V SA/Wa 1893/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Asesor sądowy WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2005 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz N. Sp. z o.o. w W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z [...] maja 2004 r., wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 ze zm.), art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), Dyrektor Izby Celnej W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez N. Sp. z o.o., dalej zwanej Spółką, od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] października 2003 r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ celny wskazał, że ww. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. doręczono Spółce w dniu 10 października 2003 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji. Odwołanie natomiast zostało nadane w urzędzie pocztowym 5 listopada 2003 r. (data stempla na kopercie). Ustalenia te, zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W., potwierdzone są przez pisma urzędu pocztowego z 17 i 19 listopada 2003 r. Postanowienie to zaskarżyła Spółka wnosząc o jego uchylenie i zarzucając organowi celnemu naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez pogwałcenie zasady konstytucyjnego państwa prawa oraz przepisów Ordynacji podatkowej, a mianowicie: - art. 12 § 6 pkt 2 poprzez uznanie, że odwołanie zostało nadane z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia; - art. 120 w związku z art. 228 § 1 pkt 2 poprzez wydanie postanowienia bez podstawy prawnej; - art. 121 poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów celnych; - art. 122 poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy; - art. 162 § 1 poprzez nie przywrócenie przez organa celne terminu do wniesienia odwołania; - art. 163 § 2 poprzez nie rozpatrzenie wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; - art. 169 § 1 poprzez nie zastosowanie się do jego treści; - art. 187 § 1 poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; - art. 191 poprzez nie zastosowanie się do jego treści. W uzasadnieniu skarżąca Spółka podała, że w sprawie nie ulega wątpliwości, że ww. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. w kwestii ustalenia prawidłowej wartości celnej importowanych leków, została jej doręczona w dniu 10 października 2003 r. W dniu 24 października 2003 r. pracownicy Rejonowego Urzędu Poczty W. O.-M. odebrali od spółki odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W.. Jak wyjaśniła skarżąca Spółka, urząd ten zapewnia – na podstawie umowy – kompleksową obsługę skarżącej w zakresie obrotu korespondencji, w szczególności zobowiązany jest do odbioru przesyłek pocztowych z siedziby Spółki. Odwołanie to zostało Spółce zwrócone w dniu 3 listopada 2003 r. przez urząd pocztowy z informacją, że nie zostało ono doręczone adresatowi. Skarżąca Spółka wszczęła niezwłocznie postępowanie reklamacyjne, w wyniku którego zostało wyjaśnione, że przyczyną zwrotu przedmiotowego odwołania przez urząd pocztowy była rozbieżność pomiędzy adresatem umieszczonym na kopercie – tu skarżąca umieściła jako adresata Urząd Celny [...] w W., natomiast w książce nadawczej w odniesieniu do tegoż odwołania jako adresat figurowała Izba Celna [...]. W związku z powyższym Spółka pismem z 25 listopada 2003 r. poinformowała Naczelnika Urzędu Celnego [...], że odwołanie od decyzji nie zostało wniesione w terminie z winy urzędu pocztowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podnosząc dodatkowo, że wykazane rozbieżności w adresowaniu odwołania spowodowały, że nie zostało ono nadane w terminie. Wskazał również, że powołane pismo skarżącej z 25 listopada 2003 r. miało charakter informacyjny, stąd organ celny nie zwracał się o jego uzupełnienie. Z tych samych przyczyn pismo to nie zostało potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając z tego punktu widzenia zaskarżone postanowienie, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie – i to z trzech powodów. A mianowicie: Po pierwsze, dokonując oceny zaskarżonego postanowienia przede wszystkim należało odnieść się do tego, czy w dniu 24 października 2003 r., kiedy to pracownicy Rejonowego Urzędu Poczty W. O.-M. odebrali od skarżącej Spółki odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., odwołanie to zostało "nadane" zgodnie z przepisem art. 12 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), jak utrzymuje Skarżąca, czy też do nadania tego nie doszło z uwagi na podniesione – w odpowiedzi na skargę – rozbieżności odnośnie adresata wskazanego na kopercie i książce nadawczej. Zgodnie z powołanym wyżej art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej "termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało... nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego...". Słusznie przy tym skarżąca Spółka podniosła, iż z uwagi na to, że przepisy Ordynacji podatkowej nie definiują pojęcia "nadanie", dla ustalenia znaczenia tego pojęcia należy odwołać się do definicji zawartej w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188). W myśl tego przepisu pojęcie "nadanie" oznacza "polecenie doręczenia przesyłki... zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowej". Stosownie zaś do art. 21 ust. 2 pkt 1 tej ustawy zawarcie umowy o świadczenie usługi pocztowej następuje w szczególności przez "przyjęcie przez operatora przesyłki do przemieszczenia i doręczenia", natomiast "przesyłką" w rozumieniu tej ustawy są "rzeczy opatrzone adresem, przedłożone do przyjęcia lub przyjęte przez operatora w celu przemieszczenia i doręczenia adresatowi" (art. 3 pkt 16) i zgodnie z art. 26 ust. 1 Prawa pocztowego "przesyłkę... doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce...". Odnosząc treść przytoczonych wyżej przepisów ustawy Prawo pocztowe do okoliczności niniejszej sprawy, należy zauważyć, że w dniu 24 października 2003 r. doszło do "polecenia doręczenia" przesyłki (odwołania) ze strony skarżącej Spółki oraz doszło do "przyjęcia" tej przesyłki przez operatora (tj. pracowników Poczty), przy czym przesyłka ta "opatrzona" była prawidłowym "adresem" (błędny adres był w książce nadawczej) i pod ten (wskazany na przesyłce) adres, stosownie do ww. art. 26 ust. 1, winna być przez Pocztę doręczona adresatowi. Dodatkowo należy też zauważyć, że w myśl § 7 ust. 1 Regulaminu świadczenia usługi "Odbiór przesyłek pocztowych z siedziby klienta", stanowiącego załącznik nr 1 do zawartej w dniu 3 marca 2000 r. między Spółką a Państwowym Przedsiębiorstwem Użyteczności Publicznej "Poczta Polska" Umowy odbioru przesyłek pocztowych z siedziby klienta (k. 28 i n. akt sądowych sprawy o sygn. akt V SA/Wa 395/04), do obowiązków Poczty należało m.in. "sprawdzenie czy przesyłki są prawidłowo przygotowane do odbioru i nadania (czy sporządzono lub wypełniono oraz dołączono do przesyłek zestawienia i dokumenty)" (pkt 2) oraz "przekazanie zlecającemu pokwitowanych przez właściwy urząd pocztowy arkuszy nadawczych lub pocztowej książki nadawczej dot. przesyłek rejestrowanych odebranych poprzednio" (pkt 6), zaś zgodnie z § 8 ust. 2 Regulaminu "w przypadku wątpliwości dotyczących wpisów w dokumentach nadawczych" urząd nadawczy zobligowany był "wyjaśnić je bezpośrednio ze zlecającym". Tak więc, biorąc pod uwagę uregulowania Prawa pocztowego, z których dość jednoznacznie wynika podstawowy obowiązek operatora (Poczty) doręczenia przyjętej przesyłki pod adresem wskazanym na przesyłce, jak również uwzględniając obowiązki przyjęte przez Pocztę w ww. Umowie, należy uznać, że termin do wniesienia odwołania przez skarżącą Spółkę został zachowany, ponieważ w dniu 24 października 2003 r. doszło do "nadania" przesyłki (odwołania) w rozumieniu art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy Prawo pocztowe. Na marginesie wypada też wspomnieć, że akcentowana w odpowiedzi na skargę kwestia rozbieżności między adresem wskazanym na przesyłce a adresem podanym w książce nadawczej, w istocie nie ma większego znaczenia w przedmiotowej sprawie, skoro zgodnie z art. 170 Ordynacji podatkowej, jeżeli organ podatkowy, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je organowi właściwemu (§ 1) natomiast zgodnie z § 2 "podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem terminu... uważa się za wniesione z zachowaniem terminu". Po drugie, przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż wbrew wyraźnej jego treści, organ nie wezwał do usunięcia braków pisma skarżącej Spółki z 25 listopada 2003 r. Z art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej wynika bowiem jednoznacznie, że jeżeli podanie, rozumiane jako żądanie, wyjaśnienie, odwołanie, zażalenie, wniosek, nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, a więc np. nie zawiera treści żądania lub nie czyni zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych, organ wzywa (obligatoryjnie) wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie pisma bez rozpatrzenia. Tymczasem przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia (odmiennie niż w odpowiedzi na skargę) organ całkowicie pominął nie tylko ocenę, ale i sam fakt istnienia pisma Spółki z 25 listopada 2003 r. i nie wyjaśnił jaki był jego charakter, a więc w istocie pozostawił je bez rozpoznania, bez uprzedniego wezwania skarżącej Spółki do usunięcia jego braków. Należy przy tym zaznaczyć, iż Sąd w pełni podziela stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że organ celny "nie miał obowiązku wzywania Strony do nadesłania podania o przywrócenie terminu", ale też z całą pewnością organ nie miał prawa otrzymanego już pisma nie rozpoznać, nie ustalając przy tym uprzednio czy zawiera ono jakieś "żądanie" i ew. jaka jest "treść" tego żądania. Sam fakt, że pismo Spółki z 25 listopada 2003 r. miało, według organu, "bezspornie...charakter jedynie informacyjny", nie zdejmował z organu obowiązku rozpatrzenia tego pisma, przeanalizowania jego treści oraz chociażby wyjaśnienia w uzasadnieniu na czym ów "jedynie informacyjny" charakter pisma polegał i dlaczego spowodował, że "organ celny nie zwracał się do Strony o jego uzupełnienie". Po trzecie, wydając zaskarżone postanowienie organ celny naruszył także inne przepisy postępowania określone w Ordynacji podatkowej, a w szczególności przepis art.122 i art. 187 § 1, gdyż nie podjął żadnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ celny naruszył również przepis art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zakresie uzasadnienia faktycznego. Świadectwem owych naruszeń (poza okolicznościami wspomnianymi już wyżej) jest treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, gdzie w trzech pierwszych akapitach organ powołał trzy artykuły Ordynacji podatkowej, w czwartym ustalił, że "jak wynika z dokumentów, ww. decyzję Naczelnika...przedstawiciel strony odebrał dnia 10.10.2003 r...., natomiast odwołanie zostało nadane... dnia 05.11.2003 r...., a więc z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia", a w piątym akapicie organ stwierdził, jakoby "Potwierdzeniem powyższych ustaleń są pisma urzędu pocztowego z dnia 17. i 19.11.2003 r." Z tym ostatnim stwierdzeniem nie sposób się jednak zgodzić, bowiem oba ww. pisma urzędu pocztowego w żadnym razie ani nie "potwierdzają" powołanych w akapitach 1-3 uzasadnienia przepisów Ordynacji podatkowej, ani też nie potwierdzają, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] została odebrana dnia 05.11.2003 r., a zwłaszcza nie potwierdzają, że odwołanie zostało "nadane dnia 05.11.2003 r." Przeciwnie, w piśmie z 17.11.2003 r. skierowanym do skarżącej Spółki w odpowiedzi na złożoną reklamację, Rejonowy Urząd Poczty wyraźnie stwierdził, że "sprawdzono stosowne dokumenty z których wynika, że w dniu 24.10.2003 r. ...nadali Państwo trzynaście przesyłek poleconych" (k. 89 akt adm.), a z uzupełniającego pisma z 19.11.2003 r. jednoznacznie wynika, że w dniu 3.11.2003 r. zostały Spółce zwrócone przesyłki "wpisane do pocztowej książki nadawczej w dniu 24.10.2003 r. poz. od 7 do poz. 11..." (k. 90 akt adm.). Tak więc, zaskarżone postanowienie, niezależnie od wcześniej wskazanych uchybień, zostało wydane w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, na podstawie wadliwie (lub nie w pełni) rozpatrzonego materiału dowodowego. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 oraz art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.