V SA/Wa 1847/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi L. U. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia ... czerwca 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 20...; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez L. U. jest decyzja Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2012r nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z siedzibą w W. w sprawie płatności z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2011. Decyzja została wydana w zastępującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 10 maja 2011r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek L. U. o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wnioskująca zadeklarowała w nim powierzchnię strefa nizinna I 28,86 ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu powierzchnia stwierdzona wyniosła 23,74 ha. W wyniku kompensacji powierzchni działek przedeklarowanych (pow. deklarowana większa niż stwierdzona) oraz nieoszacowanych (pow. deklarowana mniejsza niż stwierdzona), stwierdzono przedeklarowanie powierzchni o 4,92 ha. Ponadto, na działce D inspektorzy stwierdzili zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, co skutkowało wykluczeniem tejże działki z płatności. Zatem łączna powierzchnia wykluczonych z płatności ONW gruntów, wynosi 5,12 ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnia działek położonych na obszarze ONW strefa nizinna I zadeklarowanych we wniosku a powierzchnia stwierdzoną wynosi 21,567.%. Organ, powołując się na art. 16 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, nie przyznał pomocy na rok 2011, wskazując przy tym, że zgodnie z przepisami art. 37 ust. 2 rozporz. Rady (WE) Nr 1698/2005 zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności dotyczy całej powierzchni 23,86 ha. W odwołaniu od powyższej decyzji złożonym przez L. U. (identycznym w swojej treści jak w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1846/12 dot.płatnosci bezpośrednich, która również była przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd), podniosła ona fakt sukcesywnego zwiększania się w rejonie jej gospodarstwa liczby bobrów, które powodują duże szkody. Budowa przez te zwierzęta żeremi powoduje zalewanie, podtapianie działek i podwyższenie wód gruntowych. Podkreśliła uciążliwość, a często niemożliwość gospodarowania na takich terenach. Wskazała, że w roku 2011 w związku z działaniem bobrów i obfitymi deszczami, nastąpiło zalanie i podtopienie niektórych działek rolnych, dlatego w dniu 10 września 2011r wystąpiła do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Ł. – Oddział w P., z wnioskiem o dokonanie oględzin w terenie. W protokole z wizji terenowej RDOŚ z dnia [...] października 2011r stwierdzono całkowite zalanie działek ewidencyjnych o numerach 306, 308/2, 296, 301, 302, 319, 297, 295, 294 oraz częściowe podtopienie działek o numerach 317, 316, 315, 312, 313, 308/1, 324. Strona wskazała także, iż łączna powierzchnia wykluczonych przez ARiMR działek wynosi 5,23 ha, z czego zalane i podtopione działki stanowią w tej wykluczonej powierzchni 3,99 ha. Ponadto wskazała na konieczność pozostawienia 10% powierzchni nieskoszonej z każdej działki rolnej przy realizacji programu rolnośrodowiskowego w pakiecie 2 oraz pakiecie 3 (Rolnictwo Ekologiczne i Ekstensywne trwałe użytki zielone), przy czym, zdaniem Odwołującej, powierzchnia nieprawidłowości wskazana przez organ (brak koszenia) na 5 działkach rolnych nie została uwzględniona. Podała, że większość łąk została skoszona ogromnym nakładem pracy tam, gdzie było to możliwe, pozostałe zaś miały być skoszone w okresie późniejszym, po obniżeniu poziomu wód gruntowych. Jednak w gospodarstwie wystąpiły coraz trudniejsze, nadzwyczajne okoliczności oraz działania siły wyższej (obfite deszcze w sierpniu i we wrześniu oraz szkodliwa działalność bobrów), a więc zastosowanie ma tutaj art. 31 ust 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Poza tym podniosła, że sposób wyliczenia procentowego udziału powierzchni wyłączonej przez kontrolę z ogólnej powierzchni deklarowanej jest zgodny z rozporządzeniem, ale krzywdzący dla rolników. Według Strony, powierzchnia wyłączona winna być częścią procentową powierzchni zadeklarowanej. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ powołał się na kontrolę przeprowadzoną w gospodarstwie beneficjenta zgodnie z art.33 rozporz. Komisji (WE) nr 1122/2009, opisał stwierdzone nieprawidłowości wskazując konkretne numery działek, zacytował przepis § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), dalej: ,,rozporządzenie ONW’’ i przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego . Dyrektor , powołując się na art. 16 ust. 2 akapit drugi rozporz. Komisji (WE) Nr 1975/2006r, podkreślił, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW a powierzchnia stwierdzoną przekracza 20%, nie przyznaje się pomocy., co w niniejszej sprawie nastąpiło. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ wskazał, że na stronie spoczywał obowiązek wykazania zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności. Podał przy tym art. 31 rozporz. Rady (WE) nr 73/2009 określający , co należy uznać za przypadki działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności , a także podkreślił, iż dowodami potwierdzającymi wystąpienie powyższych zdarzeń są dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny. Organ stwierdził, że z protokołu wizji wynika, że zadeklarowane działki zostały częściowo lub całkowicie zalane, jednakże rolnik w wymaganym terminie nie poinformował Kierownika BP o tym fakcie, a wiec nie spełnił wymagań wskazanych w art. 75ust. R rozporz. Komisji (WE) nr 1122/2009. Z tych powodów sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o ustalenia zawarte w raporcie z czynności kontrolnych. W skardze złożonej przez L. U. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuca ona decyzji II instancji nie ustosunkowanie się do uwag podniesionych w odwołaniu kwestionując stanowisko Agencji, że zbyt późno poinformowała o niemożliwości wykonania prac rolnych z uwagi na działalność bobrów powodującą całkowite lub częściowe zalewania działek objętych zobowiązaniem. Skarżąca wyraża zdziwienie pisząc ,,Nie wiem jaki to miał być ten wymagany przez Agencję termin?. Działania bobrów są permanentne’’. Twierdzi także, iż w sierpniu 2012r dwukrotnie informowała ustnie pracowników Agencji w Wojcieszynie o zaistniałych trudnościach oraz że nikt nie poinformował jej o konieczności wniesienia oświadczenia pisemnego w tej sprawie. Podnosi także, iż protokół z wizji lokalnej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z dnia [...] października otrzymała droga pocztowa z dwumiesięcznym opóźnieniem. Ponadto wskazała na konieczność pozostawienia 10% powierzchni nieskoszonej z każdej działki rolnej przy realizacji programu rolnośrodowiskowego Rolnictwo Ekologiczne i Ekstensywne. Poza tym podniosła, że sposób wyliczenia procentowego udziału powierzchni wyłączonej przez kontrolę z ogólnej powierzchni deklarowanej jest zgodny z rozporządzeniem, ale krzywdzący dla rolników. Według Strony, powierzchnia wyłączona winna być częścią procentową powierzchni zadeklarowanej. Skarżąca podkreśliła też, że raport z kontroli jest specyficznym dokumentem i nie mając wiedzy specjalistycznej nie mogła z nim polemizować, nadto doradca rolniczy i pracownik Agencji z powyższych powodów poradzili jej, aby zakwestionowała raport już po otrzymaniu decyzji I instancji. Reasumując , stwierdziła, iż dla Agencji ważny jest jedynie brak pisma, a nie obiektywne przyczyny i okoliczności takiego stanu rzeczy, który uniemożliwił wywiązanie się z zobowiązań w 100%. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podkreślił, że podpisując wniosek Strona oświadczyła, że zna zasady przyznawania pomocy finansowej i niezrozumiały jest zarzut jakoby w celu złożenia zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych potrzebna była specjalistyczna wiedza, a nadto Wnioskodawczyni zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na wysokość płatności. Rolnik – jak wskazał Dyrektor- ma 10 dni roboczych na złożenie pisemnego oświadczenia. Organ wyraził także wątpliwość odnośnie ubiegania się w ogóle o płatności do gruntów, które, jak pisze Skarżąca, są stale zalane wodą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. Nr 270 z 2012r.), dalej: ,, p.p.s.a.’’ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy prawa unijnego i prawa krajowego, prawidłowo wskazane i zastosowane przez organ administracyjny. Wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW na rok 2011 został złożony zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009r. Nr 40, poz. 329). Płatność ONW, zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, przysługuje rolnikowi po spełnieniu przez niego warunków wymienionych w tym przepisie. Skarżąca zadeklarowała we wniosku powierzchnię działek łącznie 28,86 ha, natomiast w wyniku kontroli dokonanej na miejscu zostało ustalone, że nastąpiło przedeklarowanie powierzchni o 4,92 ha. Ponadto, na działce rolnej D, o powierzchni deklarowanej 0,20 ha, inspektorzy stwierdzili zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej , co skutkowało wykluczeniem całej działki z płatności. Łącznie wiec wykluczono z płatności 5,12 ha. Zgodnie z przepisami art.37 ust. 2 rozporz. Rady (WE) Nr 1698/2005 Skarżąca podjęła zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze ONW o powierzchni 23,86 ha (zobowiązanie z dnia 25.06. 2008r – na pow. 22,69 ha, zobowiązanie z dnia 8.02.2009r na pow. 1,17 ha). Powinna prowadzić działalność rolniczą przez 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności na niezmienionej powierzchni (art. 37 ust. 2 rozporz. Rady (WE) Nr 1698/2005). Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, nie wywiązała się z tego zobowiązania. Należy pamiętać, że podpisując wniosek Strona oświadczyła, że zna zasady przyznawania tej płatności oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności (sekcja IX wniosku). Ponieważ, w niniejszej sprawie, różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnia stwierdzoną przekroczyła 20 %, zgodnie z art. 16 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 19 75/2006 z dnia 7 grudnia 2006r ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 74 ze zm.), zasadnie organ odmówił przyznania przedmiotowej płatności. Organ nie kwestionował przyczyn wystąpienia trudności w wykonaniu prac polowych (działalność bobrów i w zw. z tym podtopienia działek), jednakże słusznie podkreślił, że Skarżąca powinna złożyć w tym względzie stosowne oświadczenie na piśmie w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym była w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Protokół z wizji terenowej był sporządzony w dniu [...]. 10. 2011r. Skarżąca nie wniosła do niego zastrzeżeń, ani nie poinformowała na piśmie o wystąpieniu jakichkolwiek okoliczności nadzwyczajnych. Zrobiła to dopiero po otrzymaniu decyzji I instancji z dnia [...].04.2012r, a wiec bezsporne jest, że nie zachowała wymaganego przez obowiązujące przepisy terminu. Należy także uznać za trafny podniesiony przez organ zarzut, że skoro, jak sama Skarżąca twierdzi : ,,działania bobrów są permanentne’’, to czy występuje tu element nagłego, nieprzewidywalnego zdarzenia powodującego niemożliwość wywiązania się z zobowiązań i czy w ogóle zasadne jest składanie wniosku o przyznanie płatności, mając na względzie jakie wymogi należy spełnić, aby je otrzymać. Wobec powyższego, uznając, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.