V SA/Wa 1876/12

WyrokWSA w Warszawie2013-01-21

Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Beata Blankiewicz – Wóltańska, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka jawna, która na podstawie umowy quoad usum uzyskała wyłączne użytkowanie części nieruchomości rolnej stanowiącej współwłasność, może zostać wpisana do ewidencji producentów rolnych i otrzymać numer identyfikacyjny, nawet jeśli jej wspólnicy są już wpisani do tej ewidencji jako osoby fizyczne lub wspólnicy innych spółek?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że błędna jest interpretacja organu administracyjnego, zgodnie z którą umowa quoad usum nie wpływa na możliwość wyodrębnienia gospodarstwa rolnego do celów wpisu do ewidencji producentów. Umowa ta, choć nie znosi współwłasności, przyznaje współwłaścicielowi uprawnienie do władania określoną częścią nieruchomości, co może stanowić podstawę do uznania go za samodzielnego posiadacza i prowadzącego odrębne gospodarstwo rolne. Ponadto, spółka jawna, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, może być traktowana jako producent rolny i ubiegać się o wpis do ewidencji, niezależnie od statusu jej wspólników.
Stan faktyczny
Spółka jawna F. wnioskowała o wpis do ewidencji producentów rolnych i nadanie numeru identyfikacyjnego. Organ odmówił, uznając spółkę za współposiadacza gospodarstwa rolnego z innymi podmiotami, którym już nadano numery identyfikacyjne, powołując się na umowę quoad usum jako niewystarczającą do wyodrębnienia gospodarstwa. Decyzja organu została uchylona przez Dyrektora ARiMR, a następnie ponownie wydana w tym samym duchu. Spółka zaskarżyła tę decyzję, argumentując, że umowa quoad usum faktycznie wyodrębniła jej część gospodarstwa do samodzielnego użytkowania i że jako spółka jawna ma prawo do wpisu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz zasądził od organu na rzecz F. Sp. jawna koszty postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi F. Sp. jawna w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i anulowania numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz F. Sp. jawna w Warszawie 457 zł. (słownie czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Spółkę Jawną F. jest decyzja wydana przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia [...] czerwca 2012 r. uchylająca w całości decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. w W. dnia [...] maja 2011 r., anulująca numer identyfikacyjny nadany zaświadczeniem z dnia 2 lutego 2010 r. oraz odmawiająca wpisania do ewidencji producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego dla F. spółka jawna. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem, który wpłynął do ARiMR dnia 21 stycznia 2010 r. A.G., działając w imieniu F. spółki jawnej zwrócił się o wpisanie Spółki do ewidencji producentów. Wpis został dokonany, a Spółce nadano numer identyfikacyjny, co potwierdza zaświadczenie z dnia 2 lutego 2010 r. o nadanym numerze identyfikacyjnym. Pismem z dnia 31 marca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. powiadomił A.G. reprezentującego spółkę jawną F. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie anulowania numeru producenta rolnego przyznanego F. spółce jawnej. Pismem dnia 27 kwietnia 2011 r. F. sp. j. złożyła wyjaśnienia w sprawie wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu pisma wskazano m.in., powołując się na art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76), iż w przypadku podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer ten nadaje się temu ze współposiadaczy, co do którego współposiadacz wyraził pisemną zgodę. W ocenie strony wnioskującej nie jest ona współposiadaczem gospodarstwa rolnego z innym podmiotem, czego dowodem jest umowa podziału quad usum z dnia 29 grudnia 2009 r. Do pisma dołączono umowę quoad usum z dnia 29 grudnia 2009 r. zawartą pomiędzy F. sp. j., W. sp. j., P. sp. j. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił wnioskowanego wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego dla F. spółki jawnej, wskazując, że Spółka ta jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego z podmiotem posiadającym już numer w ewidencji producentów tj. ze spółką W. sp. j. oraz P. sp. j. Rozpoznając odwołanie od ww. decyzji organu I instancji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Jako strona decyzji wskazana została W. sp. j. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał między innymi, że przedmiotem postępowania wszczętego z urzędu było ewentualne uchylenie zaświadczenia o nadaniu numeru ewidencyjnego producenta, a wydana decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w tym zakresie. Pismem z dnia 12 sierpnia 2011 r., uzupełnionym pismem z dnia 13 października 2011 r. F. sp.j. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej uchylenie i wskazanie organowi, że prawidłowym rozstrzygnięciem sprawy przez organ odwoławczy powinno być uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2012 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji organu II instancji (sygn. akt V SA/Wa 1879/11). W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż organ administracyjny jako adresata zaskarżonego rozstrzygnięcia bezpodstawnie wskazał inny podmiot, niż występujący w przedmiotowej sprawie. Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] uchylił dotychczasową decyzję organu I instancji w całości i anulował numer identyfikacyjny [...] nadany spółce F. sp.j. zaświadczeniem z dnia 2 lutego 2010 r., jak również odmówił wpisu do ewidencji producentów oraz nadania wnioskującej spółce numeru identyfikacyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż ocena zgodności z prawem czynności nadania numeru identyfikacyjnego powinna odbywać się w oparciu o kryterium określone w przepisie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.) – zwanej dalej ustawą "o krajowym systemie ewidencji", zgodnie z którym w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny, przy czym numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Powołano się tutaj również na treść art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r., nr 64 poz. 427) który stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Wyjaśniono, iż zgodę, o której mowa, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy, zaś zapis ten ma na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji w przypadku części programów pomocowych czy też limitu zalesionych hektarów przez współwłaścicieli i współposiadaczy. W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się według organu na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących, które chociażby w przypadku pomocy zalesieniowej wyznaczają limit 20 ha. Zdaniem organu działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji "producenta rolnego" jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego. Przepis art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiający szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01,2011, str. 8) wskazuje, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W ocenie organu wydającego decyzję w sytuacji, kiedy spółka jawna wystąpi o nadanie numeru producenta a ujawnione zostanie, iż jest współposiadaczem gospodarstwa wraz z podmiotem, któremu już nadano taki numer, numer taki nie może być spółce tej nadany. Organ wyjaśnił także, iż w razie ujawnienia okoliczności, które wskazują, że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten wystąpił już w momencie dokonania wpisu, konieczne staje się wyeliminowanie tej wadliwej czynności, poprzez jej uchylenie w drodze decyzji (art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji). Określając stan faktyczny sprawy organ podniósł, że F. sp. Jawna składając wniosek o wpis do ewidencji producentów, nie ujawniła faktu współwłasności/współposiadania gospodarstwa wraz z podmiotem wpisanym już do ewidencji producentów rolnych oraz nie przedstawiła zgody na ten wpis pozostałych współposiadaczy gospodarstwa. Na podstawie dołączonej do sprawy umowy Quoad usum z dnia [...] grudnia 2009 ustalono, że spółka F. Sp. j. jest współwłaścicielem działki ewidencyjnej nr [...] obręb P. gmina G. razem ze spółkami W. i P. Zdaniem organu utworzenie 4 spółek jawnych przez E.G. i A.G., będących jedynymi współwłaścicielami tych spółek oraz wystąpienie o płatności zalesieniowe w 2010 r. na łącznej powierzchni 103,58 ha wskazuje na sztuczny podział gospodarstwa. Powołując się na treść art. 206, art. 207 oraz art. 337 kodeksu cywilnego organ administracyjny uznał, iż żadnemu z ww. współwłaścicieli działki ewidencyjnej nr [...], nie przysługuje prawo do określonej części wspólnej rzeczy, lecz każdy z nich posiada daną rzecz w całości oraz korzysta z całej rzeczy (tj. żaden ze współwłaścicieli nie ma fizycznie wydzielonej części rzeczy na swoją wyłączną własność). Organ nie zgodził się zatem z twierdzeniami wnioskodawcy, jakoby wyłącznym posiadaczem spornych powierzchni była spółka F. sp. j. Odnosząc się do dołączonej do akt umowy quoad usum wskazano, iż umowa ta w żadnej mierze nie przesądza, że utworzone przez małżonków spółki jawne faktycznie prowadzą odrębne gospodarstwa i są jedynymi posiadaczami zgłaszanych do płatności gruntów. Podział taki nie powoduje bowiem zniesienia współwłasności a jest jedynie czasowym określeniem sposobu korzystania z rzeczy wspólnej. Tym samym umowa quoad usum nie powoduje utraty posiadania w rozumieniu kodeksu cywilnego gdyż dotyczy wyłącznie podziału rzeczy co do korzystania (użytkowania). Zgodnie bowiem z art. 337 kodeksu cywilnego posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. Skargę na decyzję złożył A.G., reprezentujący skarżącą spółkę. Wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając jej naruszenie m.in.: art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca jest współposiadaczem gospodarstw rolnych z innymi podmiotami lub osobami fizycznymi; naruszenie art. 13 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że skarżącej spółce nie może zostać nadany nr identyfikacyjny w ewidencji producentów po nadaniu tego numeru wspólnikom skarżącej będącym małżonkami. art. 7 kpa w zw. z art. 80 kpa statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów i dążenia do prawdy obiektywnej poprzez pominięcie oświadczeń wnioskodawcy i osób go reprezentujących, jak również pominięcie wyjasnień skarżącego dotyczących umownego podziału działek oraz umowy quoad usum z dnia 29.12.2009 r. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, iż skarga jest zasadna albowiem organ administracyjny nie przeprowadził w stopniu wystarczającym postępowania dowodowego do doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Doszło zatem w sprawie do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia, ze względu na obszerne i wielowątkowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w celach porządkowych na wstępie wyjaśnić należy, iż kwestie zasadnicze dla oceny przedmiotowej sprawy to przede wszystkim skutek prawny zawartej przez stronę skarżącą umowy quoad usum (tj. podział rzeczy wspólnej) i jego konsekwencje dla prowadzonego przez organ postępowania dowodowego, oraz zdolność prawna spółki jawnej i znaczenie statusu wspólników takiej spółki dla oceny tej zdolności. Nadto podkreślić potrzeba, iż kluczowa okoliczność dla badanej sprawy to także przedmiot wnioskowanego postępowania tj. ubieganie się o wpis do ewidencji producentów rolnych. W zakresie oceny dwóch pierwszych okoliczności stanowiska stron przeczą sobie wzajemnie, natomiast istotne znaczenie trzeciej z nich wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu twierdzenia organu w zakresie dwu pierwszych zagadnień nie zasługują na uwzględnienie, natomiast, co do trzeciej z ww. kwestii wskazać należy, iż zdaniem Sądu organ motywując swoje rozstrzygnięcie odwołał się do argumentacji wykraczającej poza przedmiot badanej sprawy. W zakresie podstawy prawnej badanej decyzji wskazać należy na przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10, poz. 76 z p. zm.), która stanowi w art. 12 ust. 1, iż jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się temu producentowi numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (ust. 3). Przepis dodatkowo w ust. 3 stanowi, że wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny, zaś ust. 4 uszczegóławia, iż w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny, przy czym numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Dodatkowo w ust. 6 tego artykułu wskazano, że do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka lub współposiadacza gospodarstwa rolnego. Następny przepis tej ustawy – art. 13 – stanowi w ust. 1, że kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu organ Agencji (kierownik biura powiatowego) wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12, a zaświadczenie to jest wydawane niezwłocznie po dokonaniu wpisu do ewidencji producentów, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia wpłynięcia wniosku o wpis do ewidencji producentów (ust. 3). Zasadnie organy administracyjne uznały, iż cytowane powyżej przepisy jednoznacznie wskazują, iż ustawodawca nie przewidział w ustawie możliwości nadania współposiadaczom gospodarstwa rolnego dwóch numerów ewidencyjnych. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów sam fakt współposiadania gospodarstwa powoduje, iż może nastąpić wpisanie do ewidencji i nadanie numeru identyfikacyjnego tylko jednemu ze współposiadaczy. Istotne jest tutaj, iż przez współposiadanie w kontekście przepisów mających zastosowanie w sprawie rozumieć należy samodzielne władanie danym gruntem. Należy zatem wywieść w tej sytuacji, że w przypadku złożenia wniosku przez kilku współposiadaczy, jeden z wniosków powinien zakończyć się nadaniem numeru w drodze czynności materialno-technicznej (wpisanie do ewidencji oraz wydanie stosownego zaświadczenia), kolejne zaś z wniosków muszą skutkować wydaniem decyzji o odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Zdaniem Sądu na obecnym etapie postępowania powyższe twierdzenie organów choć co do zasady w pełni uzasadnione, nie znajdują jednak zastosowania w przedmiotowej sprawie. Pamiętać bowiem tutaj należy, iż nie należy utożsamiać pojęcia współwłasności nieruchomości (gospodarstwa rolnego) z jej współposiadaniem. Kluczowa jest tutaj ocena powoływanej na wstępie umowy quoad usum, którą strona skarżąca zawarła w dniu 29 grudnia 2009 r. W ocenie Sądu całkowicie błędna jest ocena skutku prawnego tej umowy przeprowadzona przez organ administracyjny orzekający w sprawie. Nie można bowiem zgodzić się z twierdzeniem, iż umowa podziału rzeczy wspólnej pozostaje bez wpływu na prawa i obowiązki współwłaścicieli danej nieruchomości. Organ administracyjny odnosząc się do omawianej umowy quoad usum powoływał się m.in. na treść przepisów prawa cywilnego regulujących współwłasność (art. 206, art. 207) oraz orzecznictwo sądów w tym zakresie wywodząc przy tym, iż każdy ze współwłaścicieli posiada daną rzecz w całości oraz korzysta z całej rzeczy. Zdaniem organu umowa ta pozostaje bez znaczenia dla sprawy bowiem jej skutkiem prawnym jest wyłącznie dokonanie podziału nieruchomości pomiędzy posiadaczami zależnymi. Tym samym organ uznał, iż wszyscy współwłaściciele pozostają nadal współposiadaczami samoistnymi a zatem brak jest możliwości wpisu wszystkich współposiadaczy samoistnych do przedmiotowej ewidencji producentów. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę argumentacja organu w przedstawionym zakresie jest nieprawidłowa. Wskazać tutaj jednak należy, iż podział quoad usum (podział nieruchomości do korzystania) polega na tym, iż każdy ze współwłaścicieli otrzymuje do wyłącznego użytku wydzieloną część nieruchomości wspólnej. Chociaż podział ten nie jest zniesieniem współwłasności, to w jego wyniku współwłaściciele uzyskują uprawnienie władania określoną częścią nieruchomości, skuteczne wobec innych współwłaścicieli a nawet możliwe do ujawnienia w księdze wieczystej. Przedmiotowa umowa podziału quoad usum zawarta w dniu 29 grudnia 2009 r. pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości o nr [...] obr. [...] P. o pow. 50,62 ha jednoznacznie wskazywała działkę rolną o pow. 20,5700 ha, wydzieloną w terenie zgodnie ze stanowiącą załącznik do umowy "Mapą podziału działki ewidencyjnej na działki rolne" i przekazywała ją do samodzielnego użytkowania spółce jawnej F., która będzie władać działką jako jedyny posiadacz z prawem do swobodnego używania. Odnosząc się tutaj do twierdzeń organu dotyczących trwania współposiadania samoistnego, wyjaśnić należy, iż kwestia ta ma istotne znacznie jedynie na gruncie prawa cywilnego (tj. stosunków własnościowych). Omawiany podział quod usum nie może bowiem doprowadzić do zasiedzenia danej części nieruchomości. Jednakże na gruncie niniejsze sprawy dla potrzeb określenia gospodarstwa rolnego oraz wynikających z tego konsekwencji nie można uznać jak wskazuje organ, iż umowa ta wyłącza możliwość utworzenia i funkcjonowania takiego gospodarstwa rolnego. Jak słusznie wskazuje skarżący przywołać tutaj należy art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji gdzie jako gospodarstwo rolne wskazano wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16). Nadto definicję pojęcia "działki rolnej", do której także odwołuje się ww. ustawa, określa również precyzyjnie Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (aktualnie rozporządzenie 1122/2009), gdzie wskazano, iż przez działkę rolną rozumie się obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw, jednak w przypadku gdy w kontekście przedmiotowego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania (vide: wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r. II GSK 666/2009 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kierując się powyższymi definicjami za gospodarstwo rolne uznać zatem należy wszystkie działki rolne znajdujące się w posiadaniu (użytkowaniu) tego samego podmiotu prawa. Aby zatem uznać kilka spółek za współposiadaczy gospodarstwa rolnego, podmioty musiałyby współposiadać (użytkować) wszystkie grunty wchodzące w skład gospodarstwa. Niekoniecznie zatem jak uznał organ administracyjny współwłasność jednej nieruchomości rolnej wpisanej do księgi wieczystej determinuje współposiadanie (współużytkowanie) odrębnych gospodarstw rolnych. W ocenie Sądu wobec błędnej interpretacji mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa organ administracyjny nie wyjaśnił czy w sprawie tej faktycznie doszło do wyodrębnienia użytkowych gruntów ze współposiadania na mocy zawartej umowy quoad usum. Organ powinien bowiem zbadać czy faktycznie doszło do powoływanego podziału działki nr [...] tj. wyjaśnić czy podział ten istnieje naprawdę. Twierdzenie organu w tym zakresie, iż z przepisów kodeksu cywilnego oraz faktu ubiegania się o dopłaty w innych sprawach wynika, że do wyodrębnienia współposiadania nie doszło, w świetle powyższego uznać należy za niewystarczające. Organ winien zatem uzupełnić postępowanie dowodowe w tym zakresie i wyjaśnić czy na wskazanej działce prowadzone jest wyodrębnione gospodarstwo rolne prowadzone przez skarżącą spółkę. Samo odwołanie się do przepisów prawa i doktryny prawa cywilnego nie jest wystarczające do wykluczenia faktycznego wyodrębnienia przedmiotowego gruntu (gospodarstwa rolnego). Odnosząc się natomiast do kwestii możliwości ubiegania się o przedmiotowy wpis przez spółkę jawną w której wspólnikami są osoby posiadające wpis do ewidencji producentów jako osoby fizyczne, przywołać tutaj należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 30 maja 2012 r., sygn. II GDS 2/12, gdzie przesądzono, iż spółka cywilna (a więc tym bardziej spółka jawna) jest jednostką organizacyjną, bowiem wspólne realizowanie określonego celu gospodarczego wymaga co najmniej minimalnego zorganizowania współdziałania wspólników. Ponieważ spółka (także jawna) nie została wyposażona przez prawo w osobowość prawną jest więc jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, co nie wyklucza przyznania jej przez prawo zdolności prawnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. II GSK 1832/11, to od podmiotów podejmujących inicjatywę gospodarczą – także produkcję rolną – zależy wybór formy organizacyjnej, jeżeli jest ona dopuszczona prawem. W przedmiotowej sprawie strona wybrała formę spółki jawnej i zgodnie z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów winna być traktowana jak producent rolny, który zostaje wpisany do ewidencji producentów rolnych, na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy (art. 11ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów) oraz któremu jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 1 ustawy). Skarżąca spółka jawna wskazuje, iż była wyłącznym posiadaczem gospodarstwa rolnego prowadzonego na przedmiotowej wyodrębnionej działce rolnej o pow. 20,5700 ha, wydzielonej w terenie z działki ew. [...] zgodnie z umową z dnia 29 grudnia 2009 r. i stanowiącą do niej załącznik "Mapą podziału działki ewidencyjnej na działki rolne". Organ nie mógł zatem negatywnie rozpoznać sprawy z uwagi na to, że wspólnikami skarżącej spółki są osoby posiadające już wpis do ewidencji producentów, które są wspólnikami także w kilku różnych spółkach. Skarżąca miała bowiem prawo ubiegania się o przedmiotowy wpis i bez znaczenia dla oceny złożonego wniosku pozostaje tutaj skład osobowy wspólników i stosunki własnościowe wnioskującej spółki. W kontekście powyższego podkreślić także należy, iż przedmiotem badanej sprawy jest kwestia wpisu do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego. Bezpodstawne są zatem rozważania organu odnoszące się do motywów podziału działki nr [...], które w oceni organu wskazują na sztuczne kreowanie warunków ubiegania się o przyznanie pomocy na zalesienie działki z pominięciem ustawowego limitu 20 ha dla jednego producenta rolnego. Zakres badania sprawy wyznaczony jest przedmiotem złożonego wniosku, dlatego też organ administracyjny winien ograniczyć się do zbadania ww. warunków dokonania przedmiotowego wpisu i nadania numeru ewidencyjnego. Przedstawioną w tym zakresie ocenę organu w sprawie dotyczącej wpisu do ewidencji producentów i uzyskania numeru identyfikacyjnego w kontekście stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności uznać należy za co najmniej przedwczesną. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu organ nie wyjaśnił w stopniu wystarczającym kwestii posiadania przedmiotowego gospodarstwa rolnego do doprowadziło do niewłaściwego uznania, iż spełnione zostały przesłanki art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności z dnia 18 grudnia 2003 r.,. Nie przesądzając zatem wyniku ponownego przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego, sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały naruszone przepisy art. 7 i 77 kpa co mogło w konsekwencji doprowadzić do naruszenia treści powoływanego art. 12 ust. 4 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji. Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając, że sprawa nie dojrzała do merytorycznego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 200 i art. 205 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło