V SA/Wa 1838/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA – Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w części i rozłożenia na raty należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego p o s t a n a w i a: - odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym D. G. (dalej jako wnioskodawczyni lub skarżąca) pismem z dnia 29 sierpnia 2013 r. złożyła do tut. Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 19 września 2013 r. wniosek ten został uzupełniony poprzez własnoręczne podpisanie wypełnionego formularza PPF. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] o odmowie umorzenia w części i rozłożenia na raty kary grzywny w kwocie 200 zł nałożonej mandatem karnym kredytowanym. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z córką, jest matką samotnie wychowującą dziecko. Dochody wnioskodawczyni z pracy wynoszą 597 zł, córka otrzymuje alimenty w wysokości 400 zł. Skarżąca wydaje miesięcznie na siebie i na córkę 670 zł, na życie pozostaje jej kwota 320 zł. Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, iż nie posiada nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego, zarządzeniem z dnia 25 września 2013 r. skarżącą wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 8 października 2013 r. wnioskodawczyni wskazała, iż zamieszkuje wraz z córką w mieszkaniu będącym własnością jej rodziców, ale nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, dokłada się natomiast do utrzymania mieszkania w kwocie 200 zł. Ponadto opłaca swój osobisty telefon, ponosząc koszt 109 zł miesięcznie. Skarżąca ponownie wyjaśniła, iż nie posiada oszczędności ani lokat. Na kupno żywności, garderoby i środków czystości wydaje całą kwotę wolną tj. ok. 160 zł. Wnioskodawczyni dodała, iż pomaga jej matka chrzestna mieszkająca za granicą, gdyż w innym przypadku nie stać by jej było na utrzymanie siebie i dziecka. Skarżąca załączyła dwa potwierdzenia wpływu środków na konto bankowe na łączną kwotę 749,56 zł, z których jej zdaniem wynika wysokość osiągniętych dochodów – aktualnie za miesiąc wrzesień 2013 r. Ponadto wyjaśniła, iż córka uczęszcza do odpłatnego przedszkola (kopia umowy w aktach sądowych), którego miesięczny koszt to ok. 280 zł. Postanowieniem z dnia 24 października 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawczyni nie przedstawiła wszystkich dokumentów wskazanych w wezwaniu z dnia 25 września 2013 r., co uniemożliwiło dokonanie pełnej oceny spełnienia przez stronę ustawowych przesłanek do udzielenia prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca w ustawowym terminie złożyła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity z późn. zm – dalej jako p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony – przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności. W przedmiotowej sprawie treść wniosku, uzupełnionego oświadczeniami zawartymi w formularzu PPF była niewystarczająca do oceny, czy skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie wnioskodawczyni do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na prawidłową ocenę jej sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, że skarżąca – na której spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – powinna z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winna wyjaśnić przyczyny takiego braku. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika podkreślić należy, że ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy. Sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem. Analizując złożone przez wnioskodawczynię oświadczenia oraz załączone pisma stwierdzić należy, że nie przedstawiła ona wszystkich dokumentów wskazanych w wezwaniu z 25 września 2013 r. Skarżąca nie nadesłała m.in. wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów potwierdzających jej wydatki mieszkaniowe. Zdaniem Sądu brak przedłożenia ww. dokumentów uniemożliwia dokonanie prawidłowych ustaleń nie tylko w zakresie wysokości zgromadzonych oszczędności na rachunku bankowym wnioskodawczyni bądź też ich braku, ale również w kwestii wysokości ponoszonych przez skarżącą miesięcznych wydatków. Podkreślenia wymaga fakt, że skarżąca pierwotnie zataiła dodatkowe dochody w postaci pomocy od rodziny z zagranicy, które ujawniła dopiero w odpowiedzi na dodatkowe wezwanie Sądu. Ponadto w piśmie z dnia 7 października 2013 r. wnioskodawczyni wskazała dodatkowe wydatki niewymienione wcześniej w treści formularza PPF np. opłaty za przedszkole w kwocie ponad 200 zł miesięcznie, które również są, co wynika z nadesłanej umowy, opłacane w formie przelewu, zatem stosowne informacje w tym przedmiocie powinny wynikać z wyciągu z rachunku bankowego skarżącej. Zauważyć należy również, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się potwierdzenie zapłaty za przedszkole z rachunku bankowego ojca skarżącej Pana M. G. Z oświadczenia o majątku z dnia 18 stycznia 2013 r. wynika ponadto, że skarżąca jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki R. (rok produkcji 2000). Wskazać również należy, że wnioskodawczyni nie przedłożyła aktualnego zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów z pracy. Znajdujące się w aktach administracyjnych zaświadczenie zostało wystawione w dniu 20 grudnia 2012 r. i od tamtej pory sytuacja zawodowa skarżącej mogła ulec zmianie. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dane, o przedstawienie których wnioskodawczyni została wezwana przez referendarza sądowego są niezbędne do oceny jej możliwości finansowych. Nieprzedłożenie dokumentów wskazanych w wezwaniu z dnia 25 września 2013 r. uniemożliwia zaś dokonanie oceny możliwości ponoszenia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 (niepubl.), uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. Reasumując Sąd stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej skarżącej, mogło jedynie prowadzić do konstatacji, że złożony przez nią wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.