V SA/Wa 1869/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ... czerwca 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę Wnioskiem z dnia ... stycznia 2008 r. M. Z. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezesa KRUS) o umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych za I kwartał 2008r. Swój wniosek motywował trudną sytuacją materialną spowodowaną chorobą. W dniu ... lutego 2008 r. przeprowadzono wizytację w gospodarstwie płatnika, sporządzając na tę okoliczność protokół. Z protokołu wynika m.in., że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ... ha przeliczeniowych (... ha fizycznych), na posiadanym areale uprawia ... ha cebuli, ... ha kapusty oraz ... ha zboża. W gospodarstwie znajdują się budynki gospodarcze - obora i stodoła, wymagające remontu oraz dom mieszkalny z ...r., który nie został całkowicie wykończony, brak w nim gazu, CO i wody. Rolnik posiada ponadto ciągnik oraz podstawowe maszyny rolnicze. Żona wnioskodawcy pracuje zawodowo, osiągając miesięczny dochód w kwocie ... zł. netto. Wnioskodawca z żoną są także właścicielami mieszkania własnościowego w S. o powierzchni ... m- , składającego się z ... pokoi i kuchni. Pismem organu z ....02.2008r. wnioskodawca został pouczony o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną przez organ dokumentacją oraz możliwości zgłoszenia ewentualnych żądań lub zastrzeżeń w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma. Ze sporządzonego przez pracownika KRUS załącznika do wniosku NKP -... oraz akt sprawy wynika m.in., że wnioskodawca leczy się z powodu ... oraz ..., nie wykazał jednak czy i jakie koszty ponosi w związku z leczeniem. Ponadto została przedstawiona karta informacyjna leczenia szpitalnego żony wnioskodawcy, z której wynika, że przebywała ona w szpitalu klinicznym w L. w okresie od ... do ... lutego 2008r., oraz faktura z ...03.2008r., na kwotę ..., za zakup pakietu stymulującego. Z wyjaśnień rolnika wynika, że są to środki hormonalne, przyjmowane w związku z leczeniem bezpłodności. Prezes KRUS decyzją z ... kwietnia 2008 r. znak: ...: ... wydaną na podstawie przepisów art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników [Dz.U. Nr 7 z 1998 r. poz. 25 z późn. zm.], dalej: u.s.r. odmówił umorzenia wnioskowanych należności za I kwartał 2008 r. w kwocie ... zł. Organ wskazał, że mimo, iż M. Z. swój wniosek o umorzenie motywował trudną sytuacją materialną spowodowaną dużymi kosztami ponoszonymi na własne leczenie, to nie udokumentował żadnych wydatków z tego tytułu. Przedstawiona faktura za zakup środków dla żony dotyczy miesiąca ... 2008r., zatem ten wydatek, jakkolwiek niewątpliwe wpłynął na pogorszenie aktualnej sytuacji materialnej, to nie miał wpływu na powstanie zaległości za I kw. 2008r. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że gospodarstwie wnioskodawcy nie wystąpiły żadne udokumentowane zdarzenia losowe, które miałyby wpływ na opłacenie należności za wnioskowany okres. W decyzji wskazano również, że w przypadku trudności w uregulowaniu należności istnieje możliwość odroczenia terminu płatności składki lub jej rozłożenia na raty. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z ... kwietnia 2008 r. strona podtrzymała swoje stanowisko. Pismem organu z ... maja 2008r. wnioskodawca został pouczony o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną przez organ dokumentacją i zgłoszenia ewentualnych żądań lub zastrzeżeń w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma. W toku postępowania odwoławczego została przeprowadzona ponowna wizytacja gospodarstwa rolnika w toku, której nie stwierdzono zmian w zakresie stanu posiadania. Wnioskodawca dodatkowo złożył przelew na kwotę ... zł., oświadczając, że jest to kolejny wydatek na leczenie żony, wskazał też, iż posiada skierowanie do oddziału neurologii, czeka w kolejce na przyjęcie. Prezes KRUS decyzją z ... czerwca 2007 r. w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: k.p.a. i art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rolnik uzasadniał wysokimi kosztami leczenia własnymi i żony, jednak swoich kosztów leczenia nie udokumentował wcale, natomiast z przedłożonego w toku postępowania odwoławczego dodatkowego rachunku na kwotę ... zł nie wynika, czego dotyczy ta wpłata. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że w gospodarstwie wnioskodawcy nie wystąpiły żadne udokumentowane zdarzenia losowe, które miałyby wpływ na pogorszenie jego sytuacji materialnej. Organ wskazał, że za umorzeniem należności nie przemawiają również okoliczności: posiadania przez małżonków dodatkowego, poza gospodarstwem rolnym, źródła utrzymania w postaci zarobków żony w - cy oraz fakt, iż prowadzone przez rolnika gospodarstwo rolne ma relatywnie dużą powierzchnię o wysokiej bonitacji gleb. W tej sytuacji istnieje możliwość spłaty należności, choćby w układzie ratalnym. Powyższą decyzję strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując na argumenty podnoszone już w postępowaniu administracyjnym tzn. chorobę własną oraz wydatki ponoszone na leczenie żony. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż na przełomie maja i czerwca przebywał w szpitalu w S. i złożył kolejny przelew na kwotę ... zł, z dnia ...06.2008r., bez wskazania tytułu wpłaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, w odpowiedzi na zarzuty skarżącego związane z jego chorobą, wskazał, że M. Z. z tytułu niezdolności do pracy w [...]. wypłacano zasiłek chorobowy, a we wrześniu ...r. z tytułu wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym wypłacono mu odszkodowanie w wysokości ... zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd orzeka według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania danego aktu, a wynikającego z akt sprawy. Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa KRUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w u.s.r. oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia ... stycznia 2008 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek za pierwszy kwartał 2008r. Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przywołane w przepisie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. kryterium "ważnego interesu zainteresowanego" przy zaistnieniu, którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego - tak w pierwotnym wniosku, jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - żądanie w zakresie umorzenia zaległości wynoszącej ... zł uzasadniał trudną sytuacją finansową z powodu choroby, a dodatkowo we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołał się na wydatki ponoszone na leczenie żony. Organ orzekający wziął pod uwagę okoliczności podnoszone przez stronę i dokonał ich oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Pozwala to Sądowi na merytoryczną ocenę rozstrzygnięcia i stwierdzenie, iż w rozpoznawanej sprawie Prezes KRUS dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnego uznania administracyjnego, zgodnie z art. 80 k.p.a. W toku postępowania wyjaśniającego organ przede wszystkim ustalił, co wskazał w uzasadnieniu decyzji, że żadne wydatki na leczenie własne rolnika nie zostały udokumentowane. Jeśli chodzi o wydatki poniesione na środki hormonalne dla żony, to ten wydatek został poniesiony dopiero w marcu 2008r., zatem nie miał wpływu na powstanie zaległości dotyczących opłacenia składek za pierwszy kwartał 2008r. Organ wziął również pod uwagę posiadane przez rolnika dodatkowe źródło dochodu w postaci zarobków żony (... zł miesięcznie netto) oraz relatywnie dużą powierzchnię posiadanego gospodarstwa rolnego o korzystnej bonitacji gleb. Ponadto wskazał na brak udokumentowanych zdarzeń losowych w gospodarstwie rolnym, które mogłyby wpłynąć na nieopłacenie należności za I kw. 2008r. W ocenie Sądu stanowisko organu w sprawie jest zasadne. Należy podkreślić, że skarżący, co wynika z akt administracyjnych, wielokrotnie - od 1999r. występował o umorzenie mu zaległości z tytułu składek i takie ulgi były mu udzielane. Od czwartego kwartału 2006r. M. Z. występuje z wnioskami o umorzenie systematycznie, co pół roku, a ostatnio w każdym kwartale. Umorzono mu zaległości za IV kwartał 2006r. oraz II kwartał 2007r., mając na uwadze zdarzenia losowe jak straty w uprawach, czy wypadek jakiemu uległ w czasie pracy w gospodarstwie ( k ...akt admin.). Nie można, zatem uczynić zarzutu organowi, że mając na uwadze również interes społeczny i stan funduszów składkowych na ubezpieczenia społeczne rolników nie czyni tego w wypadku każdego wniosku. Odnosząc się do podniesionej w skardze długotrwałej choroby wnioskodawcy, to jak wynika z tego, co wskazano wyżej ta choroba była brana już pod uwagę przez KRUS, przy umorzeniu należności za II kwartał 2007r., ponadto nie pozbawia ona wnioskodawcy zdolności do prowadzenia gospodarstwa rolnego, a żadne wydatki nie zostały z tego tytułu udokumentowane. Ponadto wnioskodawca korzysta z świadczeń z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego pobierając zasiłek chorobowy i świadczenie z tytułu wypadku oraz lecząc się w publicznej służbie zdrowia. W takiej sytuacji, zdaniem sądu, organ nie naruszył granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania wnioskodawcy kolejnej ulgi w postaci umorzenia należności, jednocześnie wyrażając gotowość udzielenia jej w innej formie - na przykład poprzez spłatę zadłużenia w układzie ratalnym. Podkreślenia wymaga, iż nie stwierdzono też takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub być podstawą wznowienia postępowania administracyjnego; postępowanie w sprawie przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a., oceny zebranych w sprawie dowodów dokonano z uwzględnieniem treści art. 77§ 1, 80 i 81 k.p.a., strona miała możliwość brania udziału w postępowaniu i powiadomiona prawidłowo - w trybie art. 10 § 1 k.p.a. - mogła wypowiedzieć się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz swych żądań. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.