V SA/Wa 1846/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi L. U. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia... czerwca 2012 r. nr ... w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 20...; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez L. U. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] czerwca 2012r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z siedzibą w W. , dotyczącą płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. L. U. (dalej:,, Strona’’), wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (dalej:,,JPO"") na rok 2011, deklarując działki rolne o powierzchni 32,16 ha. oraz o przyznanie uzupełniającej płatności podstawowej (dalej: ,,UPO"") na rok 2011, deklarując powierzchnię o wielkości 7,63 ha. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przyznał Wnioskującej płatności na rok 2011 w łącznej wysokości 12535,71 zł w tym z tytułu JPO kwotę 11117,94 zł, a z tytułu UPO kwotę 1417,77 zł W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że powierzchnia działek rolnych stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu [...].02.2012r, wynosiła 26,93 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej – art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (DZ. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16, ze zm.) W wyniku kompensacji powierzchni działek przedeklarowanych (pow. deklarowana większa niż stwierdzona) oraz nieoszacowanych (pow. deklarowana mniejsza niż stwierdzona) ustalono przedeklarowanie powierzchni o 5,03 ha. Ponadto, w trakcie kontroli na miejscu na działce rolnej D o powierzchni deklarowanej 0,20 ha, inspektorzy stwierdzili zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, co skutkowało wykluczeniem jej z płatności i stwierdzenie, że jest nieużytkiem. Ponieważ wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi 19,4207%, organ wyliczoną, początkową kwotę JPO tj. 19 135,65 zł pomniejszył o kwotę w wysokości 7 432,56 zł, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnia stwierdzoną. Organ powołał się przy tym na art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, stanowiący o sposobie wyliczania kwoty, jaka ma być przyznana, w przypadku stwierdzonej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną. Ponadto, ponieważ w kontroli na miejscu stwierdzono nieścisłości w przestrzeganiu norm - Norma N.01.1.- stwierdzono, że grunt orny nie jest wykorzystywany do uprawy roślin lub nie jest ugorowany, Norma N.04.1. – stwierdzono, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta, organ – kierując się przepisami art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (DZ. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16, ze zm.) - dokonał zmniejszenia całkowitej kwoty płatności, która ma być przyznana w roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434 ze zm.), (dalej: ,,rozporządzenie z 1 kwietnia 2010r.), i art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, określono procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności, wynoszącą 5,00%. W związku z powyższym, należna kwota płatności została pomniejszona o kwotę w wysokości 585,15 zł. Tak więc kwota przyznanej JPO, po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń, wyniosła 11 117,94 zł. Jeżeli chodzi o uzupełniającą płatność podstawową (UPO), to powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku wynosiła 7,63 ha, a powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu – wyniosła 6.81 ha. Stwierdzono przedeklarowanie powierzchni o 0,82 ha. Organ, powołując się na § 17 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz zgodnie z art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, przyznał UPO do powierzchni stwierdzonej. Wskazując wysokość stawki do 1 ha uprawy w 2011r, określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2011r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2011r. (Dz.U. Nr 238, poz. 1422), organ ustalił, iż kwota UPO – wynosząca 1 867,51 zł – musi zostać pomniejszona o kwotę 449,74 zł. Podkreślono, że wyliczona różnica procentowa między powierzchnią deklarowaną a powierzchnia stwierdzoną wynosi 12,0411%, w związku z czym – stosownie do § 17 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 , jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnia stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana, zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. W odwołaniu od powyższej decyzji złożonym przez L. U. , podniosła ona fakt sukcesywnego zwiększania się w rejonie jej gospodarstwa liczby bobrów, które powodują duże szkody. Budowa przez te zwierzęta żeremi powoduje zalewanie, podtapianie działek i podwyższenie wód gruntowych. Podkreśliła uciążliwość, a często niemożliwość gospodarowania na takich terenach. Wskazała, że w roku 2011 w związku z działaniem bobrów i obfitymi deszczami, nastąpiło zalanie i podtopienie niektórych działek rolnych, dlatego w dniu 10 września 2011r wystąpiła do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Ł. i – Oddział w P., z wnioskiem o dokonanie oględzin w terenie. W protokole z wizji terenowej RDOŚ z dnia [...] października 2011r stwierdzono całkowite zalanie działek ewidencyjnych o numerach 306, 308/2, 296, 301, 302, 319, 297, 295, 294 oraz częściowe podtopienie działek o numerach 317, 316, 315, 312, 313, 308/1, 324. Strona wskazała także, iż łączna powierzchnia wykluczonych przez ARiMR działek wynosi 5,23 ha, z czego zalane i podtopione działki stanowią w tej wykluczonej powierzchni 3,99 ha. Ponadto wskazała na konieczność pozostawienia 10% powierzchni nieskoszonej z każdej działki rolnej przy realizacji programu rolnośrodowiskowego w pakiecie 2 oraz pakiecie 3 (Rolnictwo Ekologiczne i Ekstensywne trwałe użytki zielone), przy czym, zdaniem Odwołującej, powierzchnia nieprawidłowości wskazana przez organ (brak koszenia) na 5 działkach rolnych nie została uwzględniona. Podała, że większość łąk została skoszona ogromnym nakładem pracy tam, gdzie było to możliwe, pozostałe zaś miały być skoszone w okresie późniejszym, po obniżeniu poziomu wód gruntowych. Jednak w gospodarstwie wystąpiły coraz trudniejsze, nadzwyczajne okoliczności oraz działania siły wyższej (obfite deszcze w sierpniu i we wrześniu oraz szkodliwa działalność bobrów), a więc zastosowanie ma tutaj art. 31 ust 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Poza tym podniosła, że sposób wyliczenia procentowego udziału powierzchni wyłączonej przez kontrolę z ogólnej powierzchni deklarowanej jest zgodny z rozporządzeniem, ale krzywdzący dla rolników. Według Strony, powierzchnia wyłączona winna być częścią procentową powierzchni zadeklarowanej. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012r., wydaną po rozpoznaniu sprawy, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu powołał stosowne przepisy prawa podzielając ustalenia i konkluzje zawarte w uzasadnieniu decyzji Kierownika. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, organ wskazał, że Strona podpisując wniosek, zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności , o każdej zmianie, która nastąpi od dnia złożenia wniosku, a w szczególności gdy zmiana ta dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Organ podkreślił, iż nie stosuje się pomniejszenia płatności w sytuacji, jeżeli rolnik z własnej inicjatywy poinformuje kierownika BP, że dane zawarte we wniosku są nieprawidłowe lub się zdezaktualizowały od czasu jego złożenia ( o ile nie został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz nie został poinformowany o nieprawidłowościach we wniosku) - zgodnie z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Wskazując na przepis art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ciężar udowodnienie faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Odnosząc się do wskazań Odwołującej o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności Dyrektor podkreślił, że zgodnie z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r., jeżeli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa a art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowanych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Zgodnie zaś z art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, które mogą mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego lub liczbę zwierząt kwalifikujących się do płatności do krów i owiec, lub rolnik nie mógł wypełnić swoich zobowiązań w zakresie przestrzegania norm i wymogów, rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Organ wskazał treść przepisu art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009r, a także art. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. z 2009r, nr 46,poz. 308) podkreślając, że w przedmiotowej sprawie rolnik w wymaganym terminie nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności. Co więcej , do dnia wydania decyzji Strona nie złożyła stosownych dokumentów ani Ne zgłosiła zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych. Dopiero po otrzymaniu decyzji organu I instancji Skarżąca poinformowała o zalaniu działek. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. U. powtórzyła zarzuty które zawarła w odwołaniu podkreślając, iż nie wie w jakim terminie miałaby zawiadomić Agencję o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, że w sierpniu 2012r dwukrotnie ustnie informowała pracowników, Agencji w Wojcieszynie o trudnościach związanych z wykonaniem prac rolnych ze względu na zalewanie terenu w związku z działalnością bobrów. ponadto, że nikt nie informował jej o konieczności dokonania powiadomienia na piśmie. Wskazała, iż działania bobrów są permanentne. Podniosła, że czynności kontrolne w terenie wykonane były w miesiącu lutym, bez jej obecności , że po otrzymaniu z nich raportu zarówno doradca rolniczy jak też pracownicy z ARiMR poradzili jej, aby zastrzeżenia zgłosiła w ewentualnym odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. Nr 270 z 2012r.), dalej: ,, p.p.s.a.’’ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy prawa unijnego i prawa krajowego, prawidłowo wskazane i zastosowane przez organ administracyjny. W wyniku kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu [...].02.2012r, ustalona została powierzchnia działek w oparciu o system informacji geograficznej – art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (DZ. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16, ze zm.). Sama kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy, w oparciu o art. 33 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02. 12. 2009r. str 1). Stwierdzono szereg nieprawidłowości, które nie zostały przez Skarżącą skutecznie zakwestionowane w toku postępowania administracyjnego. Nie złożyła ona zastrzeżeń do protokołu kontroli w odpowiednim czasie; nie kwestionując stwierdzonych nieprawidłowości w prowadzeniu prac rolnych, jak również rozbieżności w powierzchni działek w przedmiotowym gospodarstwie. Wskazuje ona jako przyczynę takiego stanu rzeczy zalewanie części działek z powodu działalności bobrów i nawalne deszcze, a więc działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, na które nie miała wpływu. Z tego powodu uważa, że nie powinna ponosić niekorzystnych konsekwencji w postaci obniżenia wysokości przyznanych płatności. Sąd, nie kwestionując wystąpienia wskazanych przez Skarżącą okoliczności wskazuje, iż w takim wypadku, jeżeli rolnik nie był w stanie wypełnić swoich zobowiązań – powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR na piśmie oświadczenie o zaistniałych okolicznościach w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Ten obowiązek wynika z art. 75 ust. 2 rozporz. Komisji (WE) nr 1122/2009. L. U. obowiązku tego nie wykonała ani w odpowiedniej formie, ani w odpowiednim czasie. Nie można bowiem uznać za powiadomienie informacji ustnej, co do której nie ma także dowodu, że zaistniała i kiedy. Należy także podkreślić, że rolnik ma uprawnienie a nie obowiązek wystąpienia z wnioskiem o płatności. Skoro Skarżąca wystąpiła ze stosownym wnioskiem powinna właściwie zadbać o swoje interesy dochowując należytej staranności. Tym bardziej, że podpisała wniosek (sekcja IX) , zobowiązując się do niezwłocznego informowania Agencji na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na przyznaną pomoc finansową. Płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów wspólnej polityki rolnej, ich otrzymanie jest obwarowane spełnieniem rygorystycznych wymogów i nie ma tu miejsca na jakąkolwiek uznaniowość. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 nr 170 poź 1051 z późn. zm.) ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Gdyby Skarżąca wykazała w odpowiednim czasie i w odpowiedni sposób zaistnienie okoliczności nadzwyczajnych, na które nie miała wpływu – zachowałaby prawo do pomocy w pełnej wysokości, gdyż taka możliwość wynika z art. 75 ust. 1 rozporz. 1122/2009. Dowodem potwierdzającym wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 31 rozporz. Rady (WE) nr 73/2009 może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, np. dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych , oględziny. Dowodów , potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności dotyczy rozporz. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U z 2009r., nr 46, poz. 308). Z pkt 93 preambuły rozporz. 1122/2009 wynika, że zmniejszenia oraz wykluczenia związane z kryteriami kwalifikowalności z zasady nie powinny być stosowane w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może wykazać, że wina nie leży po jego stronie. W pkt 96 wskazanego wyżej aktu ustalono, że,, W art. 31 rozporz. nr 73/2009 określono przypadki działania siły wyższej i okoliczności nadzwyczajne, które mają być uznawane przez państwa członkowskie. Rolnik nie powinien tracić prawa do płatności, jeżeli nie jest w stanie wypełnić swoich zobowiązań w wyniku takich przypadków. Należy jednak ustalić ostateczny termin zgłaszania takich przypadków przez rolnika"" Ten termin jest ustalony i wynosi , zgodnie z obowiązującymi przepisami, 10 dni roboczych, o czy szczegółowo zostało opisane wyżej. Sad wskazuje, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, JPO przysługuje rolnikowi, m. innymi wówczas, gdy wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności (pkt2) i przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy (pkt.2a). Organ dokonał obliczeń należnych Stronie płatności w sposób prawidłowy, zgodny z art. 58 akapit pierwszy i art. 71 rozporz. 1122/2009, art. 23 i 24 rozporz. 73/2009, rozporz. krajowego z dnia 10 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej (Dz. U. Nr 67 poz. 434 ze zm.). Reasumując, zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, zasadnie zastosowano obowiązujące przepisy prawa unijnego i krajowego, z tych więc względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.