V SA/Wa 1892/08

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... z dnia ... czerwca 2008 r. Nr ... w przedmiocie płatności do gruntów rolnych p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W skardze na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... B. G. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 30 lipca 2008 r. (data nadania w placówce pocztowej) uzupełniła brak formalny wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku, jak i oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, iż utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym, nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych, ze względu na ciężką sytuację materialną. Jest w trakcie prac polowych, które pochłaniają cały dochód, oszczędności nie posiadają. Znaczną cześć pieniędzy przeznaczają na książki, zeszyty i przybory szkolne. We wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca pozostaje wraz z mężem i trójką dzieci. Posiada dom o powierzchni ... m-, stodołę, oborę oraz ... ha użytków rolnych. Utrzymują się z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości ... zł brutto miesięcznie. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2008 r. wezwano ją do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania i nadesłanie stosownych dokumentów. W piśmie z dnia 1 września 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), które zostało uzupełnione o podpis w dniu 11 września 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca oświadczyła, iż miesięczne wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny wynoszą łącznie około ... zł miesięcznie (wyżywienie, ubranie i leczenie). Pozostałe koszty w tym opłaty na KRUS, media, podatek rolny i telefon wynoszą miesięcznie ... zł. Jednocześnie skarżąca podniosła, iż w sierpniu poniosła wydatki związane z pójściem dzieci do szkoły w wysokości około ... zł oraz że spłaca kredyt wraz z odsetkami zaciągnięty na ... lat w wysokości ... zł na zakup prasy, gdzie rata miesięczna wynosi ... zł. Kupuje również pasze dla bydła, za którą płaci ... zł. Ponadto skarżąca nadesłała m.in. rachunek za telefon, fakturę za wodę oraz prąd oraz wyciąg z rachunku bankowego męża. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) - dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł (zgodnie z §2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Analiza podanych przez skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż skarżąca nie wykazała braku środków na pokrycie kosztów postępowania, zatem uiszczenie wpisu od skargi nie stanowi dla skarżącej bariery w dostępie do Sądu. Zauważyć należy, iż skarżąca i jej małżonek prowadzą gospodarstwo rolne dużych rozmiarów (... ha), które według oświadczenia przynosi miesięcznie stałe dochody w wysokości ... zł brutto. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego za okres od 2.06.2008 do 25.08.2008 r. wynika jednak, iż na rachunek ten regularnie wpływają środki finansowe w znacznie wyższej ilości niż podana tj. w dniu 13.06.2008 - ... zł, 11.07.2008 r. - ... zł, 11.08.2008 r. ... zł. Ponadto skarżąca uzyskuje pomoc w postaci dopłat do gruntów i upraw - decyzją z dnia ... czerwca 2008 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznała płatności do gruntów w wysokości ... zł, które zostały przekazane na rachunek bankowy męża skarżącej w dniu ... czerwca 2008 r. Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, iż średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej, w którym pozostaje pięć osób wynosi około ... zł netto plus dochody z tytułu dopłat do gruntów (średnio około ... zł netto miesięcznie). Przy wskazanych niezbędnych kosztach utrzymania w wysokości ... zł (leczenie, żywność, ubranie) jak również ponoszonych nakładach na utrzymanie domu oraz opłatach z tytułu ubezpieczenia w KRUS i podatku rolnego - ... zł, taka wysokość dochodu nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Dochody bowiem w gospodarstwie domowym skarżącej są wysokie. Odnosząc się do oświadczenia skarżącej w zakresie ponoszonych wydatków na zakup paszy dla bydła (... zł) wskazać należy, iż skarżąca w swoim pierwotnym oświadczeniu nie wykazała w ogóle zasobów w postaci posiadanego bydła oraz jego ilości, a później nie przedstawiła żadnych rachunków potwierdzających jej twierdzenia. Skarżąca podniosła ponadto, iż spłaca kredyt w wysokości ... zł miesięcznie zaciągnięty na ... lat w wysokości ... zł na zakup maszyny. Powyższego wydatku nie można jednak uznać za bieżący i konieczny związany z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, a ponadto wskazać należy, iż zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu, pożyczki) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżąca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć przyszłe koszty sądowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.