V SA/Wa 184/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J K na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie: umorzenia należności pieniężnych; uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. K. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] września 2008 r. o umorzeniu odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 317,00 zł nie objętych zabezpieczeniem hipotecznym oraz odmowie umorzenia odsetek objętych zabezpieczeniem hipotecznym. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia 4 sierpnia 2008 r. J. K. złożył wniosek o umorzenie odsetek od jego należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W uzasadnieniu wniosku zainteresowany powołał się na swoją trudną sytuację finansową oraz na zły stan zdrowia spowodowany m.in. przebytym zawałem serca. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników umorzył odsetki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 317,00 zł nie objętych zabezpieczeniem hipotecznym oraz odmówił umorzenia odsetek objętych zabezpieczeniem hipotecznym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż źródłem utrzymania zobowiązanego są dochody uzyskiwane z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego z ZUS oraz prowadzonej działalności rolniczej. Brak sprzętu rolniczego w znacznym stopniu utrudnia prowadzenie działalności rolniczej oraz zmusza do wynajmu za opłatą maszyn rolniczych niezbędnych do uprawy roli, co zasadniczo wpływa na zdolność dłużnika do wywiązywania się ze zobowiązań wobec KRUS. Zaznaczył, iż dłużnik posiada problemy zdrowotne, zaś wydatki związane z leczeniem ograniczają jego możliwości płatnicze. W ocenie organu sytuacja wnioskodawcy uzasadnia umorzenie 100% odsetek od zadłużenia nie objętego zabezpieczeniem hipotecznym. Prezes KRUS wskazał, iż w okresie powstania zadłużenia w gospodarstwie nie wystąpiły zdarzenia losowe mające wpływ na ograniczenie zdolności płatniczych. Zaznaczył, iż z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w 2007 r. otrzymał dopłaty bezpośrednie z ARiMR. Organ nie stwierdził przesłanek do umorzenia odsetek od zadłużenia objętego hipoteką. Uznał, iż problemy finansowe oraz zdrowotne, na które powołał się wnioskodawca nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia w całości wnioskowanego zadłużenia. Podkreślił, iż z uwagi na trudną sytuację finansową spowodowaną problemami zdrowotnymi wnioskodawcy została udzielona ulga w postaci układu ratalnego z dnia [...] sierpnia 2008 r., który zostanie skorygowany o kwotę umorzonych odsetek oddzielną decyzja. Pismem z dnia 31 października 2008 r. dłużnik złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż nie posiada środków finansowych na pełne uregulowanie należnych składek wraz z odsetkami w kwocie 6541,00 zł. Zaznaczył, iż z emerytury w kwocie 560 zł zadeklarował miesięczną spłatę zadłużenia w kwocie 300 zł. Pozostałą część świadczenia przeznacza na utrzymanie i lekarstwa. Podkreślił, iż nie posiada możliwości spłaty rat miesięcznych w wyższej wysokości. Podniósł, iż odsetki stanowiące prawie 30% całości jego zadłużenia wydłużają spłatę należności o kolejne 2 lata, co będzie stanowić dla niego problem z uwagi na wiek [...] lat. Wniósł o uwzględnienie faktu, iż w dniu [...] września 2008 r. przeszedł operację wszczepienia [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] września 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż nie stwierdził podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, iż złożony wniosek nie wnosi nowych okoliczności, zaś problemy zdrowotne podniesione we wniosku zostały uwzględnione przy rozpatrywaniu podania z dnia 4 sierpnia 2008 r. Organ nie stwierdził wystąpienia ważnego interesu dłużnika w umorzeniu odsetek od zaległych składek. Wskazał, iż objęte wnioskiem należności zostały zabezpieczone wpisem do hipoteki. W związku z powyższym istnieje w przyszłości możliwość dochodzenia tych należności z przedmiotu hipoteki. Jednocześnie organ podkreślił, iż na spłatę istniejącego zadłużenia została udzielona zobowiązanemu ulga w postaci układu ratalnego z dnia [...] sierpnia 2008 r. dostosowanego do jego aktualnych możliwości płatniczych. Pismem z dnia 12 stycznia 2009 r. J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2008 r. W treści skargi wskazał, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu w zakresie braku ważnego interesu w umorzeniu odsetek od zaległych składek. Podkreślił, iż na jego dochód składa się jedynie emerytura w wysokości 556 zł, którą przeznacza na utrzymanie oraz na spłatę istniejącego zadłużenia wobec KRUS zgodnie z zawartym układem ratalnym z dnia [...] sierpnia 2008 r. Ponosi wydatki na leki w wysokości 200 zł miesięcznie. Z trudem radzi sobie z pozostałymi opłatami. W ocenie skarżącego organ błędnie przyjął, iż jego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wnosi nowych okoliczności. Zaznaczył, iż przeszedł operację w dniu [...] września 2008 r. w związku z tym fakt ten nie mógł być uwzględniony w decyzji z sierpnia. Podniósł, iż organ nie uznał tego faktu za uzasadniający ważny interes. Podkreślił, iż organ zignorował jego obecny stan zdrowia oraz związane z nim możliwości płatnicze. Zaznaczył, iż z uwagi na stan zdrowia oraz wiek [...] lat nie jest w stanie pozyskać dodatkowych środków na spłatę należności wobec KRUS. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej: p.p.s.a.), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowi art. 41 a ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm. dalej jako u.s.r. ), zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Wskazać tutaj należy, iż z użytego w art. 41 a ust 1 pkt 1 u.s.r sformułowania ,,może umorzyć-- wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Niemniej jednak Sąd może badać czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy, po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych, właściwie uzasadniając swoje stanowisko w sprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postępowanie w sprawie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji prowadzone było przez organ z pominięciem wskazanych wyżej zasad postępowania administracyjnego, a w konsekwencji z naruszeniem przepisów kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest zindywidualizowania ocen i wykazania, iż umorzenie należności w zakresie określonym w decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] września nie stoi w sprzeczności ze słusznym interesem wnioskodawcy oraz interesem społecznym. Organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się w dostatecznym stopniu do stanu zdrowia skarżącego. Należy uznać za zbyt ogólnikowe stwierdzenie, iż organ uwzględnił okoliczności podniesione we wniosku dłużnika z dnia 4 sierpnia 2008 r., gdyż jak wynika z dokumentacji załączonej przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu [...] września 2008 r. przebył on operację wszczepienia [...]. W związku z powyższym stan zdrowia skarżącego uległ istotnej zmianie w stosunku do stanu, który był przedmiotem oceny decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ nie zbadał, czy skarżący po przebytej operacji będzie w stanie realizować układ ratalny z dnia [...] sierpnia 2008 r. w tym spłacać odsetki od zaległych składek. Nie dokonano oceny możliwości zarobkowych dłużnika, w tym czy jest on w stanie dalej prowadzić gospodarstwo rolne. Prezes KRUS nie dokonał również oceny sytuacji finansowej zobowiązanego podtrzymując ustalenia zawarte w decyzji z dnia [...] września 2008r. Organ podnosząc, iż zobowiązany pobiera świadczenie emerytalne z ZUS oraz uzyskuje dochody z prowadzonej działalności rolniczej nie wskazał w jakiej wysokości skarżący pobiera w/w świadczenie oraz nie wyjaśnił jakie dochody otrzymuje z tytułu prowadzonej działalności rolniczej. Nie wykazano też jakie dochody czerpie zainteresowany z tytułu dopłat bezpośrednich. Organ bez jakiejkolwiek analizy uznał, iż skarżący jest w stanie regulować układ ratalny. Jak wynika z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 560 zł, z którego dokonuje w ramach układu ratalnego spłat w wysokości 300 zł, zaś pozostałą część świadczenia przeznacza na utrzymanie i leki. Trudno przyjąć, by w tej sytuacji kwota 260 zł pozwalała skarżącemu na utrzymanie i zakup leków zwłaszcza, iż jak wynika z treści skargi z dnia 12 stycznia 2009 r. na leki przeznacza 200 zł. Dopiero dogłębna analiza sytuacji skarżącego z uwzględnieniem powyższych uwag pozwoli ustalić, czy jego sytuacja uzasadnia umorzenie odsetek i jeśli tak to w jakiej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca uwagę, iż decyzje podejmowane przez organ, chociaż mają charakter uznaniowy, to jednak muszą odpowiadać realiom społecznym, przystawać do nich. Organ winien mieć na uwadze, by wydawane przez niego decyzje, w sytuacji konkretnego podmiotu , nie tworzyły stanów w praktyce oderwanych od rzeczywistości. Wymaga tego sformułowana w art. 8 kpa zasada pozyskiwania zaufania obywatela. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien działać w granicach zakreślonych wypływająca z art. 80 kpa zasadą swobody w podejmowaniu decyzji równocześnie kierując się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wnioski, które doprowadzają do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie wymogami art. 107 § 3 kpa. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.