V SA/Wa 1895/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Cezary Kosterna (spr.), Protokolant - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2010 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; oddala skargę; Decyzją znak [...] z [...] lipca 2009 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 5, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2003 r. Nr 128, poz. 1176 ze zm., dalej zwana ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony) po rozpatrzeniu wniosku I. P. złożonego [...] czerwca 2009 r. postanowił: 1. rozpatrzyć wniosek jako oczywiście bezzasadny, 2. odmówić nadania statusu uchodźcy, 3. odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej, 4. wydalić z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Decyzją tą została objęta także córka skarżącej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż w dniu [...] czerwca 2009 r. I. P. będąca obywatelką G. oraz deklarująca narodowość [...] złożyła w placówce straży granicznej w T. wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Wnioskiem tym objęta została córka strony A. M. W treści wniosku skarżąca oświadczyła, iż przyjechała do Polski, ponieważ we własnym kraju była prześladowana z powodu wiary (wyznania), nie miała możliwości nauki języka, praktykowania tradycji i obyczajów swojego narodu, czy chodzenia do kościoła. W swoim kraju żyła w nieludzkich warunkach bez możliwości znalezienia pracy i zarobku na życie. Nigdy nie była zatrzymana, aresztowana ani skazana wyrokiem sądowym. Nie należy do żadnej partii politycznej ani innej organizacji, nie brała także udziału w działaniach wojennych. W kolejnych zeznaniach statusowych podniosła, iż przed wyjazdem z G. mieszkała w T., tam też była zameldowana. Pracowała jako opiekunka do dzieci. Jej dzieci były dyskryminowane w szkole, nie pozwalano im rozmawiać w ojczystym języku, obniżano oceny. By uniknąć wcielenia do wojska jej mąż wraz z jedną córką uciekł z domu. Powołując treść przepisów art. 34 ust. 1 pkt 5, art. 13, art. 15, art. 19 oraz art. 48 ust. 1 pkt 2 i 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, organ wywiódł, iż wniosek skarżącej został rozpatrzony jako oczywiście bezzasadny. Złożone w sprawie zeznania były sprzeczne i niewystarczające do potwierdzenia faktu prześladowania, a tylko uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, z powodu rasy przekonań religijnych, narodowościowych, politycznych czy też przynależności do określonej grupy społecznej warunkuje przyznanie statusu uchodźcy. Nadto uznał, iż powrót do kraju nie rodzi po stronie skarżącej ryzyka doznania krzywdy poprzez zagrożenie życia, zdrowia, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie skutkujące udzieleniem ochrony uzupełniającej, czy też by powrót do kraju pochodzenia zagrażał jej prawu do życia, wolności, bezpieczeństwa osobistego lub życia rodzinnego skutkujące udzieleniem zgody na pobyt tolerowany. W ocenie organu skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniających jej obawę przed indywidualnym prześladowaniem. Nie wykazała sytuacji, w których narażona była na prześladowania zarówno przez władze G. jak i inne podmioty. Przedstawiane przez nią wyjaśnienia nie obrazują rzeczywistej sytuacji w kraju pochodzenia. Z opinii S. w G., który monitoruje sytuację praw człowieka w tym państwie wynika, że żadna mniejszość narodowa, w tym [...] nie jest szczególnie uciskana zarówno przez władze jaki i inne nacje tego kraju. Tożsama ocena sytuacji w G. wynika z opracowania W. Istniejące problemy w kontaktach [...] z innymi narodowościami zamieszkującymi G. wynikają wyłącznie ze słabości ekonomicznej tej grupy. Ponadto [...] tak jak inni mieszkańcy G. muszą zmierzyć się z kryzysem ekonomicznym, w jakim znajduje się republika. Organ wskazał, iż ani strona ani jej mąż nigdy nie zgłaszali władzom faktu dyskryminacji lub aktów wrogości ze strony innych mieszkańców G. Nie zostały potwierdzone zarzuty dotyczące zmuszania członków nacji [...] do udziału w manifestacjach, takie działania organizacji opozycyjnych zostały uznane za wątpliwe także przez O. Ponadto wedle wyjaśnień strony, nigdy nie brała udziału w takich manifestacjach. Nie potwierdził się także argument dotyczący zmuszania męża strony do udziału w działaniach wojennych. Z ustaleń Ambasady RP w T. wynika, że armia [...] jest w pełni zawodowa, obecnie nabór do wojska nie jest prowadzony. Z uwagi na działania wojenne w [...] 2008 r. wprowadzono tymczasowo uzupełniającą służbę pomocniczą w jednostkach logistycznych, rekrutowaną najczęściej z bezdomnych. Także opracowanie W. wskazuje, że w [...] działa G., w sferze uprawnień której znajduje się odpowiedzialność za przeszkolenie i ewentualną mobilizację cywili na wypadek wojny. Jednakże obecnie formacja ta zadań tych nie realizuje. Ponadto z informacji umieszczonych na oficjalnej stronie internetowej M. (potwierdzonych analizą O.) wynika, że jedyna możliwość wstąpienia do armii kontraktowej uzależniona jest od zgody żołnierza po uprzednim odbyciu przez niego zasadniczej służby wojskowej. W wyniku oceny przedstawionych dokumentów organ stwierdził, że rzeczywistym powodem opuszczenia przez skarżącą kraju była chęć poprawienia sytuacji finansowej. We wniosku o udzielenie statusu uchodźcy strona wyjaśniła bowiem, że powodem opuszczenia kraju był brak pracy i złe warunki bytowe. Decyzją znak [...] z dnia [...] września 20009r. Rada do Spraw Uchodźców biorąc za podstawę art. 34 ust. 1 pkt 5, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 89p ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa) utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Przedstawiając stan faktyczny sprawy oraz powołując przepisy prawa leżące u podstaw wniosku cudzoziemki organ odwoławczy uznał zasadność podjętego przez organ pierwszoinstancyjny rozstrzygnięcia. Dokonując oceny wniosku strony w zakresie nadania statusu uchodźcy organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że na terenie republiki dochodzi do prześladowania [...]. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym opracowania W. oraz notatki Ambasady RP wynika, że wobec tej grupy etnicznej nie są prowadzone żadne działania czy to ze strony władz czy też innych mieszkańców kraju. Nie ma konfliktów na tle polityczno-społecznym, występują natomiast trudności adaptacyjne oraz o podłożu ekonomicznym. Nie rejestruje się przypadków ataków lub agresji wymierzonej w [...]. Natomiast odrębność kulturowa oraz skłonność do autoizolacji tej grupy powoduje bariery społeczne, skutkujące nieznajomością przez [...] języka [...], ostracyzmem społecznym, bezrobociem. Za nieprawdopodobną uznał sytuację zastraszania członków społeczności [...], po to by osoby te uczestniczyły w manifestacji opozycyjnej. Zdarzenia takie są nierealne bowiem organizacje opozycyjne nie dysponują środkami na ten cel, a także wobec zapewnienia przez władze [...] skutecznej ochrony obywatelom. Wyjaśnił, iż nie jest równoznaczny z prześladowaniem ostracyzm na tle religijnym przez wyznawców [...]. Niewiarygodna jest także okoliczność zmuszenia męża cudzoziemki do udziału w działaniach wojennych, bowiem państwo to posiada zawodową armię i nie jest prowadzony pobór do wojska. W odniesieniu do wniosku o udzielenie ochrony uzupełniającej Rada do Spraw Uchodźców uznała, że powrót cudzoziemki do kraju pochodzenia nie rodzi realnego ryzyka doznania poważnej krzywdy. Brak też przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, bowiem jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie wydalenie strony nie skutkuje zagrożeniem jej prawa do życia, wolności, bezpieczeństwa osobistego, torturami albo nieludzkiem lub poniżającym zachowaniem. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyła I. P. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wydanemu rozstrzygnięciu postawiła zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 7 i art. 77 Kpa poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego i dokładnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie oraz art. 10 Kpa poprzez niezachowanie obowiązku wezwania strony do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych oraz żądań zgłoszonych przed wydaniem decyzji. Przedstawiając argumenty powoływane w toku postępowania przed organami administracji publicznej skarżąca podniosła, iż rozpoznające sprawę organy obu instancji skupiły się na sytuacji w G., pominęły natomiast fakt, iż zgodnie z wytycznymi UNHCR to aspekt subiektywny odgrywa kluczową rolę w przyznaniu statusu uchodźcy, bowiem "ustalenie statusu uchodźcy wymaga oceny oświadczeń ubiegającego się, a nie oceny sytuacji panującej w kraju jego/jej pochodzenia". Trudna sytuacja [...] w G., której istnienia zaprzecza organ została przedstawiona m.in. w raporcie opracowanym w [...] 2008 r. przez jednostkę zajmującą się gromadzeniem informacji o krajach pochodzenia działającą przy W. oraz F. raport. Oba te podmioty wskazują, że [...] są mniejszością dyskryminowaną w G., często padają ofiarą przemocy, nie mają bowiem swych przedstawicieli w liczących się organach państwa w tym w policji. Dyskryminacja tej grupy etnicznej przejawia się także w braku dostępu do świadczeń socjalnych dla osób niepełnosprawnych. Zauważyła, że przeciwieństwie do innych grup – O., R., G. – zamieszkujących [...] nie mają własnego państwa, które chroniłoby ich interesy w stosunkach z władzami republiki. [...] prześladowani są na tle religijnym, napotykają trudności w praktykowaniu obrzędów religijnych oraz przy budowie [...] budynków sakralnych. Oświadczyła, iż okoliczność łamania przez władze G. praw człowieka wobec niej i jej bliskich podnosiła we wniosku o nadanie statusu uchodźcy i późniejszych zeznaniach opisując przejawy dyskryminowania wynikające z faktu posiadania narodowości [...]. Takie praktyki władz republiki uznała za prześladowanie. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, status uchodźcy nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim. Stosownie do postanowień art. 1 lit. A pkt 2 powołanej Konwencji i art. I Protokołu z 31 stycznia 1967 r., termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem, i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniami jest uzasadniona, musi być dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku osoby wnioskującej. Oceniając złożoną skargę Sąd uznał, iż nie jest ona zasadna. Wymienione przesłanki uznania cudzoziemki za uchodźcę nie zachodzą w niniejszej sprawie. Z wyjaśnień nie wynika, aby w państwie, którego jest obywatelem - G., był zagrożona prześladowaniami w rozumieniu cyt. Konwencji i Protokołu, mającymi zindywidualizowany charakter. We wniosku o nadanie statusu uchodźcy wnioskodawczyni stwierdziła, że nie miała żadnych trudności w otrzymaniu paszportu ani w wyjeździe do Polski, nie była zatrzymywana ani aresztowana, nie toczyły się przeciwko niej żadne postępowania sądowe. Jako przykład stosowanej wobec niej przemocy podawała, ze nie ma żadnej pomocy od władz G., zabraniają jej chodzić do kościoła i nie ma pracy. W tych okolicznościach organy zasadnie mogły przyjąć, że bliżej niesprecyzowane twierdzenia o prześladowaniach z powodu wiary polegające na braku możliwości nauki języka, nie mogą być uznane za wystarczające dla spełnienia przesłanek nadania statusu uchodźcy. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, co znajduje także wyraźne potwierdzenie w Podręczniku "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" Biura Wysokiego Komisarza do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.), że ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się o uznanie tego statusu, a nie oceny ogólnej sytuacji panującej w kraju jego pochodzenia. Podejście to pozostaje w zgodzie z wymogami Konwencji Genewskiej związanymi z koniecznością indywidualizacji prześladowań, potrzebą oceny racjonalności obawy w połączeniu z oceną wiarygodności aplikanta, wreszcie oceną faktycznych i przewidywanych kroków, jakie zostały lub mogą zostać podjęte przeciwko tej osobie, biorąc pod uwagę jej poglądy i odczucia. Tylko w takim zakresie może mieć znaczenie ogólna sytuacja społeczno-prawna i polityczno-ekonomiczna kraju pochodzenia cudzoziemca. [v. wyrok NSA z 12 06 2001 r., V SA 3095/00, LEX nr 51275]. Za prawidłowe Sąd uznał rozpatrzenie wniosku jako oczywiście bezzasadnego, zgodnie z art. 34 ust. 1 pk 5 ustawy o ochronie cudzoziemców – Organy właściwie zinterpretowały wskazany przepis i prawidłowo oceniły wyjaśnienia skarżącej jako niewystarczjące na potwierdzenie prześladowań. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa i zawarty w art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego. Nie zwalnia to skarżącego z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce on wyciągać korzystne dla siebie skutki zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na specyfikę sprawy takiej jak przedmiotowa organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów na prześladowania skarżącego. Słusznie wiec organy oparły się na materiałach dowodowych dostarczonych przez skarżącą. Dokonały wyczerpującego rozpatrzenia tych materiałów dowodowych oceniając ich całokształt, dlatego też nie zostały naruszone przepisy art. 7, 77 i 80 kpa. Uzasadnienie faktyczne decyzji odpowiada tez w pełni wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Organy dokonały właściwej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terenie RP, w szczególności art. 19 ust. 1 w związku z art. 13 i art. 14 tej ustawy dotyczących nadania statusu uchodźcy. Skoro zatem organy dokonały prawidłowej wykładni prawa oraz zgodnych z procedurą ustaleń w zakresie stanu faktycznego i prawidłowej subsumcji tego stanu faktycznego do właściwym norm prawa, to brak jest podstaw do stwierdzenia wadliwości decyzji w zakresie odmowy nadania statusu uchodźcy. Organy prawidłowo zastosowały art. 48 ust. 1 ustawy o ochronie cudzoziemców rozważając, czy wobec braku podstaw do nadania statusu uchodźcy istnieją przesłanki do udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej o jakiej mowa w art. 15 tej ustawy lub zgody na pobyt tolerowany określonej w art. 97 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom, ochrony uzupełniającej udziela się w przypadku, gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Trzeba mieć przy tym na uwadze art. 18 ustawy, zgodnie z którym jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. I tu również organy prawidłowo wykazały, że takie okoliczności nie zostały wykazane. Brak jest podstaw do przyjęcia, że po powrocie do G. skarżąca zostanie zatrzymana, poddawana torturom, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Wobec braku rzeczywistej obawy wystąpienia powyższych okoliczności przyjąć należy, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP uzasadniające udzielenie skarżącemu ochrony uzupełniającej. Trafnie organy wskazały, że o braku takich obaw świadczą fakty, ze cudzoziemka nigdy nie była zatrzymywana, aresztowana ani skazana wyrokiem sadu. Zasadnie też oceniły materiał dowodowy – opracowania W. , z którego wynika, że sytuacja w G. jest na tyle stabilna, że nie zachodzą tam zjawiska mogące być źródłem powszechnego stosowania przemocy względem ludności cywilnej. Sąd nie dopatrzył się również uchybień w kontrolowanych decyzjach co do rozważenia przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1 a) ustawy o ochronie cudzoziemców. Została dokonana stosowna analiza sytuacji w G. Na podstawie wiedzy co do tej sytuacji i wobec niewykazania przez skarżącą, że w razie powrotu byłoby zagrożone jej prawa do życia, do wolności i bezpieczeństwa osobistego, do życia w rodzinie, lub ze mogłaby zostać poddana torturom lub nieludzkiemu traktowaniu, albo karaniu, bądź zmuszona do pracy, pozbawiona prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukarana bez podstawy prawnej, organy w granicach dopuszczalnej swobody w ocenie materiału dowodowego miały prawo uznać, że nie zachodzą podstawy do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wobec stwierdzenia nie istnienia okoliczności uzasadniających udzielenie ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany, organy prawidłowo zastosowały art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie cudzoziemców orzekając o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec braku wymienionych w art. 48 ust. 2 przesłanek negatywnych orzeczenia o wydaleniu. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 10 Kpa. Organ właściwie kierował pisma do skarżącej, w tym pismo z [...] sierpnia 2009 r. o uprawnieniach wynikających z art. 10 kpa, na jedyny posiadany adres ośrodka dla uchodźców w N., jednak pismo nie zostało doręczone z powodu samowolnego opuszczenia przez skarżącą tego ośrodka, a skarżąca nie wskazała innego adresu do doręczeń. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, iż organy dokonały dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, uzasadniły podstawę prawną wskazaną w zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej i dokonując właściwej interpretacji przepisów wydał decyzję zgodną z prawem. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), należało oddalić skargę jako niezasadną.