V SA/Wa 1839/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu składek na ubezpieczenia społeczne przekazanych tytułem refundacji postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżący wystąpił z wnioskiem - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż jest inwalidą II grupy, prowadzi działalność gospodarczą, z której dochody są nieregularne. Przeciętnie miesięcznie na leczenie wydaje 1000 zł. Posiada dom w budowie od 2003 r., mieszkanie 49 m ² oraz nieruchomość rolną 1,7 ha. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, dochody miesięczne rodziny wynoszą brutto 7083,54 zł. Skarżący spłaca kredyt na budowę domu oraz kredyt w działalności gospodarczej. W dodatkowym oświadczeniu Skarżący wskazał, iż nie posiada oszczędności, lokat ani innego majątku ruchomego. Średnie miesięczne wydatki na wyżywienie, ubranie i koszty zamieszkania wynoszą 2300 zł. Nieruchomość rolna nie przynosi dochodów (ziemia klasy V i VI), poza dopłatami do gruntów w wysokości 1280 zł rocznie. Skarżący nadesłał szereg dokumentów potwierdzających, iż spłaca kredyt na budowę domu, gdzie rata miesięczna wynosi 1676,86 zł. Rata kredytu w działalności gospodarczej wynosi 1080 zł. Małżonka spłaca pożyczkę z funduszu mieszkaniowego – 430 zł m-c. Dochody rodziny miesięczne wynoszą netto około 6000 zł, na co składają się dopłaty do gruntów rolnych, dochody z prowadzonej działalności gospodarczej – 3100 zł (średni dochód netto z 8 miesięcy), świadczenie emerytalne Skarżącego – 808,49 zł i świadczenie emerytalne żony – 2025,19 zł. Nadesłane dokumenty potwierdzają również wysokość ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem miejsca zamieszkania oraz opłat za media (ok. 1000 zł). Z nadesłanych rachunków bankowych wynika, iż Skarżący nie posiada oszczędności pieniężnych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do takich osób zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i pozwalają zaspokoić tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Mając na względzie przedstawione we wniosku okoliczności należało uznać, iż sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazane dochody w rodzinie, po spłaceniu kredytu mieszkaniowego i w prowadzonej działalności gospodarczej pozwalają wyłącznie na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący nie jest w stanie poczynić z dochodów (pomimo ich znacznej wysokości) oszczędności na opłacenie kosztów sądowych. Ponadto nadesłane wyciągi z rachunku bankowego potwierdzają, iż Skarżący nie posiada na nich zgormadzonych oszczędności pieniężnych, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów niniejszego postępowania. Z tych względów oraz kierując się zapewnieniem Skarżącemu prawa do sądu należało uznać, iż zwolnienie od obciążającego go na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (w kwocie 400 zł), jak i od pozostałych mogących wystąpić w przyszłości kosztów sądowych jest uzasadnione. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.