, ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W dodatkowym oświadczeniu Skarżący wyjaśnił, iż nie posiada oszczędności, ani lokat, nie posiada samochodu. Obecnie jego wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych wynoszą 300-500 zł miesięcznie. Skarżący uzyskuje pomoc od rodziców w wysokości około kilkuset złotych miesięcznie, ale gdy ma do spłaty kredyt nawet 2000 zł miesięcznie. Skarżący nie partycypuje w kosztach utrzymania miejsca zamieszkania. Trudno mu określić realne dochody z prowadzonego gospodarstwa, gdyż zależy od sprzedaży produktów, czasami jest to 2000-3000 zł, a są miesiące bez dochodów. Do oświadczenia Skarżący załączył wyciąg z rachunku bankowego BGŻ S.A. oraz umowę pożyczki z banku Pekao. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania, gdzie Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 563 zł. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Na wstępie należy wskazać, iż Skarżący nie sprecyzował dokładnie ile wynoszą dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Przeciętny dochód z wyliczeń organu podatkowego nie może zostać uwzględniony, w sytuacji gdy Skarżący podaje, że jak sprzedaje produkty rolne dochody wynoszą między 2000-3000 zł. Ponadto Skarżący zamieszkuje wraz z rodzicami, nie ponosi kosztów utrzymania miejsca zamieszkania, dodatkowo rodzice wspomagają go finansowo, przekazując nawet 2000 zł miesięcznie na spłatę kredytów. W tej sytuacji należy uznać, iż Skarżący mógłby również uzyskać od nich pomoc na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie. Ponadto nie mógł ujść uwadze fakt, iż Skarżący posiada również inne rachunki bankowe, których nie wykazał w swoim oświadczeniu. Potwierdzają to zasilenia konta w BGŻ z rachunku w Pekao, z którego wyciągu Skarżący nie udostępnił Sądowi. Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych, o co wnosi w niniejszej sprawie skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.