V SA/Wa 1848/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. sprawy ze skargi E. G. na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę Przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego w [...] (dalej: “Agencja") nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. o odmowie przyznania pomocy w ramach działania 312 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. Rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] października 2011 roku Pani E.G. (dalej: “Skarżąca") złożyła w Agencji wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Złożony przez Skarżącą wniosek został poddany ocenie pod kątem spełniania warunków przyznania pomocy. Podczas weryfikacji kompletności i poprawności, stwierdzono braki wniosku skutkujące koniecznością dokonania uzupełnień w trybie przewidzianym w § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883 ze. zm., dalej: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa). Pismami z dnia [...] czerwca 2012 r. i [...] sierpnia 2012 r. Skarżąca została przez [...] OR ARiMR wezwana o poprawę formularza wniosku i/lub załączników w zakresie wyszczególnionych w pismach punktów, m.in.: brak zapytań ofertowych, brak zaświadczenia z KRUS o niefigurowaniu w ewidencji osób ubezpieczonych, brak formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu o pomoc de minimis. Skarżąca dokonała stosownych uzupełnień. Po weryfikacji przedstawionych uzupełnień formalnych, Agencja uznała wniosek za kompletny i przystąpiła do oceny techniczno-ekonomicznej wniosku. Pismem z dnia [...].11.2012 r. Skarżąca na etapie oceny techniczno-ekonomicznej została wezwana do złożenia wyjaśnień/uzupełnień w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania ofertowego, uzasadnienia utworzenia trzech miejsc pracy przy uwzględnieniu zakresu rzeczowego operacji a także założeń i danych oraz dokonania korekty w poszczególnych sekcjach Ekonomicznego Planu Operacji – w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma, tj. od dnia 12.11.2012 r. Skarżąca nie usunęła nieprawidłowości lub braków i nie dostarczyła żadnych wyjaśnień w tym zakresie, dlatego też Kierownik [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] pismem z dnia [...].12.2012 r. odmówił przyznania pomocy. Po rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, do którego skarżąca załączyła wyjaśnienia oraz E., Prezes Agencji pismem z dnia [...] marca 2013 r. poinformował Skarżącą, że wniosek został przywrócony do ponownego rozpatrzenia w Oddziale Regionalnym Agencji celem poprawy uzasadnienia rozstrzygnięcia przedstawionego w piśmie z [...].12.2012 r. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż analiza akt sprawy potwierdziła niespełnienie warunków skutkujących odmową przyznania pomocy. Po ponownym rozpoznaniu wniosku, pismem z [...] kwietnia 2013 r. Agencja poinformowała skarżącą o nieprzyznaniu pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Jako podstawę prawną wskazano niespełnienie warunków § 10 ust. 1 pkt 1 z dnia 17 lipca 2008 r. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa tzn. stwierdzono, że operacja nie spełnia wymagań określonych w Programie, w szczególności, że nie jest uzasadniona ekonomicznie, w tym pod względem jej kosztów, oraz nie zapewnia osiągnięcia i zachowania celu działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". W uzasadnieniu podniesiono, że Skarżąca na etapie oceny techniczno-ekonomicznej była wzywana do złożenia wyjaśnień w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania ofertowego, a także założeń i danych oraz dokonania korekty w poszczególnych sekcjach Ekonomicznego Planu Operacji. Ponieważ wnioskodawczyni nie złożyła wyjaśnień w wymaganym zakresie, przeprowadzono ocenę techniczno – ekonomiczną w oparciu o posiadaną w aktach sprawy dokumentację. Uwzględniono także wyjaśnienia oraz dokumenty złożone w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa od pierwszego pisma Agencji dotyczącego odmowy przyznania pomocy z dnia [...].12.2012 r. Odmowa przyznania pomocy nastąpiła z uwagi na obiektywne niespełnienie przez operację wnioskowaną do dofinansowania następujących warunków stanowiących podstawę odmowy przyznania pomocy, tj.: • brak racjonalnego i spójnego uzasadnienia utworzenia trzech miejsc pracy na stanowisku operatora ciągnika, biorąc pod uwagę zakres rzeczowy operacji - zakup wozu asenizacyjnego z aplikatorem doglebowym, co nie pozwala na stwierdzenie, iż operacja jest uzasadniona ekonomicznie; • nie wyjaśniono wątpliwości w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania ofertowego; w związku z powyższym brak jest możliwości potwierdzenia prawidłowości przeprowadzonego przez Wnioskodawcę rozeznania cenowego oraz "racjonalności" kosztu zadania; • nie dokonano uzupełnienia, korekty i uszczegółowienia poszczególnych sekcji Ekonomicznego Planu Operacji, co uniemożliwiło przeprowadzenie pozytywnej oceny technicznego i ekonomicznego uzasadnienia planowanej operacji. Pismem z dnia 10 stycznia 2013 Skarżąca wezwała Agencję do usunięcia naruszenia prawa, wskazując na nieprawidłowość wydania rozstrzygnięcia odmownego w niniejszej sprawie. Po rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, Prezes Agencji pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. stwierdził, ze nie doszło do naruszenia prawa i podtrzymał argumentację zawartą w piśmie o odmowie przyznania pomocy. Pismem z dnia 19 lipca 2013 r. Skarżąca złożyła skargę na rozstrzygnięcie Agencji i wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia w całości. Podniosła, że kilkakrotnie uzasadniała potrzebę stworzenia trzech miejsc pracy. Z uwagi na duże zapotrzebowanie na usługę wozem asenizacyjnym usługi mogą być i będą świadczone całą dobę. Uzasadnieniem utworzenia trzech miejsc pracy są faktury i umowy z gospodarstwami wielkotowarowymi, które przedstawiała. Skarżąca podniosła, że niezrozumiały jest zarzut dotyczący nieprawidłowości przy postępowaniu ofertowym. Z trzech ofert wozów o pojemności 30.000 l. dokonała wyboru najkorzystniejszej oferty cenowej. Pozostałe zarzuty dotyczyły drobnych błędów rachunkowych i omyłek pisarskich, które poprawiła. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, że rozpoznawana sprawa dotyczy wniosku skarżącej o przyznanie pomocy w ramach działania 312 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" rozpatrywanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej: “ustawa o wspieraniu") oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883 ze. zm., dalej: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa). Zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Rolnictwa pomoc w ramach przedmiotowego działania jest przyznawana na wniosek. Począwszy od sposobu wypełniania samego wniosku, proces wyłaniania projektu do dofinansowania ma charakter sformalizowany i podlega ściśle określonym regułom. Ażeby projekt został poddany ocenie merytorycznej, wniosek musi spełniać wymogi formalne. Wniosek w pierwszej kolejności podlega zatem wstępnej weryfikacji pod kątem m.in. niepodlegania wykluczeniu wnioskodawcy z możliwości otrzymania pomocy, wypełnienia wskazanych w formularzu wszystkich wymaganych pozycji. Stosownie do przepisów § 18 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli wniosek o przyznanie pomocy zawiera nieprawidłowości lub braki, Agencja wzywa wnioskodawcę w formie pisemnej, do ich usunięcia w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. W przypadku gdy wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia nieprawidłowości lub braków, o których mowa w ust. 3 • nie usunął w terminie żadnych nieprawidłowości lub braków, Agencja nie przyznaje pomocy, o czym informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, podając przyczyny nieprzyznania pomocy; • usunął w terminie nie wszystkie nieprawidłowości lub braki, Agencja wzywa wnioskodawcę, w formie pisemnej, do usunięcia pozostałych nieprawidłowości lub braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. Na etapie wstępnej weryfikacji skarżąca dwukrotnie była wzywana do uzupełnienia braków i usunięcia nieprawidłowości, Braki formalne zostały przez Skarżącą usunięte. Na etapie oceny techniczno – ekonomicznej pismem z dnia 8 listopada 2012 r. skarżąca została wezwana do złożenia wyjaśnień w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania ofertowego, uzasadnienia utworzenia trzech miejsc pracy przy uwzględnieniu zakresu rzeczowego operacji oraz uzupełnienie bądź zweryfikowanie danych wskazanych w Ekonomicznym Planie Operacji. Na powyższe pismo, którego odbiór skarżąca potwierdziła w dniu 12.11.2012 r. , organ nie otrzymał odpowiedzi. Organ rozpatrujący wniosek [...] Oddział Regionalny ARiMR – uwzględniając wskazania zawarte w piśmie Prezesa ARiMR nakazującym prawidłowe uzasadnienie stanowiska – szczegółowo uzasadnił odmowę przyznania pomocy, opierając się na zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, w tym także ustosunkowując się do wyjaśnień Skarżącej zawartych w piśmie z dnia [...].01.2013 r. – wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Odmowa przyznania pomocy nastąpiła z uwagi na nie spełnienie przez operację wnioskowaną do dofinansowania następujących warunków, które w ocenie organu powodują, że planowana przez Wnioskodawczynię operacja nie jest uzasadniona ekonomicznie: • brak racjonalnego i spójnego uzasadnienia utworzenia trzech miejsc pracy na stanowisku operatora ciągnika uwzględniając zakres rzeczowy operacji. • niewyjaśnienie wątpliwości w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania ofertowego w związku z tym brak jest możliwości potwierdzenia prawidłowości przeprowadzonego przez Wnioskodawczynię rozeznania cenowego oraz racjonalności kosztu zadania • nie dokonano uzupełnienia i korekty i uszczegółowienia poszczególnych sekcji Ekonomicznego Planu Operacji, co uniemożliwiło przeprowadzenie pozytywnej oceny technicznego i ekonomicznego uzasadnienia planowanej operacji. Odnosząc się do poszczególnych przesłanek uzasadniających odmowę przyznania pomocy należy zauważyć, co następuje. Zgodzić się należy z organem rozpatrującym wniosek, że Skarżąca nie uzasadniła potrzeby utworzenia trzech miejsc pracy przy uwzględnieniu zakresu rzeczowego operacji. Wyjaśnienie skarżącej, że zatrudnieni pracownicy będą wykonywali także inne prace i usługi dla gospodarstw rolnych uzasadnia stanowisko organu, że liczba tworzonych miejsc pracy nie jest powiązana z planowanym zakresem rzeczowym operacji (usługi asenizacyjne). Słusznie też organ zwrócił uwagę na niespójność zapisów w poszczególnych rubrykach Ekonomicznego Planu Operacji, gdzie w sekcji C-4.1 wskazano jedynie usługę wozem asenizacyjnym, z kolei w sekcji C-4.2 znalazła się informacja, że firma świadczyć będzie usługi w zakresie upraw i siewu. Zasadne jest także stanowisko organu orzekającego odnośnie braku wyjaśnienia wątpliwości w zakresie postępowania ofertowego. Skarżąca w zapytaniu ofertowym wskazała jako zakres rzeczowy “wóz asenizacyjny o pojemności 27.000 – 30.000 l". We wszystkich ofertach (dokumenty nadesłane przez Skarżącą w dniu 08.10.2012 r. – data nadania) wskazano konkretny wóz asenizacyjny z aplikatorem doglebowym TCI 30.000 dodatkowo z bogatym dodatkowym wyposażeniem. Zasadnie wzbudziło to zastrzeżenia oceniających wniosek, zwłaszcza, że jedynym kryterium wyboru w zapytaniu ofertowym była cena. Wydaje sie oczywiste, że wóz mniejszy, bez dodatkowego wyposażenia będzie tańszy, stąd wątpliwości, dlaczego oferenci wskazywali wozy droższe. Skarżąca tych wątpliwości nie wyjaśniła, stwierdziła, że sprzedawcy maszyn standardowo wymienili elementy maszyn, które są wliczone w cenę. Z kolei organ ustalił, że są dwa typu wozów spełniające kryteria podane w zapytaniu ofertowym (27.400 l i 30.000 l), ponadto do wozów asenizacyjnych oferowany jest różnorodny zestaw urządzeń dodatkowych, które co oczywiste – wpływaja na cenę. Natomiast w drugim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa – pismo z dnia 6.05.2013 r. Skarżąca wskazała, iż po wysłaniu zapytań ofertowych kontaktowała się z wystawcami ofert celem doprecyzowania wyposażenia niezbędnego do charakteru świadczonych usług w ramach prowadzonej działalności. Wyjaśnić należy, że zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o przyznanie pomocy, w przypadku zadania, którego planowany koszt netto przekracza 50 000 zł, wnioskodawca jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie ofertowe i dostarczyć zapytania ofertowe wysłane do co najmniej 3 dostawców wraz z potwierdzeniem ich wysłania oraz 3 odpowiadające im oferty na zakup lub wykonanie zadania wraz z uzasadnieniem wyboru oferty, przy czym "zapytania ofertowe dotyczące konkretnego zadania muszą być wysyłane do dostawców z jednakową treścią (tj. muszą zawierać te same specyfikacje przedmiotu zamówienia, takie same kryteria wyboru oferty)" zaś przedkładane oferty muszą odpowiadać treści zapytania ofertowego (str. 41 Instrukcji). Postępowanie ofertowe ma na celu zbadanie rynku w aspekcie możliwości nabycia maszyny/urządzenia o wymaganych parametrach technicznych i cechach jakościowych, rozeznanie go w zakresie występujących cen oraz wskazanie najkorzystniejszego, wg wnioskodawcy dostawcy danego dobra. Mechanizm pozyskiwania 3 ofert na zakup lub wykonanie zadania ma na celu określenie wysokości i racjonalności kosztów, które mają być poniesione w związku z realizowaną operacją. Wnioskodawca przez przeprowadzenie postępowania ofertowego uwiarygodnia, że planowane do poniesienia koszty są racjonalne i nie przekraczają cen rynkowych. Skarżąca teoretycznie spełniła powyższe wymogi, złożyła na pismie trzem dostawcom jednobrzmiące oferty, jednakże jak sama wyjaśniła, po wysłaniu zapytań ofertowych kontaktowała sie telefonicznie z dostawcami w celu doprezyzowania niezbędnego wyposażenia wozu. To wyjaśnia, dlaczego oferty dostawców odnoszą się do wozu o znacznie bardziej rozbudowanych parametrach, niż wskazywałoby to zapytanie ofertowe. Jednakże takie działanie nie jest prawidłowe. Specyfikacja zamówienia powinna znaleźć sie w pisemnej ofercie, uzgadnianie np. elementów wyposażenia dodatkowego poza warunkami przedstawionymi w ofercie powoduje, że każdy z dostawców może w rzeczywistości mieć przedstawioną inną ofertę. W związku z powyższym zasadnie Agencja miała podstawy uznać, że na podstawie tak dokonanych uzupełnień i wyjaśnień wniosek skarżącej nie spełnia warunków określonych w § 10 ust. 1 pkt 1 z dnia 17 lipca 2008 r. Rozporządzenia MRiRW. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż podmiotem odpowiedzialnym za kompletność, poprawność i zgodność z wymaganiami prawa dokumentacji wniosku i planowanej operacji jest Wnioskodawca, jako strona postępowania w sprawie przyznania pomocy. Oznacza to, iż ubiegając się o wsparcie finansowe ze środków publicznych, Wnioskodawca musi dochować należytej staranności w uzyskaniu i przedłożeniu właściwych dokumentów niezbędnych do oceny spełniania kryteriów przyznania pomocy, ponosząc odpowiedzialność za ich poprawność oraz terminowość, zgodnie z określonymi przez Agencję wymaganiami. Jednocześnie należy podkreślić, iż zgodnie z art. 21 ust. 3 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2007 Nr 64, poz. 427 z późn. zm.): "Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. ". Należy podkreślić, że kierowane do skarżącej wezwanie było wyczerpujące, wskazano w nim, czego dokładnie żąda się od wnioskodawczyni i jakie dokładnie czynności winna przedsięwziąć, aby możliwe było pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania pomocy finansowej. Skarżąca została prawidłowo i wyczerpująco pouczona o skutkach prawnych niezastosowania się do wezwania, jak również o przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie. To wnioskodawca winien wykazać, iż spełnia warunki przyznania pomocy oraz winien odpowiedzieć na uzasadnione wezwania do wyjaśnienia określonych wątpliwości. W sprawie niniejszej przedstawiona przez stronę dokumentacja, po uzupełnieniu braków formalnych, dawała podstawę do ponownego wezwania do złożenia wyjaśnień i uzupełnień braków, których Skarżąca nie złożyła i nie uzupełniła. Brak uzupełnienia wniosku w żądanym powyżej zakresie dawał podstawę do odmowy przyznania pomocy w świetle § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Podkreślić także należy, iż Agencja jako dysponent środków publicznych pochodzących z budżetu krajowego i z budżetu Unii Europejskiej jest zobowiązana zapewnić, iż wydatki będą dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, że przyznanie pomocy będzie adekwatne i zgodne z celami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają one ochronie zgodnie z Rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 312 z 23.12.1995). Stosownie do ww. rozporządzenia środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i Kraje Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Reasumując zatem, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym akcie jest prawidłowe bowiem na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa zaistniały w określonym zakresie okoliczności uzasadniające odmowę przyznania dofinansowania. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd uznał, że rozstrzygnięcie w sprawie było trafne, wobec czego działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.