V SA/Wa 1847/07

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi I. R. w W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [..] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania dotacji podmiotowej na finansowanie podstawowej działalności statutowej; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; I. R. w W zwany dalej I. złożył na urzędowym formularzu PPPr wniosek z dnia 11 maja 2007r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskującego o pomoc I. wskazano, iż kapitał zakładowy wynosi 11.723.434,85 zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok - 54.016.996,08 zł. Podano również, że wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi 2.546.351,25 zł, przychody netto ze sprzedaży wynoszą 25.455.465,77 zł, koszty działalności operacyjnej – 31.361.292,29 zł. I. posiada rachunek bankowy w Banku [...] ze stanem konta: 509.281,78 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca zobowiązał wnioskodawcę do wykazania pozytywnych przesłanek, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskujący I. nie wykazał, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do tego podmiotu. Podkreślić na wstępie należy, iż zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżący będzie zobowiązany ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi w wysokości 19.003 zł), z drugiej zaś strony jego możliwości majątkowe i finansowe. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż skarżący I. posiada rachunek bankowy na którym zgromadzono środki pieniężne w wysokości pozwalającej na udział w postępowaniu sądowym – ponad 500.000 zł. W szczególności podniesienia wymaga, iż skarżący – korzystający z pomocy profesjonalnego pełnomocnika – winien liczyć się z ewentualnością dochodzenia swoich praw na drodze sądowego postępowania odwoławczego i uwzględnić konieczność zabezpieczenia odpowiedniej kwoty na poniesienie związanych z tym wydatków. Biorąc zatem pod uwagę stan środków pieniężnych zgromadzonych przez I. na rachunku bankowym oraz porównując ich wysokość z ciążącymi na skarżącym kosztami wpisu od skargi, nie sposób jest przyjąć stwierdzenie, że nie ma on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc się do podnoszonych przez wnioskującą stronę argumentów mających przemawiać za uznaniem jej trudnej sytuacji majątkowej jako wypełniającej przesłanki udzielenia prawa pomocy, przywołać należy ugruntowane już orzecznictwo wskazujące na równorzędny charakter kosztów sądowych z innymi wydatkami ponoszonymi przez podmiot. Przede wszystkim wpis sądowy (w tym wpis od skargi) jest wydatkiem, który wiąże się z bieżącą działalnością strony i jako taki wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Jednocześnie, zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie formę kredytu udzielonego przez Skarb Państwa, poprzez rezygnację z należnych opłat sądowych w chwili złożenia skargi i wykładanie ze środków budżetowych wydatków w toku postępowania. Jest to przy tym kredyt udzielany na całkowicie odmiennych zasadach. Zauważyć należy wreszcie, iż wykazywane przez skarżącą trudności finansowe, nie są spowodowane działaniem "siły wyższej", czy nie dających się przewidzieć okoliczności. Ponadto, bilans I. sporządzony na dzień 31 grudnia 2006 r. wykazuje należności krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty do 12 miesięcy w kwocie 3.265.127,13 zł, których ściągnięcie niewątpliwie spowoduje polepszenie sytuacji majątkowej, a tym samym uzyskanie środków na koszty postępowania sądowego. Reasumując, jeżeli skarżący dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi winien partycypować w kosztach postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z powyższych względów, na podstawie art. 254 § 1 i art. 258 §1, § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.