V SA/Wa 1843/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę. Decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23., dalej jako: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej – W. H. (zwanym dalej: "Wnioskodawcą", "Stroną", "Skarżącym") – od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., nr [...] z [...] czerwca 2018 r. w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017 – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono, że W. H. złożył w dniu [...] maja 2017 r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013. W przedmiotowym wniosku W. H. zadeklarował powierzchnię działek rolnych do następujących wariantów: - wariant 1.1 – rolnictwo zrównoważone o powierzchni 14,04 ha, - wariant 8.3.1 – międzyplon ścierniskowy o powierzchni 2,83 ha. W trakcie rozpatrywania wniosku stwierdzono, iż wnioskodawcy odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2016 ze względu na nieskuteczne przejęcie zobowiązania. W dniu [...] czerwca 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją o nr [...] odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017. Jak wskazano w treści decyzji wnioskodawca nie spełnia warunków do wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej. Z uwagi na fakt, że we wniosku o płatność na rok 2016 podmiotem ubiegającym się o płatność rolnośrodowiskową, wskazując działkę ewidencyjną nr [...] i powierzchnię gruntów rolnych na tej działce jest W. H.. Jako podmiot przekazujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe wskazany został D, S., jako przejmujący – W. H.. Jednakże na podstawie dołączonej umowy dzierżawy wynika, iż W. H. przejął jako dzierżawca grunty rolne od A. O. (właściciela nieruchomości). W złożonym od decyzji z [...] czerwca 2018 r. odwołaniu W. H. wskazał, iż nie zgadza się ze stwierdzeniem, że "Wnioskodawca w wymaganym terminie nie przedłożył umowy o przeniesienie posiadania działek, która winna być zawarta wyłącznie z podmiotem realizującym przedmiotowe zobowiązanie rolnośrodowiskowe". Cytowane stwierdzenia oraz pozostałe zawarte w uzasadnieniu są nieprawidłową i niezwykle krzywdzącą interpretacją przepisów i przebiegu sprawy. Decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że brak jest możliwości skutecznego wstąpienia wnioskodawcy do niniejszego postępowania, a tym samym brak jest możliwości przyznania tej płatności W. H. w roku 2017. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, w dniu [...] maja 2016 r. zawarta została umowa dzierżawy gruntów rolnych pomiędzy A. O., będącym właścicielem działki ew. nr [...] o pow. 17,94 ha, a W. H., dzierżawcą. W. H. w tym dniu przejął w posiadanie grunty rolne, w odniesieniu do których było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe przez D. S. i zobowiązał się do kontynuowania realizacji tego zobowiązania, podjętego przez tego rolnika, do końca okresu objętego tym zobowiązaniem, czyli do 2018 r. Dyrektor ARiMR wskazał, że stosownie do z § 32 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U poz. 361, z późn. zm.); dalej: "rozporządzenie" do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego dochodzi wtedy gdy: - przejęcie zobowiązania nastąpiło wraz z przeniesieniem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową, - przeniesienie posiadania działek rolnych zostało dokonane na podstawie umowy (sprzedaży, dzierżawy lub innej), - przekazanie działek rolnych i zobowiązania nastąpiło od tej samej osoby, - przejmującym grunty i zobowiązanie jest ta sama osoba. Z analizy akt sprawy wynika, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjął D. S. i to on przekazał posiadanie gruntów rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr [...] W. H., który następnie zobowiązał się do kontynuowania podjętego zobowiązania, realizacji tego zobowiązania oraz do poniesienia ewentualnych konsekwencji wynikających z zaprzestania realizacji zobowiązania. Jednakże z załączonej umowy dzierżawy wynika, że to inna osoba, tj. A. O., oddał W. H. nieruchomość oznaczoną numerem [...] "do używania i pobierania pożytków z przeznaczeniem na prowadzenie działalności rolniczej". Tymczasem – jak wskazano w treści § 32 ust. 1-5 rozporządzenia – w przypadku przeniesienia, w wyniku np. umowy dzierżawy, posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jednak przejmujący posiadanie gruntów ma obowiązek złożyć kopię takiej umowy, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika. Z powyższego przepisu wynika wprost, że umowa dzierżawy musi potwierdzać przeniesienie posiadania gruntów, na których to ten "przekazujący" podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Z dokumentacji w sprawie wynika, że "przekazującym" był D. S., nie zaś A. O., który był jedynie właścicielem wskazanej powyżej nieruchomości rolnej, a brak jest w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego przeniesienie posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika. Dyrektor ARiMR zauważył, że z umowy dzierżawy oraz oświadczenia wynika więc jednoznacznie, że wnioskodawca nie nabył posiadania działek rolnych i praw do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego od tego samego podmiotu, tylko od dwóch różnych osób. D. S. nie był jednocześnie uprawniony do przekazania wnioskodawcy, W. H., posiadania działek rolnych i zobowiązania rolnośrodowiskowego, lecz jedynie do przekazania mu praw i obowiązków dotyczących realizacji planu rolnośrodowiskowego. A. O. zaś nie był uprawniony do przekazania wnioskodawcy posiadania działek rolnych i zobowiązania rolnośrodowiskowego, lecz jedynie do przekazania posiadania działki nr [...], której jest właścicielem. Nie mógł jednocześnie przekazać praw i obowiązków dotyczących realizacji planu rolnośrodowiskowego, ponieważ nie podjął zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wobec powyższego, organ odwoławczy wskazał, że w związku z brakiem przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego wnioskodawca nie realizuje zobowiązania i nie spełnia warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017. W skardze wniesionej do Sądu zarzucono obrazę: 1) przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia § 32 ust 1-5 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię prowadzącą organ do uznania, iż w niniejszej sprawie umowa dzierżawy musi potwierdzać przeniesienie posiadania gruntów pomiędzy przekazującym a przejmującym zobowiązanie rolnośrodowiskowe; 2) przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia § 32 ust 1-5 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię prowadzącą organ do uznania, iż w niniejszej sprawie niezbędne było złożenie odrębnego dokumentu potwierdzającego przeniesienie posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, 3) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania w postaci naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." w zw. z art. 693 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, z późn. zm.); dalej: "k.c." poprzez błędne uznanie, że umowa dzierżawy z 23 maja 2016 r. nie stanowi podstawy do przyznania płatności na rzecz skarżącego. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W dalszej części skargi jej autor wskazał, że zawarcie umowy dzierżawy z inną osobą niż dotychczasowy beneficjent nie oznacza, że posiadanie gruntów nie zostało przeniesione pomiędzy dotychczasowym beneficjentem, a nowym beneficjentem płatności, jeżeli bowiem podmiot legitymujący się tytułem prawnym do gruntu (np. właściciel) rozwiąże umowę dzierżawy z rolnikiem, a następnie wydzierżawi ten grunt innemu rolnikowi, to posiadanie gruntu może być przeniesione pomiędzy posiadaczami, z pominięciem właściciela. Posiadanie wiąże się bowiem z faktycznym władaniem rzeczą. Zatem poprzedni beneficjent D. S. przeniósł na skarżącego zarówno posiadanie gruntów jak i zobowiązanie rolnośrodowiskowe zatem w ocenie Skarżącego brak było podstaw do wydania decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd pragnie podkreślić, że z przepisu § 32 ust. 1 rozporządzenia wprost wynika, iż w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy EFRROW. Zgodnie zaś z § 32 ust. 5 rozporządzenia oprócz dokumentów wymaganych na podstawie § 24, do wniosku, o których mowa w ust. 2, nowy posiadacz gruntów ma obowiązek dołączyć oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika, który był dotychczas posiadaczem tych gruntów, do końca okresu objętego tym zobowiązaniem oraz umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której zostało przeniesione na niego posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika. W aktach sprawy dotyczącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 znajduje się umowa dzierżawy gruntów rolnych z dnia [...].05.2016 r. mocą której A. O. – właściciel działki rolnej nr [...] o pow. 17,94 ha "oddaje dzierżawcy wymienione w § 1 nieruchomości do używania i pobierania pożytków z przeznaczeniem ma prowadzenie działalności rolniczej" (§ 2). Zgodnie z § 5 "wydanie nieruchomości dzierżawy nastąpiło w dniu dzisiejszym w stanie przydatnym do umówionego użytku, co dzierżawca niniejszym potwierdza." Literalna interpretacja zapisów umowy pozwala uznać, że w dniu jej zawarcia A. O. był nie tylko właścicielem, ale także i posiadaczem nieruchomości, co wynika z § 1 i 2, a zwłaszcza § 5 umowy dzierżawy. W zawartej umowie – co oczywiste – brak jest jakiejkolwiek wzmianki o przejęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego; przypomnieć należy, że jego realizację rozpoczął D. S., który w dacie zawarcia umowy nie był posiadaczem działki rolnej nr [...] ani też stroną umowy dzierżawy zawartej w dniu 23.05.2016 r. W konsekwencji przyjąć należy – zgodnie z powyższym stanem faktycznym – że, Skarżący w dniu 23.05.2016 r. nabył w posiadanie celem dzierżawy od A. O. działkę rolną nr [...] o pow. 17,94 ha, a także – według złożonego oświadczenia – przejął od D. S. zobowiązanie rolnośrodowiskowe (patrz wniosek z dnia [...].06.2016 r. o płatność rolnośrodowiskową). Przyjąć zatem należy, że z tych okoliczności jednoznacznie wynika, iż Skarżący nie nabył posiadania działek rolnych i praw do realizacji zobowiązania środowiskowego, od tego samego podmiotu tylko od dwóch różnych osób. Mając na uwadze obowiązujące przepisy wynikające z § 32 rozporządzenia do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego dochodzi wtedy, gdy: - przejęcie zobowiązania nastąpiło wraz z przeniesieniem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową, - przeniesienie posiadania działek rolnych zostało dokonane na podstawie umowy (sprzedaży, dzierżawy lub innej), - przekazanie działek rolnych i zobowiązania nastąpiło od tej samej osoby, - przejmującym grunty i zobowiązanie jest ta sama osoba. Wobec powyższego nie doszło do naruszenia – wskazanych w punkcie 1 i 2 skargi – przepisów prawa materialnego, a w szczególności § 32 rozporządzenia. Interpretacja pełnomocnika Skarżącego, zawarta w uzasadnieniu skargi, wskazujące na możliwość przeniesienia posiadania pomiędzy dzierżawcami (w tym przypadku D. S. a Skarżącym) byłaby możliwa w ramach trójstronnej umowy (tj. przy udziale A. O. – jako właściciela), która nie została jednak sporządzona (co było możliwe w ramach zasady swobody zawierania umów – art. 3511 k.c. Skoro wybrano model dwustronny umowy, to nie można wywodzić z treści kontraktu z dnia 23.05.2016 r., że posiadanie – wbrew zapisom świadczącym zupełnie o przeciwnej tezie – poprzedni beneficjent D. S. przeniósł bezpośrednio na Skarżącego. Z tego dokumentu wynika, że D. S. w dacie zawarcia umowy nie był posiadaczem gruntu, a zatem ma w odniesieniu do niego zastosowanie rzymska zasada nemo plus iuris in alium transfere potest quam ipsae habet. Wobec tego nie doszło do obrazy wskazanych przepisów w punkcie 3 skargi, w tym art. 693 § 1 k.c. Przepis ten prawidłowo został odwzorowany treścią umowy zawartej w dniu [...].05.2016 r. pomiędzy A. O. a Skarżącym. Brak skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego na rok 2016 powoduje, iż Skarżący nie realizuje 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i nie spełnia warunku przyznania płatności na rok 2017. Uwzględniając treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.