V SA/Wa 1866/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Asesor WSA - Marian Wolanin, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]. Pismem – z dnia [...]12.2004 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. – A. K. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie wskazując, iż pozostaje w trudnej sytuacji finansowej ze względu na ogólny kryzys na rynku oraz spadek dochodów. Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Prezes ZUS odmówił umorzenia tych należności. W motywach wskazano, że w sprawie nie występują okoliczności wymienione w art. 28 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Z kolei decyzją z dnia [...] 04.2005 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uzasadniając, iż skarżąca nie wniosła żadnych istotnych faktów przemawiających za umorzeniem zadłużenia. Wreszcie wyrokiem z dnia 5.12.2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia [...]04.2005 r. Mając powyższe na względzie – błędnie interpretując rozstrzygnięcie – Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] 01.2007 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W efekcie złożonego przez A. K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia [...] 04.2007 r. utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – żądającej uchylenia zaskarżonej decyzji – skarżąca podniosła, że "we wniosku zostały podane wystarczające argumenty do wydania pozytywnej decyzji. Nie zostały również dogłębnie rozpatrzenie nowe okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej strony." W odpowiedzi na skargę – żądając oddalenia wniesionego środka zaskarżenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. I. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. II. W powyższym kontekście wskazać trzeba, że wydanym w sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5.12.2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1593/05 stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji. Oznacza to, iż w obrocie prawnym pozostała decyzja Organu I instancji, od której wniesiono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który to Organ II instancji winien był rozpatrzyć. Tymczasem po wydaniu wyroku przez Sąd – zaniechano tego obowiązku wydając ponownie decyzję pierwszoinstancyjną (co skutkuje istnieniem w sprawie dwóch takich rozstrzygnięć), a na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymano w mocy ostatnią. Oznacza to konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego aktów administracyjnych wydanych po dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i nakazania Organowi II instancji ponownej merytorycznej oceny wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnoszącego się do pierwotnej decyzji odmawiającej umorzenia należności. III. Mając zatem powyższe na względzie – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1c Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w sentencji uznając, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miały ewidentny (negatywny) wpływ na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy odnoszenia się do treści pozostałych zarzutów podniesionych w skardze należy uznać za przedwczesne.