V SA/Wa 1854/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2018 r. nr [...] , L.dz. [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON", "organ") z [...] września 2018 r. nr [...]; L.dz. [...], odmawiająca Z. sp. [...] w O. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Wnioskodawca") wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc marzec 2018 r. Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym: Strona przekazała, za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji, do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, wniosek Wn-D o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc marzec 2018 r. Wniosek złożono w terminie przewidzianym w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 951), dalej: "rozporządzenie w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych". W formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc inną niż pomoc w rolnictwie i rybołówstwie, pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, dalej: "formularz Inf-oPP", dołączonym do wniosku Wn-D za marzec 2018 r. Wnioskodawca oświadczył w części A pkt 6, że należy do kategorii średnich przedsiębiorstw. W formularzu Inf-oPP Wnioskodawca w części dotyczącej informacji wymaganych na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L187 z 26.06.2014), dalej: "rozporządzenie Komisji (UE) 651/2014", oświadczył, że wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Pismem z [...] czerwca 2018 r. Prezes Zarządu PFRON wezwał Stronę do przedstawienia dokumentacji finansowej. Wraz z pismem z [...] lipca 2018 r. Strona przesłała: bilans, rachunek zysków i strat sporządzony na dzień [...] marca 2018 r., deklaracje ZUS P DRA/RCA za marzec 2018 r. wraz z potwierdzeniem opłacenia zadeklarowanych kwot składek; listy płac za marzec 2018 r. wraz z potwierdzeniami przelewów wynagrodzeń; potwierdzenie opłacenia zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za marzec 2018 r., zaświadczenia o niezaleganiu w płatnościach wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego. Pismem z [...] września 2018 r. Strona oświadczyła, że nie utraciła zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych w czasie przekraczającym 3 miesiące oraz, że zobowiązania pieniężne nie przekraczają wartości Jej majątku i Spółka nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Decyzją z [...] września 2018 r. o podanym wyżej numerze, Prezes Zarządu PFRON odmówił wypłaty dofinansowania. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie stwierdził, że analiza przedstawionego przez Stronę sprawozdania finansowego za 2016 r. i 2017 r. wykazała, że ponad połowa subskrybowanego kapitału Spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat oraz wartość zobowiązań i rezerw na zobowiązania przewyższyła wartość aktywów ogółem Spółki. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 511 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014. W związku z tym, zgodnie z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, pomoc ze środków Funduszu (w formie dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych) nie może zostać Stronie udzielona ze względu na jej trudną sytuację ekonomiczną. Prezes Zarządu PFRON podkreślił, że zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie ma fakt, czy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy - wskazuje to przepis art. 37 ust. 5 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 362 t.j.), dalej: "ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej", zgodnie z którym podmiot ubiegający się o pomoc publiczną jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem, informacji dotyczących wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności oraz informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierających w szczególności wskazanie dnia i podstawy prawnej jej udzielenia. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014, spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością należy uznać za znajdującą się w trudnej sytuacji ekonomicznej w przypadku, gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Prezes Zarządu PFRON wyjaśnił, że z przedstawionego przez Stronę bilansu sporządzonego na dzień [...] marca 2018 r. wynika, że kapitał zakładowy Spółki stanowił [...] zł. Ujemna skumulowana kwota na dzień [...] marca 2018 r. wyniosła - [...] zł (strata z lat ubiegłych wykazana na dzień [...] marca 2018 r. + bieżący zysk wykazany na dzień [...] marca 2018 r. pomniejszone o wartość kapitału zapasowego) i stanowiła [...] % wartości kapitału zakładowego Spółki. Oznacza to, że na dzień wystąpienia z wnioskiem Wn-D za miesiąc marzec 2018 r. ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego Spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Organ zauważył, że z analizy pozostałej dokumentacji przesłanej przez Stronę wynika, że Spółka reguluje zobowiązania wobec zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych oraz nie posiada zaległości w płatnościach wobec ZUS i US. Nie zmienia to jednak faktu, że na dzień wystąpienia z wnioskiem Wn-D o dofinansowanie do wynagrodzeń zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych za marzec 2018 r. Strona spełniła przesłankę określoną w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014, tym samym pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzenia za ww. miesiąc nie może zostać udzielona. W skardze na powyższą decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez zastosowanie tego przepisu do podmiotu nie znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej, 2) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny, jednostronny i błędny z całkowitym pominięciem wyjaśnień udzielanych przez Skarżącego, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, a także brak w uzasadnieniu faktycznym wskazania przyczyn dlaczego dowodom i wyjaśnieniom przedstawionym przez Stronę organ odmówił wiarygodności oraz poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów. Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca jest przekonana, że w pierwszej kolejności organ powinien zbadać przyczyny utraty kapitału, stwierdzić czy faktycznie doszło do utraty kapitału, a jeśli tak to, czy do utraty tej doszło na skutek istnienia zakumulowanych strat. W następnej kolejności organ powinien zbadać, czy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli, tj. w polskich warunkach czy podlega ogłoszeniu upadłości lub spełnia kryteria do ogłoszenia upadłości, według prawa upadłościowego. W ocenie autora skargi analiza sprawozdań finansowych wskazuje, że Spółka nie spełnia ani pierwszego z powyższych warunków, czyli utraty połowy kapitału na skutek zakumulowanych strat, jak też drugiego warunku, tj. nie spełnia kryteriów do ogłoszenia upadłości. Zdarzenie, które spowodowało obniżenie wartości kapitału, spowodowane zostało czynnikami o charakterze wyłącznie prawnym i księgowym, gdyż na skutek połączenia Spółek w 2014 r., Wnioskodawca uzyskał udziały spółki przejmowanej, co spowodowało konieczność ich umorzenia. Po połączeniu, co podkreśliła Skarżąca, kapitał własny Spółki wzrósł, kapitał podstawowy również wzrósł, zwiększeniu uległ także zysk z lat ubiegłych, ale powstała w bilansie pozycja "udziały własne (wielkość ujemna)", co spowodowało księgowe zmniejszenie wartości kapitału, choć sytuacja ekonomiczna przedsiębiorcy nie uległa pogorszeniu, a wręcz przeciwnie, z danych w bilansie wynika, że uległa poprawie. Zatem obniżenie kapitału na skutek obowiązkowego umorzenia udziałów nabytych w efekcie połączenia podmiotów prawa handlowego stanowi operację księgową, wynikającą z rozwiązania ustawowego, a nie z działalności gospodarczej Spółki. Zdarzenie to nie ma wpływu na ocenę sytuacji ekonomicznej podmiotu, gdyż faktycznie z działalnością gospodarczą podmiotu nie ma związku. Wnoszący skargę zauważył, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do odmowy pracodawcy pomocy publicznej z tytułu zatrudniania osób niepełnosprawnych, gdyż funkcjonowanie Spółki nie było zagrożone, a pracodawca ponosił koszty zatrudniania osób niepełnosprawnych. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu PFRON wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem sporu jest decyzja Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2018 r. w sprawie odmowy Skarżącej Spółce wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za marzec 2018 r. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą, znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Jak wynika z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji pomoc ze środków PFRON stanowiąca dofinansowanie dla pracodawców do wynagrodzeń zatrudnianych przez nich osób niepełnosprawnych stanowi pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014, a dofinansowanie to powinno być zgodne z postanowieniami tego rozporządzenia. Do uznania, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej należy więc stosować kryteria określone w tym rozporządzeniu. Wypłacanie podmiotom gospodarczym dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stanowi pomoc publiczną, która co do zasady jest niedozwolona. Niektóre rodzaje pomocy publicznej zostały jednak uznane za zgodne ze wspólnym rynkiem i jako takie dozwolone. Są to rodzaje pomocy, do których zastosowanie mają regulacje ujęte w rozporządzeniu Komisji (UE) 651/2014. Zgodnie z art. 2 pkt 18 lit a) ww. rozporządzenia "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji", w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, oznacza przedsiębiorstwo, w którym ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zmieniająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/43/WE oraz uchylająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne. W ocenie Sądu organ prawidłowo przyjął, że ww. sytuacja wystąpiła w przypadku Skarżącej. Zgodnie z art. 37 ust. 5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, podmiot ubiegający się o pomoc publiczną jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem, informacji dotyczących wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności oraz informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierających w szczególności wskazanie dnia i podstawy prawnej jej udzielenia. Z przedstawionego przez Stronę bilansu sporządzonego na dzień [...] marca 2018 r. wynika, że kapitał zakładowy Spółki stanowił [...] zł. Ujemna skumulowana kwota na dzień [...] marca 2018 r. wyniosła - [...] zł (strata z lat ubiegłych wykazana na dzień [...] marca 2018 r. + bieżący zysk wykazany na dzień [...] marca 2018 r. pomniejszone o wartość kapitału zapasowego) i stanowiła [...] % wartości kapitału zakładowego Spółki. Oznacza to, że na dzień wystąpienia z wnioskiem Wn-D za miesiąc marzec 2018 r. ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego Spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Należy podkreślić, że Fundusz bada, czy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy, a ewentualna poprawa sytuacji ekonomicznej strony po dniu złożenia wniosku nie ma wpływu na dokonane rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu stwierdzenie wystąpienia okoliczności uzasadniających uznanie wnioskodawcy, będącego pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą, za znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej, stanowi wystarczającą przesłankę zobowiązania wnioskodawcy do zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2018 r. sygn. akt I GSK 538/18). Oceny tej nie zmienia brak zaległości w płatnościach wobec ZUS i US. Odnosząc się do argumentacji Skarżącej, iż organ powinien zbadać przyczyny utraty kapitału, Sąd stwierdza, że stanowisko to nie znajduje uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo przyjął, że ocena sytuacji Skarżącej Spółki powinna być dokonana na podstawie dokumentów finansowych przedłożonych przez Spółkę. Z treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53 poz. 312 ze zm.), jednoznacznie wynika, że w sprawach udzielania pomocy podstawowym źródłem informacji dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy jest bilans na określony dzień. Zgodnie z powołanym przepisem wnioskodawca zobowiązany jest do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, informacji dotyczących swojej sytuacji ekonomicznej, w tym sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych, sporządzone zgodnie z przepisami o rachunkowości. Sprawozdanie finansowe składa się z bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia (art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - Dz. U. Nr 122 poz. 591 ze zm.). Na podstawie tych dokumentów organ ocenia, czy wnioskodawca nie jest "przedsiębiorstwem zagrożonym" w rozumieniu rozporządzenia Komisji (KE) 651/2014. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że brak podstaw do formułowania zarzutu, że organy nie przeprowadziły analizy innych okoliczności dotyczących sytuacji ekonomicznej Skarżącej spółki na podstawie innych dowodów, wykraczających poza zakres dowodów wskazanych w § 2 ust. 1 przywołanego rozporządzenia. Uzasadnienia nie znajduje również zarzut dotyczący naruszenia art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Zdaniem Sądu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ w sposób wystarczający przeanalizował sytuację finansową Spółki pod kątem przesłanek określonych w z art. 2 pkt 18 lit a) ww. rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014. Sąd nie podziela również zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., bowiem w niniejszej sprawie organ podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo. Ponadto uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Podsumowując wskazać należy, że w realiach sprawy niniejszej pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za marzec 2018 r. nie mogła być udzielona, a zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.