V SA/Wa 1878/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. [...] Z. na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; K. [...] Z. wnosząc skargę na informację zawartą w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2010r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 6 września 2010r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i małoletnią córką. Oświadczył, iż jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 84 ha fizycznych (głównie V i VI klasy), domu o pow. 60 m2 (bez mediów, zamurowane okna), mieszkania o pow. 83 m2 , działki budowlanej oraz posiada maszynę do rozdrabniania wapna o wartości 25.000 złotych, przyczepę do przerobu ryb o wartości 15.000 złotych, samochód marki F. z 2005r. o wartości 10.000 złotych oraz dwa ciągniki rolnicze. Oświadczył ,iż miesięcznie uzyskuje dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości ok. 7400 złotych. Wyjaśnił, iż w tym roku inwestycje w gospodarstwo rybackie pochłoną ok. 0,5 mln złotych, które będą pochodziły w znacznej części z ARiMR, kredytów bankowych i wsparcia rodziny. Stwierdził również, iż w ostatnich 6 latach powiększył gospodarstwo rolne, jednakże nie posiada odpowiedniego sprzętu rolniczego do jego uprawy. Ponadto działki rolne znajdują się w kilku gminach, co również stanowi znaczne utrudnienie. Wskazał, że w 2009r. wydzierżawił od ARiMR zaniedbane i zdewastowane gospodarstwo rybackie, które wymaga ogromnych inwestycji. Obecnie wszystkie środki kieruje na poprawę jego stanu. Oświadczył, iż jest obciążony spłatą kredytów w bankach na kwotę 800.000 złotych i obecnie nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składają się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 200 złotych (stosownie do § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt, iż skarżący wraz z żoną miesięcznie uzyskuje stały dochód w łącznej wysokości 7.400 złotych. Wysokość powyższych dochodów, nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą dla którego poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny jest nie możliwe. Skarżący może wygospodarować z własnego budżetu kwotę 200 złotych niezbędną do opłacenia wpisu sądowego od skargi. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych nie jest możliwe, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Skoro zatem wnioskodawca posiada dochody, to przeznaczenie ich nieznacznej części na koszty sądowe, nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto skarżący ujawnił w swoim oświadczeniu znaczny majątek i to zarówno nieruchomy (stawy rybne, dom, mieszkanie, działka budowlana), ruchomy (np. samochód). W związku z tym również z tego powodu, nie sposób uznać strony skarżącej za osobę, której sytuacja majątkowa nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych. Skarżący posiada samochód osobowy, którego kosztów utrzymania (wydatków związanych z eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp.) nie można zaliczyć do wydatków niezbędnych. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania (v. postanowienie SN z 24 lipca 1980 r., sygn. I CZ 99/80, Lex Polonica). Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. W podobny sposób należy również odnieść się do faktu posiadania kredytów bankowych w wysokości 800.000 złotych. Konieczność spłacania kredytów bankowych nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż zobowiązania prywato - prawne nie korzystają z takich preferencji. Co więcej udzielenie przez banki tak wysokiego kredytu dodatkowo wzmacnia argument, iż skarżący posiada środki finansowe, które pozwalają na uiszczenie wpisu, gdyż badając zdolność kredytową bank dokonywał stosownej symulacji. Reasumując wysokość oszczędności oraz uzyskiwane stałe dochody i posiadany majątek, w żaden sposób nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.