V SA/Wa 1863/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant sekr. sąd. - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu; oddala skargę. Skarżący P. S. w dniu 24 czerwca 2011 r. złożył do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W dniu [...] września 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75 000,00 zł. W zatwierdzonym ww. decyzją Planie Rozwoju Gospodarstwa (Biznesplan) planowanym kierunkiem rozwoju gospodarstwa rolnego był zakup gruntów rolnych o powierzchni 1,96 ha za łączną kwotę 52 500,00 zł. W dniu 10 października 2011 r. Skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W oparciu o poprawny i kompletny wniosek o płatność w dniu 15 listopada 2011 r. została wypłacona pomoc na rachunek bankowy wskazany przez Skarżącego. Pismem z dnia 29 października 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do Skarżącego pismo informujące m.in. o konieczności przedłożenia nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy finansowej, tj. do dnia 15 listopada 2014 r. potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających wydatkowanie przynajmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami Biznesplanu. W wymaganym terminie, tj. do dnia 15 listopada 2014 r. Beneficjent nie złożył żądanych przez organ dokumentów. Pismem z dnia 14 stycznia 2016 r. organ wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień m.in. w zakresie nieprzedłożenia w terminie do dnia 14 listopada 2014 r. kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % (tj. 52 500,00 zł) kwoty pomocy na inwestycje zgodnie z założeniami Biznesplanu. W dniu 29 stycznia 2016 r. Skarżący przedstawił m.in. faktury na zakup maszyn, które nie były uwzględnione w Panie Rozwoju Gospodarstwa. Jednocześnie Skarżący złożył wniosek o zmianę założeń Biznesplanu. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie wyraził zgody na zmianę założeń Biznesplanu w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W uzasadnieniu wskazano, że ze względu na złożenie wniosku o zmianę do Biznesplanu po upływie 3 lat od wypłaty pomocy, brak było możliwości zmiany założeń Biznesplanu, gdyż w ciągu 3 lat założenia Biznesplanu powinny być już zrealizowane. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania, organ II instancji decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: I. naruszenie przepisów procedury dotyczących prowadzonego postępowania: art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego i naruszenie tym samym zasady słusznego interesu obywateli oraz nieprzeprowadzenie postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych - art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa - art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, o czym strona w toku postępowania administracyjnego w związku z procedurą uzyskiwania dopłat nie została poinformowana. lI. naruszenie przepisów prawa materialnego: § 3, § 18, 19, 20, 21 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014 r., poz. 201). W motywach skargi Skarżący wskazał, iż trudno zgodzić się z twierdzeniami organu, bowiem jak wynika z akt sprawy i załączonych do nich dokumentów, przed upływem ustawowego okresu zakupił maszyny niezbędne do pracy w gospodarstwie i służące rozwojowi gospodarstwa. Prawdą jest, że początkowo w Biznesplanie Skarżący założył, że przyznane mu środki wydatkuje na zakup gruntów. Skarżący dzierżawił działki gruntu od M. D. Skarżący zamierzał nabyć dzierżawione działki gruntu, których sprzedaż obiecał mu wydzierżawiający M. D. Przedmiotowe działki gruntu znajdują się bowiem w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca zamieszkania Skarżącego, co miało istotne znaczenie dla rozwoju jego gospodarstwa. W ten sposób Skarżący zamierzał powiększyć swoje gospodarstwo, a bliskie położenie działek stwarzało korzystne warunki dla ich uprawy. Jednakże w dniu 10 sierpnia 2014 r. Skarżący otrzymał od wydzierżawiającego oświadczenie o odstąpieniu od zamiaru sprzedaży przedmiotowych działek. Skarżący podniósł dalej, iż środki pomocowe zostały mu wypłacone w dniu 15 listopada 2011r. Zatem był zobowiązany do 15 listopada 2015 r. wydatkować 70% wypłaconych środków i przedłożyć w terminie do 15 listopada 2014 r. dokumenty potwierdzające wydatkowanie 70% otrzymanych środków. Wobec faktu, że wydzierżawiający odstąpił od zamiaru sprzedaży działek gruntu, które Skarżący dzierżawił i które zamierzał nabyć, Skarżący w krótkim czasie musiał podjąć decyzję o wydatkowaniu tychże środków na inne cele. Wobec tego Skarżący zakupił ciągnik rolniczy, który jest mu niezbędny w gospodarstwie. Skarżący dokonał zakupu z zachowaniem ustawowego terminu, tj. przed upływem 3 lat licząc od dnia wypłaty pomocy. W ocenie Skarżącego prawidłowo wydatkował przyznane mu środki. Skarżący podniósł ponadto, że korzystał z pomocy doradcy i sądził, że wydatkowanie środków na inny cel jest dopuszczalne. Skarżący dopiero po upływie 3 lat wystąpił do ARiMR o wyrażenie zgody na zmianę Biznesplanu, tj. o wyrażenie zgody na zakup maszyn rolniczych w tym ciągnika zamiast gruntów rolnych. Skarżący podkreślił przy tym, iż organ dopiero po upływie 2 lat od daty, kiedy dokumenty winny być złożone i co najmniej 70% pomocy wydatkowane, wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień. Zdaniem Skarżącego organ nie wziął pod uwagę faktu, że rolnik winien znać się na produkcji rolnej a nie na przepisach prawa. Skarżący przyznane mu środki wykorzystał na cel związany z rozwojem swojego gospodarstwa. Zatem zasadnym byłoby przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyrażenie zgody na zmiany w Biznesplanie, gdyż tak naprawdę zakup jakiego dokonał Skarżący mieści się w programie "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 określone zostały w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2014 r. poz. 201, z późn. zm.). Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia beneficjent powinien zrealizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. W § 18 ust. 3 rozporządzenia wskazano, że jeżeli inwestycje, o których mowa w ust. 2, podlegały współfinansowaniu z innych środków publicznych, w szczególności w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem, do kwoty wydatkowanej przez beneficjenta nie wlicza się kwoty pomocy udzielonej z tych środków. Stosownie do treści § 19 pkt 2 rozporządzenia beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Płatność w wysokości 75.000 zł została przekazana na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu 15 listopada 2011 r. Zasadnie zatem w dniu 29 października 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi wystosował do skarżącego pismo informujące o konieczności dostarczenia dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu do dnia 15 listopada 2014 r. W dniu 29 stycznia 2016 r. skarżący wniósł o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu w zakresie planowanej inwestycji przez uwzględnienie jako inwestycji zakupu maszyn rolniczych. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie zasadnie wskazały, iż nie zachodzi podstawa do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu. Skarżący zawarł w punkcie XIII wniosku oświadczenie o zobowiązaniu do wydatkowania w ciągu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. W załączonym do wniosku planie rozwoju gospodarstwa (biznesplanie) w tabeli 5.2 wyszczególniono planowane inwestycje tj. zakup gruntów rolnych o powierzchni 1,96 ha. Pomimo, iż 3 letni termin na rozliczenie 70 % otrzymanej premii upłynął z dniem 15 listopada 2014 r. skarżący dopiero w dniu 29 stycznia 2016 r. (data złożenia wniosku) dostarczył faktury na zakup maszyn rolniczych w postaci ciągnika rolniczego o mocy 86 KM, ładowacza czołowego o udźwigu 1.410 kg, agregatu uprawowego o szerokości roboczej 3,2, pługa zagonowego czteroskibowego, kosiarki rotacyjnej o szerokości roboczej 1,85 m oraz zgrabiarki karuzelowej o szerokości roboczej 3,5 m, które to urządzenia nie były deklarowane w planie rozwoju gospodarstwa. Stąd też organ odwoławczy zasadnie stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest możliwości zmiany założeń biznesplanu. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia, w szczególności § 21, poprzez nie wyrażenie zgody na zmianę biznesplanu pomimo spełnienia wszelkich przesłanek uprawniających beneficjenta do wystąpienia z wnioskiem o zmianę biznesplanu. Zaaprobowanie stanowiska skarżącego, zgodnie z którym istnieje możliwość złożenia wniosku o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, w praktyce czyniłoby niemożliwym terminowe spełnienie przez wnioskodawcę warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia oraz obowiązku przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia. Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy zauważyć, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. W ocenie Sądu, w trakcie prowadzonego postępowania organy nie naruszyły reguł procedury stosowanej w sprawach dotyczących przyznania pomocy w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W szczególności należy podkreślić, iż, wypełniając obowiązek udzielania informacji faktycznej i prawnej, w piśmie informującym z 29 października 2012 r. (doręczonym w dniu 2 listopada 2012 r.) organ I instancji powiadomił wnioskodawcę o konieczności potwierdzenia wydatkowania przynajmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do dnia 15 listopada 2014 r. Skarżący został również pouczony o sankcjach przewidzianych za niespełnienie powyższego wymogu. Również w piśmie z 14 stycznia 2016 r. wzywającym do złożenia wyjaśnień wskazano, iż wnioskodawca nie dostarczył w wymaganym terminie dokumentów potwierdzających wydatkowanie 70% otrzymanej kwoty pomocy. Z dokumentacji niniejszej sprawy nie wynika ponadto, aby skarżący występował do organu I instancji o udzielenie informacji dotyczących rozpoznawanej sprawy przed upływem terminu, w którym zobowiązany był do wydatkowania 70% pomocy na inwestycje związane z biznesplanem. Skarżący nie wykazał również skutecznie aby w trakcie prowadzonego postępowania organy orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia art. 20 lit. a) ppkt ii) w zw. z art. 22 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez wprowadzenie ograniczeń co do celu jakiemu służyć ma przyznawane wsparcie oraz przesłanek udzielenia owego wsparcia. Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu. Z tych względów, w oparciu o art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.