V SA/Wa 1884/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi S. B. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia (...) sierpnia 2017 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Rozstrzygnięciem zawartym w piśmie z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR, Agencja lub organ) odmówiła S. B. (dalej: skarżący lub strona), reprezentowanemu przez H. S., przyznania pomocy finansowej na realizację operacji w ramach działania "Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej'’, w ramach Priorytetu 1. "Promowanie rybołówstwa zrównoważonego środowiskowo, zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na wiedzy", zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ARiMR przytoczyła treść § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 16 września 2016 r, w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetu 1 . "Promowanie rybołówstwa zrównoważonego środowiskowe, zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na wiedzy" zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" (Dz. U. poz. 1495) - dalej: rozporządzenie, który stanowi, że pomoc przyznaje się armatorom statków rybackich, o których mowa w ust. 1 pkt 2, których statki zostały wpisane do rejestru statków rybackich nie później niż do dnia 31 grudnia 2010 r. albo zostały wpisane do rejestru statków rybackich po dniu 31 grudnia 2010 r. wskutek: zmiany oznaki rybackiej statku rybackiego lub wymiany statku rybackiego na nowy, lub zmniejszenia albo zwiększenia długości statku rybackiego w wyniku jego modernizacji, lub utraty statku rybackiego w wyniku zdarzenia losowego. Agencja wyjaśniła, że skarżący złożył [...] kwietnia 2017r. wniosek o dofinansowanie na operację w zakresie: "[...]. Do wniosku o dofinansowanie strona dołączyła m.in. zaświadczenie o wpisie statku rybackiego do rejestru statków rybackich, z którego wynika, że statek z nadaną oznaka rybacką [...] został wpisany do rejestru statków rybackich 20 grudnia 2012 r. ARiMR wskazał, że fakt wpisania do rejestru statków rybackich potwierdza także analiza historii zdarzeń dla statku rybackiego [...] zawarta w rejestrze statków rybackich, z której wynika, że pierwszy wpis do rejestru został dokonany 20 grudnia 2012 r. pod kodem zdarzenia CHA (wejście do floty – zmiana charakteru statku). Okoliczność ta została potwierdzona przez Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, które w piśmie z [...] sierpnia 2017r. potwierdziło, że statek rybacki [...], z numerem w rejestrze floty rybackiej [...] został wpisany do rejestru statków rybackich, prowadzonego przez ministra właściwego do spraw rybołówstwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz.U. z 2004 r. Nr 62, poz. 574, ze zm.) w dniu 20 grudnia 2012 r. Z tej przyczyny organ doszedł do przekonania, że objęty statek rybacki nie spełnia jednego z podstawowych warunków przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej", wynikającego z § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia. Pismem z 19 września 2017 r. strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wskazane rozstrzygnięcie. Zarzuciła ARiMR przy jego wydaniu naruszenie: 1) art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (t.j. Dz.U. z 2017, poz. 1267, dalej: ustawa) w zw. z § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia oraz art. 92 ust. 1 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego do wydania aktu normatywnego, w szczególności poprzez ustanowienie przepisu § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia o treści wprowadzającej barierę w dostępie do środków unijnych (na realizację operacji w ramach działania Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej) w postaci daty dokonania wpisu jednostki da rejestru statków, do czego Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej - w świetle delegującego przepisu ustawy - nie był upoważniony; 2) art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 17 ust 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia oraz art. 33 (Tymczasowe zaprzestane działalności połowowej) Programu Operacyjnego EFMR - Rybactwo i Morze artykuł 22 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 roku w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa zmieniające rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję Rady 2004/585/WE (Dz.U. UE. L z 2013, nr 354, s. 22 ze zm., dalej: rozporządzenie 1380/2013) i Planu Działania - poprzez ustanowienie przez Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej ww. przepisu rozporządzenia - z przekroczeniem zakresu upoważnienia wyrażonego w ustawie - w szczególności nie spełniającego celu prawidłowej realizacji Programu Operacyjnego; 3) art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: TfUE) – poprzez uwzględnienie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisu § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia, co wywołało selektywność przyznawanego wsparcia i uprzywilejowanie określonej grupy armatorów, przy jednoczesnej dyskryminacji innych armatorów, jedynie z uwagi na niespełnienie wykreowanego w rozporządzeniu warunku rejestracji jednostki w określonej dacie; 4) art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez wydanie w sprawie rozstrzygnięcia stojącego w sprzeczności z zasadą praworządności, do której przestrzegania i strzeżenia organ jest zobowiązany. Formułując w przedstawiony sposób zarzuty skargi, jej autor wniósł o: uznanie uprawnienia skarżącego do uzyskania pomocy finansowej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i o zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania według norm przepisanych. Dodatkowo W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018r. pełnomocnik strony wniósł również o przeprowadzenie dowodów: - z wyciągu z Planu Działania (strona 106) - z dokumentu, pt. "Raport roczny dotyczący działań zmierzających do osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową a wielkością dopuszczalnych połowów za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r." (dalej: Raport Flotowy 2015) zawierającego Plan Działania. - dokumentu, pt. "Raport roczny dotyczący działań zmierzających do osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową a wielkością dopuszczalnych połowów za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r." (dalej: Raort Flotowy 2016) zawierającego Plan Działania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że zasady przyznawania pomocy finansowej na realizację operacji w ramach działania "Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej" reguluje rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 16 września 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetu 1. "Promowanie rybołówstwa zrównoważonego środowiskowo, zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na wiedzy", zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" wydane na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (Dz. U. poz. 1358 ze zm.). Art. 24 ustawy, stanowi, że minister właściwy do spraw rybołówstwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwrotu pomocy na realizację operacji w ramach priorytetów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1-5, lub wysokość stawek tej pomocy, uwzględniając koszty kwalifikowalne oraz kierując się potrzebą zapewnienia prawidłowej realizacji programu operacyjnego, w szczególności przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy zgodnie z warunkami wynikającymi z programu operacyjnego, oraz biorąc pod uwagę istotę i cel poszczególnych działań w ramach tych priorytetów. Zgodnie z art. 11 ustawy w ramach programu operacyjnego pomoc jest przyznawana: 1) osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, zwanej dalej "wnioskodawcą"; 2) na wniosek o dofinansowanie; 3) jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 24; 4) na podstawie umowy o dofinansowanie. W myśl art. 16 ust. 1 ustawy w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy lub został wyczerpany limit środków, o którym mowa w art 9 ust. 1, 2 lub 3, podmiot właściwy do przyznania danej pomocy informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy podając przyczyny tej odmowy. Zdaniem sądu w przedmiotowej sprawie ARiMR w sposób prawidłowy odmówiła przyznania pomocy w ramach działania "Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej". Skarżący bowiem nie spełnił kryterium warunkującego przyznanie pomocy określonego w § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia. Stosownie do § 17 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia pomoc z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej przyznaje się: armatorom statków rybackich, o których mowa w ust. 1 pkt 2: a) którzy zaprzestali działalności połowowej na podstawie ustanowionych środków, o których mowa w art 7 lub art. 13 rozporządzenia nr 1380/2013, przez okres określony w przepisach dotyczących wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich oraz szczegółowych warunków wykonywania rybołówstwa komercyjnego oraz b) których statki zostały wpisane do rejestru statków rybackich nie później niż do dnia 31 grudnia 2010 r. albo zostały wpisane do rejestru statków rybackich po dniu 31 grudnia 2010 r. wskutek: zmiany oznaki rybackiej statku rybackiego lub wymiany statku rybackiego na nowy, lub zmniejszenia albo zwiększenia długości statku rybackiego w wyniku jego modernizacji, lub utraty statku rybackiego w wyniku zdarzenia losowego. W sprawie w sposób jednoznaczny ustalono, że statek o oznace rybackiej [...] został wpisany do rejestru statków rybackich 20 grudnia 2012 r., a więc po dacie wskazanej w § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia, tj. po 31 grudnia 2010 r. Okoliczność ta jest bezsporna. Została ustalona na podstawie: 1) załączonego przez stronę zaświadczenia o wpisie statku rybackiego do rejestru statków rybackich, 2) informacji strony zawartej we wniosku o przyznanie pomocy, 3) analizy historii zdarzeń dla statku rybackiego [...] zawartej w rejestrze statków rybackich, 4) pisma Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 3 sierpnia 2017 r. Wszystkie wskazane dokumenty wskazują, że statek nie był wpisany do rejestru statków rybackich przed 31 grudnia 2010r. (został wpisany 15 stycznia 2015r.). Ustalono również, że wprowadzenie jednostki [...] do rybołówstwa komercyjnego nastąpiło z wykorzystaniem indywidualnej zdolności połowowej, występującej w wyniku zmniejszenia pojemności brutto i mocy silnika głównego statku rybackiego [...], a także że przyczyna wpisania statku do rejestru statków rybackich 20 grudnia 2012 r. była inna niż: zmiana oznaki rybackiej statku rybackiego, lub wymiana statku rybackiego na nowy, lub zmniejszenie albo zwiększenie długości statku rybackiego w wyniku jego modernizacji, lub utrata statku rybackiego w wyniku zdarzenia losowego. Tym samym zasadnie organ stwierdził, że przedmiotowy statek rybacki nie spełnił jednego z podstawowych warunków przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej", wynikającego z § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia, tj. nie został wpisany do rejestru statków rybackich nie później niż do dnia 31 grudnia 2010 r. ani nie został wpisany po 31 grudnia 2010 r. wskutek: zmiany oznaki rybackiej statku rybackiego, lub wymiany statku rybackiego na nowy, lub zmniejszenia albo zwiększenia długości statku rybackiego w wyniku jego modernizacji, lub utraty statku rybackiego w wyniku zdarzenia losowego. Tym samym nie sposób uznać, że w sprawie doszło do naruszenia § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia. Należy zwrócić uwagę, że Komisja Europejska decyzją nr C(2015)7386 z 22 października 2015 r. zatwierdziła Program Operacyjny "Rybactwo i Morze" (patrz komunikat Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12 maja 2016 r. o zatwierdzeniu przez Komisję Europejską Programu Operacyjnego "Rybactwo i Morze" na lata 2014-2020 oraz adresie strony internetowej, na której został on zamieszczony - M.P., poz. 460). Z komunikatu tego wynika, że 22 października 2015 r. Komisja Europejska podjęła decyzję wykonawczą nr C(2015) 7386 zatwierdzającą program operacyjny "Europejski Fundusz Morski i Rybacki - Program Operacyjny dla Polski" w celu udzielenia wsparcia z Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego. Program ten dostępny jest obecnie na stronie internetowej ARiMR (http://www.arimr.gov.pl/fileadmin/pliki/PO-ryby/PO_RYBY_2014-2020/Akty_prawne/Program_Operacyjny_Rybactwo_i_Morze_na_lata_2014-2020.pdf). Zgodnie z Programem Operacyjnym (strona 106) w przypadku działania Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej (art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 508/2014 z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 2328/2003, (WE) nr 861/2006, (WE) nr 1198/2006 i (WE) nr 791/2007 oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1255/2011 - Dz.U. UE. L z 2014, nr 149, s.1 ze zm.) jednym z warunków dostępu do pomocy jest wprowadzenie jednostki rybackiej do Rejestru Statków Rybackich do 1 stycznia 2011 r. Podano również, że szczegółowe warunki przyznania pomocy zostaną dookreślone w prawodawstwie krajowym. Sąd stwierdza, że minister właściwy do spraw rybołówstwa właściwie wykonał wskazywaną wcześniej delegację ustawową zawartą w art. 24. Kierując się potrzebą zapewnienia prawidłowej realizacji programu operacyjnego określił w rozporządzeniu termin do którego statki rybackie powinny były być wpisane do rejestru statków rybackich. Termin ten został wskazany w Programie Operacyjnym, który został zatwierdzony decyzją wykonawczą Komisji Europejskiej, a który to Program Operacyjny wdraża ustawa z dnia 10 lipca 2015 r o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (patrz art. 1 ustawy). Należy wskazać, że z uzasadnienia projektu ustawy wprost wynika, że ustawa stwarza regulacje prawne dające: "podstawę wdrażania Programu Operacyjnego "Rybactwo i Morze". Projekt przedmiotowej ustawy będzie regulować kwestie treści i struktury przyszłego programu operacyjnego, w szczególności podziału na priorytety oraz środki. Większość rozwiązań przyjętych w niniejszym projekcie opiera się o rozwiązania funkcjonujące w okresie programowania 2007-2013". Tym samym za niezasadny należy uznać, że warunek dostępu do pomocy określony w art. 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia narusza art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W tym miejscu wypada zauważyć, że pomoc udzielana w ramach działania "Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej" jest pomocą publiczną, a więc taką, która co do zasady jest niedozwolona. Prawo unijne dopuszcza możliwość jej udzielenia w wyjątkowych sytuacjach. Tym samym tylko wypełnienie wszystkich wymaganych prawem przesłanek uzyskania pomocy pozwala na jej przyznanie. W rozpoznawanej sprawie z sytuacją taką nie mamy do czynienia. Udzielenie pomocy byłoby sprzeczne z przepisami prawa i tym samym stanowiłoby niedozwoloną pomoc publiczną. Dodatkowo wypada zauważyć, że w poprzedniej perspektywie finansowej 2007-2013 omawiana kwestia regulowana była podobnie. Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 773 ze zm.) pomoc publiczna z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej przysługiwała armatorom statków rybackich, które m.in. były wpisane do rejestru statków rybackich nie później niż w dniu 31 października 2009 r. (...). Wskazana w skardze skarżącego także z perspektywy historycznej jest niezasadna. Również w poprzednio obowiązujących przepisach wskazywano wymóg rejestracji statku rybackiego przed konkretną datę, jako jeden z wymogów przyznania pomocy. Zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Natomiast w myśl art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32 ust. 2). W ocenie sądu wydanie kwestionowanego w tym zakresie przez skarżącego rozporządzenia znajduje oparcie w delegacji ustawowej, gdyż ustawa wdraża krajowy Program Operacyjny. Strona wbrew twierdzeniom nie jest także dyskryminowana (nierówno traktowana). Sąd wyjaśnia, że zasada równości wobec prawa oznacza, że podmioty o tym samym statusie prawnym, mogą w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, oczekiwać takiego samego rozstrzygnięcia w procesie stosowania prawa. Nie stanowi natomiast naruszenia zasady równości odmienne uregulowanie pewnych kwestii w przepisach dotyczących uprawnień podmiotów w różnej sytuacji. Tym samym w ocenie sądu w sprawie nie sposób twierdzić, że zostały naruszone przepisy art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. art. 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia oraz w zw. z art. 92 ust. 1 i art. 32 Konstytucji RP. Agencja wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie miała żadnej swobody i miała obowiązek stosować obowiązujące przepisy prawa. Dlatego niezasadny jest zarzut działania wbrew zasadzie praworządności (art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy). Przeciwnie wydanie innego aktu niż kontrolowany należałoby ocenić działanie wbrew zasadzie praworządności. Nietrafny jest również argument strony, że sam fakt ponoszenia przez armatorów kosztów oznacza, że automatycznie należy im się pomoc. Prawodawca kwestię tą uregulował odmiennie i wskazał na konieczność wpisania statku rybackiego nie później niż do 31 grudnia 2010 r. Jeśli chodzi o zarzuty naruszenia wymienionych w skardze przepisów unijnych to również one nie znajdują uzasadnienia. Sąd ponownie wskazuje, że krajowy Program Operacyjny został zatwierdzony decyzją Komisji Europejskiej i to z tego programu wynika kwestionowana regulacja dotycząca wymogu wpisu statku do rejestru przed określoną datą. Minister właściwy do spraw rybołówstwa, zgodnie z delegacją określoną w art. 24 ust. 1 ustawy dostosował przepisy prawa krajowego do treści Programu Operacyjnego EFMR. Wobec powyższego warunek dostępu do pomocy, określony w § 17 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia nie pozostaje w sprzeczności z art. 24 ust. 1 ustawy, art. 33 rozporządzenia nr 508/2014, czy też art. 107 TfUE. Na zakończenie sąd wyjaśnia, że wnioski dowodowe strony zawarty w skardze i złożone na rozprawie 12 kwietnia 2018 r. były niezasadne. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie sądu nie było potrzeby przeprowadzać wnioskowanych dowodów, gdyż przedmiotem sporu w sprawie nie są okoliczności faktyczne i wątpliwości z nim związane, a ocena stanu prawnego. Żaden z zarzutów skargi nie wskazuje na wadliwość kontrolowanego rozstrzygnięcia. Z tych przyczyn na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił.