V SA/Wa 1878/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z udziałem uczestnika postępowania A. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... czerwca 2012 r., nr ... w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego; oddala skargę; Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (zwany dalej: również skarżącym) -Inspektorat w M. działając jako wierzyciel wystawił w stosunku do pani A. Ś. tytuły wykonawcze o nr: [...] obejmujące zaległe należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń pracowniczych. W celu realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. M.), działając na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zwanej dalej: u.p.e.a., zawiadomieniami z dnia ....06.2008 r. nr ... i z dnia ....07.2009 r., nr ... dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank w postaci zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. i zajęcia wierzytelności strony z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2008 r. W dniu ....11.2011 r., do Urzędu Skarbowego w M. M. wpłynęło oświadczenie pani A. Ś. w treści którego wskazała, iż nie posiada żadnych nieruchomości, środków pieniężnych, kont bankowych, akcji, obligacji, papierów wartościowych jak również innych praw majątkowych, nadto nie pozostaje w stosunku zatrudnienia i nie uzyskuje żadnych dochodów. Jednocześnie w tym samym dniu dokonano spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej. W treści przedmiotowego protokołu wskazano, iż zobowiązana nie uzyskuje żadnego dochodu, pozostaje na utrzymaniu rodziców u których zamieszkuje, nie posiada żadnego majątku nieruchomego oraz ruchomego. Następnie pismem z dnia ....12.2011 r., organ egzekucyjny wystąpił do Starostwa Powiatowego w M. M. z wnioskiem o udostępnienie danych lub informacji dotyczących zobowiązanej z Centralnej Ewidencji Pojazdów. Pismem z dnia ....12.2011 r., organ egzekucyjny skierował zapytanie do Starostwa Powiatowego w M. M., w przedmiocie udzielenia informacji, czy zobowiązana jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości wraz z ewentualnym wskazaniem nr księgi wieczystej. W odpowiedzi na powyższe zapytania Starostwo Powiatowe w M. M. pismami z dnia ....12.2011 r., ....12.2011 r. wskazało, iż zobowiązana nie figuruje w elektronicznej bazie systemu "POJAZD" jako właściciel bądź współwłaściciel pojazdu, ponadto nie figuruje jako właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty bądź współużytkownik wieczysty nieruchomości. Z uwagi na nieskuteczność postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia ....01.2012 r., nr ... Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. M. umorzył postępowanie prowadzone wobec majątku pani A. Ś. z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić dalszą egzekucję. W konsekwencji postanowieniem z dnia ....01.2012 r. nr ... organ egzekucyjny obciążył wierzyciela (ZUS Oddział w S. Inspektorat w M. M.) kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych w sprawie tytułów wykonawczych w kwocie ... zł. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. W tym też kontekście powołał się na wydane w sprawie postanowienie o umorzeniu wobec pani A. Ś. postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucił organowi odwoławczemu wygenerowanie, za czynności w postaci zajęcia nadpłat w podatku dochodowym za lata 2007 – 2008, zbyt wysokich kosztów egzekucyjnych, co stanowiło naruszenie zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego m.in. zasady celowości postępowania egzekucyjnego oraz zasad gospodarnego prowadzenia egzekucji. Rozpatrując powyższe zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia ....06.2012 r., nr ... utrzymał w mocy wydane w sprawie rozstrzygnięcie organu I instancji. W jego uzasadnieniu opisując dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśnił, iż w wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych wyegzekwowano w całości należności objęte tytułami wykonawczymi nr .... Podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka powodująca niemożność ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego i w konsekwencji obciążenia nimi wierzyciela. Odnosząc się do zarzutu zastosowania przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego skutkującego powstaniem zbędnych kosztów egzekucyjnych wyjaśnił, iż zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wynika z tego, że od uznania organu egzekucyjnego zależy, który ze środków egzekucyjnych będzie właściwy na aktualnym etapie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny na podstawie uzyskanych informacji dotyczących majątku zobowiązanego będzie analizował możliwości zastosowania poszczególnych środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że wierzyciel przekazując tytuły wykonawcze do realizacji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. nie wskazał składników majątkowych zobowiązanego, z których można przeprowadzić egzekucję. Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. zastosował dostępny środek egzekucyjny w postaci zajęcia nadpłat w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2007, 2008. Mając bowiem wierzytelność wobec zobowiązanego organ egzekucyjny, nie mógł odstąpić od zajęcia tylko z uwagi na niską kwotę wierzytelności. Dalej Dyrektor Izby Skarbowej w W. podniósł również, że zgodnie z art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w pierwszej kolejności zaspokojeniu podlegają koszty egzekucyjne i organ egzekucyjny jest zobowiązany do ich zaspokojenia. W związku z powyższym każde zastosowane środki egzekucyjne spowodują powstanie kosztów egzekucyjnych, jednak uzyskane w ich wyniku kwoty służą zaspokojeniu tych kosztów. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie podzielił zarzutów zawartych w zażaleniu, iż organ egzekucyjny celowo wygenerował koszty egzekucyjne bowiem organ egzekucyjny mógł podejmować kolejne próby zastosowania innych środków egzekucyjnych, które doprowadziłby do zaspokojenia tych kosztów. Z drugiej strony, jak wyjaśnił organ odwoławczy, zastosowanie innych środków egzekucyjnych nie dawałoby gwarancji na uzyskanie kwoty wystarczającej na pokrycie kosztów egzekucyjnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych kierując tytuły wykonawcze na drogę postępowania egzekucyjnego tj. przesyłając je do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. się liczyć z możliwością zapłaty w/w kosztów i na ten cel powinien zabezpieczyć odpowiednie środki. Zgodnie bowiem z art. 64c § 4 u.p.e.a., wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Zdaniem organu odwoławczego nie można zgodzić się również ze stwierdzeniem wierzyciela, iż w przedmiotowej sprawie obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia powstałych kosztów egzekucyjnych jest sprzeczne z interesem publicznym bowiem spowoduje obciążenie Skarbu Państwa zapłatą kosztów egzekucyjnych. Jak wyjaśnił to dalej Dyrektor Izby Skarbowej w W., w interesie społecznym jest również sprawne działanie aparatu administracyjnego, który będzie w stanie prowadzić egzekucję należności publicznoprawnych. Kwoty uzyskane przez organy egzekucyjne tytułem kosztów egzekucyjnych przeznaczane są właśnie na ponoszenie wydatków związanych z działalnością tych organów. Uszło uwadze skarżącego, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co do zasady, prowadzi się egzekucję obowiązków publicznoprawnych, które przypadają na rzecz państwowych jednostek organizacyjnych lub samorządu terytorialnego. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] działający w sprawie, zasadnie obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Kwestionując prawidłowość wydanego postanowienia z dnia ....06.2012 r. skarżący, działając przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika pismem z ....07.2012 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w treści której zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 64c § 4 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 115 § 1 pkt 1 i art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez niezastosowanie tych przepisów. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym go postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. Przytaczając treść art. 64c § 4 u.p.e.a. wyjaśnił, iż przepis ten stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania egzekucyjnego przez samego zobowiązanego i powinien on podlegać wykładni ścieśniającej. Oznacza to, że poza przypadkiem niemożności ściągnięcia kosztów postępowania od zobowiązanego organ egzekucyjny nie może przerzucać obowiązku zapłaty kosztów na wierzyciela. Z kolei w myśl art. 115 §1 u.p.e.a., organ egzekucyjny uzyskawszy powyższe należności winien był w pierwszej kolejności zaspokoić koszty egzekucyjne, a pozostałą nadwyżkę rozdzielić według kolejności przewidzianej w art. 115 § 1 u.p.e.a. Na poparcie takiego stanowiska pełnomocnik skarżącego podniósł, iż prowadzenie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego i podejmowanie czynności wobec oczywistej niemożności zaspokojenia chociażby kosztów egzekucyjnych stałoby w rażącej sprzeczności z zasadą celowości wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Rozpoznając sprawę zgodnie z powyższymi zasadami uznać należy, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie należy wskazać, iż w sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym postanowieniem zaistniała przesłanka powodująca niemożność ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od Zobowiązanego i w konsekwencji- obciążenia nimi wierzyciela. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 4.01. 2012r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku pani A. Ś. na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, z uwagi na jego bezskuteczność. Umorzenie z tych przyczyn (brak majątku pani A. Ś.) oznacza zakończenie postępowania egzekucyjnego i wskazuje na sytuację Zobowiązanego; dlatego jest prawnie znaczące dla unormowania z art. 64c § 4 u.p.e.a. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej, organ egzekucyjny nie posiada już w stosunku do zobowiązanego wierzytelności o zapłatę kosztów egzekucyjnych, wobec tego nie może ich od niego ściągnąć, co czyni zasadnym obciążenie tymi kosztami wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 8.03.2006r., sygn. akt II FSK 400/05). Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych, które wierzyciel skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] który na podstawie przepisu art. 26 § 1 u.p.e.a. wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne. Wobec tego, Skarżący powinien liczyć się z możliwością zapłaty powstałych kosztów i zabezpieczyć na ten cel odpowiednie środki. Zgodnie z przepisem art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Takie sformułowanie obowiązującego przepisu powoduje, że organ, w sytuacji która miała miejsce w niniejszej sprawie, ma obowiązek obciążyć tymi kosztami wierzyciela, wydając w tym zakresie stosowne postanowienie. Należy przy tym mieć na względzie, że zaskarżone postanowienie nie obejmuje kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z zastosowaniem czynności egzekucyjnych, w oparciu o tytuły wykonawcze nr ... Jednocześnie należy pamiętać, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone nie z uwagi na pełne wyegzekwowanie należności, ale z tego powodu, że nie uzyska się w nim kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zasadnie należności wyegzekwowane przez organ egzekucyjny zostały zaliczone w całości na poczet powstałych w przedmiotowym postępowaniu kosztów egzekucyjnych. Zarówno w uzasadnieniu rozstrzygnięcia I instancji, jak też w uzasadnieniu postanowienia wydanego przez II instancję, zawarte jest szczegółowe rozliczenie przedmiotowych kosztów zaistniałych w prowadzonym postępowanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wobec tego, że, zdaniem Sądu, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec majątku pani A. S. zastosowano zasadę celowości postępowania egzekucyjnego (art. 7§ 2 ustawy egzekucyjnej), a także zasadnym było obciążenie wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego (art. 64c § 4 ustawy), zaskarżone postanowienie jest prawidłowe . Z tych wszystkich względów na zasadzie przepisu art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153,poz. 1270 z póżn.zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.