V SA/Wa 1851/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi R.O. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; oddala skargę Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2005 r., złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR w M., R.O. zwrócił się o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z [...] marca 2006 roku, nr [...] Kierownik Biura Powiatowego w M. przyznał wnioskodawcy płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w kwocie [...] zł. W decyzji wskazano, iż we wniosku producent zwrócił sie o przyznanie dopłat z tytułu realizacji pakietu K01c - Międzyplon ścierniskowy do powierzchni [...] ha, obejmującej działki rolne [...],[...] oraz działkę rolną [...] leżącą na dziłakach ewidencyjnych o numerach [...] i [...]. W dniu 27 kwietnia 2006 roku R.O. złożył wniosek kontynuacyjny na rok 2006. We wniosku zadeklarował powierzchnię [...] ha, obejmującą działki rolne [...],[...],[...],[...],[...] (leżącą na dziłakach ewidencyjnych o numerach [...] i [...]),[...] oraz działkę rolną [...]. Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. w dniu [...] listopada 2006 roku wydał decyzję o numerze [...], którą przyznanł zainteresowanemu wnioskowane płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł. 11 maja 2007 roku R.O. złożył kolejny wniosek dotyczący przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Decyzją wydaną w dniu [...] lutego 2008 roku, nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał wnioskodawcy płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji wskazano, iż warunek zobowiązania wieloletniego nie został dotrzymany, ponieważ działki o nr [...] i [...] (obręb T. w gminie K.), do których wnioskodawca otrzymał płatności w latach ubiegłych, nie były użytkowane przez R.O. w 2007 r., a w konsekwencji pobrana przez niego kwota środków finansowych z tytułu dopłat za rok 2006 była “nadmierna". Pismem z dnia 29 października 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych, przyznanych zainteresowanemu decyzją Kierownika Biura Powiatowego w M. z [...] marca 2006 roku, nr [...] oraz decyzją z [...] listopada 2006 roku o numerze [...]. Decyzją z [...] grudnia 2008 r., nr [...] Prezes ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ stwierdził, iż analiza złożonych przez R.O. wniosków oraz zebranej w sprawie dokumentacji wskazała, że producent rolny, we wniosku kontynuacyjnym na rok 2007, nie zadeklarował działek o numerze ewidencyjnym [...] oraz [...], położonych w województwie [...], w powiecie m., w gminie K., w obrębie ewidencyjnym T., objętych zobowiązaniem w wariancie K01c. Następnie wskazano, iż zgodnie z art. 66 pkt. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004), w przypadku, gdy środki wsparcia rozwoju obszarów wiejskich dotyczą powierzchni, działki powinny być zidentyfikowane indywidualnie. Podczas okresu ważności zobowiązania, działki, których dotyczy wsparcie, nie mogą być przedmiotem wymiany, z wyjątkiem przypadków specjalnych przewidzianych w dokumencie programowania. Wobec powyższego R.O. zobowiązany był do wyszczególnienia we wniosku kontynuacyjnym wszystkich działek ewidencyjnych, do których uzyskał płatność w poprzednim roku. Wnoskodawca otrzymał płatność za realizację wariantu K01c na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha oraz działce ewidencyjnej [...] o powierzchni [...] ha w pierwszym roku trwania programu rolnośrodowiskowego, nie zadeklarował natomiast przedmiotowych działek we wniosku kontynuacyjnym na rok 2007. W związku z powyższym wnioskodawca winien zwrocić kwotę nienależnie pobranej płatności, która dla wariantu K01c wynosi [...] zł., przyznanej do ww. działek ewidencyjnych decyzją z dnia [...] marca 2006 roku oraz decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku. W dniu 18 grunia 2008 r. (data nadania pocztowego) R.O. zwrócił się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] września 2009 r., nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzją z dnia [...] marca 2006 r. i z [...] listopada 2006 r. R.O. przyznane zostały płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na lata 2005 – 2006. Płatności te zostały przekazane na rachunek bankowy wnioskodawcy. Powołując treść § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, z późn. zm.) dalej: rozporządzenia, wskazano, że płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi - jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. Dalej podkreślono, iż R.O. w związku z rozwiązaniem umowy dzierżawy działek [...] i [...] zaprzestał realizacji pakietu rolnośrodowiskowego na ww. gruntach. W konsekwencji utracił uprawnienie do zachowania przyznanych płatności rolnośrodowiskowych. Wobec powyższego ustalona została kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości [...] zł. Zaznaczono, iż składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt zainteresowany deklarował znajomość warunków i obowiązków jakie ciążą na producencie rolnym przystępującym do programu rolnośrodowiskowego. Wnioskodawca podpisał bowiem oświadczenie, iż znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolno-środowiskowego. Dalej wskazano, iż sytuacja dotycząca rozwiązania umowy dzierżawy na części działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego z przyczyn niezależnych od beneficjenta, nie jest podstawą odstąpienia od dochodzenia nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, bowiem na wnioskodawcy spoczywał obowiązek prowadzenia przez okres 5 lat działalności rolniczej na powierzchni którą deklarowała we wniosku. Natomiast R.O. zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowego na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] zaś w miejsce przedmiotowych działek uprowadził nowe działki, co skutkowało zwiększeniem ogólnej powierzchni. Organ wyjaśnił, iż wprawdzie biorąc pod uwagę brzmienie § 17 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia rolnośrodowiskowego wydawać by się mogło, że nie zachodzi przesłanka do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jednakże z uwagi na wyżej wymieniony stan faktyczny, w którym doszło do wymiany działek, koniecznym jest zastosowanie art. 66 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, który wskazując na zakaz wymiany działek wyznacza jednocześnie prawidłowy zakres stosowania § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W związku zastosowaniem art. 66 ust. 2 Komisji (WE) nr 817/2004 i brakiem możliwości uwzględnienia wprowadzenia do realizowanego programu nowych działek zamiast tych, które zostały uprzednio zadeklarowane przez dzierżawcę należało przyjąć, iż w niniejszej sprawie miało miejsce zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, co zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi przesłankę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...] września 2009 r. R.O. zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2008 r. Wyjaśnił, iż w związku z rozwiązaniem umowy dzierżawy gruntów, we wniosku kontynuacyjnym na 2007 r. nie zadeklarował działek o numerach ewidencyjnych [...] ([...] ha) i [...] ([...] ha) ale w zamian zadeklarował inne działki, położone w tej samej miejscowości i o większej powierzchni, tj. działki o nr ewidencyjnych [...] ([...] ha) i [...] ([...] ha). Wskazując na treść § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, podniósł, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi gdy producent rolny zmniejszy powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy. Odnosząc się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji, wskazującej na art. art. 66 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, zakazujący wymiany działek wyjaśnił, iż zgodnie z treścią powyższego przepisu działki powinny zostać zidentyfikowane indywidualnie w przypadku gdy środki wsparcia dotyczą powierzchni. W takim przypadku w okresie ważności zobowiązania działki, których wsparcie dotyczy nie mogą być przedmiotem wymiany z wyjątkiem przypadków szczególnych. Skarżący podniósł, iż udzielone mu wsparcie nie dotyczyło powierzchni nieruchomości a pakiet K01c, którym został objęty, polegał na realizacji na nieruchomości miedzyplonu ścierniskowego. Dlatego też powyższy przepis i wiążący się z nim zakaz nie znajduje w jego przypadku zastosowania. Następnie zaznaczył, iż treść art. 10 ww. rozporządzenia Komisji (WE) 817/2004 zawiera stwierdzenie, że "dzierżawione grunty mogą zostać objęte scaleniem lub zwykłą wymianą działek". Zgodnie z takim wskazaniem postąpił skarżący, a zatem zastosowanie winien znaleźć ustęp 2 powyższego przepisu, to jest jedynie ustalenie czy "warunki stosowane w odniesieniu do dzierżawionych gruntów stosuje się do powierzchni agronomicznie równoważnej do dzierżawionych gruntów". Mając na uwadze fakt, iż dzierżawa, która zastąpiła dzierżawę działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...], położonych w miejscowości T., dotyczyła tożsamej uprawy miedzyplonu ścierniskowego na powierzchni przekraczającej wielkość dziełek nr [...] i [...], należy uznać, iż warunek powyższy został przez producenta rolnego wypełniony. Skarżący zaznaczył, iż "dopiero w powiązaniu treści art. 10 ww. rozporządzenia Komisji, oczywistym staje się brzmienie § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich". Mając na uwadze powyższe skarżący wskazał, iż wstrzymanie i zwrot płatności rolnośrodowiskowej następuje w przypadku, gdy w wyniku wymiany dzierżawionych nieruchomości ulegnie zmniejszeniu powierzchnia użytków rolnych objętych programem rolnośrodowiskowym, bowiem przyjęcie odmiennej interpretacji, wymagającej od producenta rolnego realizacji programu jedynie na pierwotnie określonych dzierżawionych gruntach bezwzględnie przez okres pięciu lat, może okazać się niemożliwym do wykonania. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), dalej – p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna, w toku kontroli sądowej sprawy sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Bezsporne w sprawie jest to, że Skarżący w związku z rozwiązaniem umowy dzierżawy działek nr [...] i [...] zaprzestał realizacji pakietu rolno środowiskowego na ww. gruntach. Sporna między stronami pozostaje natomiast ocena tej okoliczności, iż w zamian za działki [...] i [...] w kolejnym roku trwania realizacji zobowiązania z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych (2007), we wniosku kontynuacyjnym, skarżący zadeklarował realizację tego zobowiązania na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], położonych w tej samej miejscowości co działki [...] i [...] – T., o łącznej powierzchni większej, niż dotychczas deklarowane działki. Zdaniem Skarżącego w tej sytuacji nie został spełniony warunek z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, od którego uzależniono obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej tzn. zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany ten program. Sąd podziela w tym zakresie pogląd organu, że stanowisko to nie jest zasadne. Wskazać należy, że Skarżący składając w dniu 15 czerwca 2005r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, zadeklarował do pakietu K01c (międzyplon ścierniskowy) działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...], położone w województwie [...], w powiecie m., w gminie K., obręb ewidencyjny T. Jednocześnie złożył oświadczenie, iż znane są mu "zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego" oraz, że jest świadomy "skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu", a także, iż zobowiązuje się do "przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolno-środowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji" ( tabela IX, str. 7 wniosku). Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania warunków wymienionych w pkt 1- 4 tegoż przepisu; z kolei § 3 ust. 1 stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do: 1) działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, a w przypadku pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady; 2) krów, klaczy i matek owiec: a) ras wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia, zwanych dalej "rasami lokalnymi", b) wpisanych do ksiąg zwierząt hodowlanych; 3) stref buforowych, o których mowa w § 1 ust. 2 pkt 6. Zgodnie z załącznikiem 4 do rozporządzenia płatność do wariantu kod K01c jest wypłacana do zadeklarowanej powierzchni (zł/ha). § 17 ust. 1pkt 1 c), wskazany przez organ w zaskarżonej decyzji jako materialno prawna podstawa do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowi natomiast, że płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi – jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek objętych zmniejszeniem. Zakres działania tego przepisu nie może byż odczytywany bez powiązania z innymi przepisami, regulującymi płatności ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, w szczególności ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz.U. Nr Nr 229, poz. 2273 ze zm.), na podstawie której zostało wydane cytowane rozporządzenie oraz regulacji unijnych. Zgodnie z treścią art. 66 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004), "w przypadku gdy środki wsparcia rozwoju obszarów wiejskich dotyczą powierzchni, działki powinny zostać zidentyfikowane indywidualnie. Podczas okresu ważności zobowiązania, działki, których dotyczy wsparcie, nie mogą być przedmiotem wymiany, z wyjątkiem przypadków specjalnych przewidzianych w dokumencie programowania." Ze względu na brzmienie tego ostatniego przepisu nie można było uznać argumentu skarżącego, iż nie nastąpiło zmniejszenie powierzchni, na której realizował wieloletnie zobowiązanie z tytułu programu rolnośrodowiskowego, gdyż w miejsce wycofanych działek włączył inne, o zwiększonej w stosunku do pierwotnych gruntów powierzchni. Sąd podziela pogląd organu, iż ze względu na brak możliwości wprowadzenia do programu nowych działek, w miejsce tych, które zostały zadeklarowane w pierwszym wniosku, fakt zaniechania realizowania programu na części pierwotnie zadeklarowanych gruntów musi być uznany za zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, o którym mowa w § 17 ust. 1 pkt 1 c) rozporządzenia. Nie można też zgodzić się ze skarżącym, który treści cyt. art. 66 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE przeciwstawia art. 10 tegoż rozporządzenia stanowiącego, iż "Dzierżawione grunty mogą zostać objęte scaleniem lub zwykłą wymianą działek". Trzeba wskazać, że ten ostatni przepis znajduje się w Sekcji 4 rozporządzenia regulującej działanie "Wcześniejsze emerytury", nie znajduje zatem żadnego zastosowania w niniejszej sprawie. Z tych też przyczyn Sąd nie dopatrzył się zarzucanego naruszenia przez orzekający w sprawie organ przepisów prawa materialnego, nie stwierdził również naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik postępowania lub stanowić podstawę do jego wznowienia, a należy przypomnieć, iż tylko takie naruszenie może prowadzić do uchylenia decyzji. Zarzucając w skardze naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skarżący nie wskazuje aby mogło ono mieć jakikolwiek wpływ na wynik tego postępowania. Przyczyny zaniechania przez skarżącego realizacji programu rolnośrodowiskowego na działkach [...] i [...] nie były kwestionowane przez organ, jednak pozostają one bez wpływu na ocenę sprawy i zastosowanie prawa materialnego. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.