V SA/Wa 1897/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 marca 2011 r. sprawy ze skargi K. w W. przy udziale 1. N. S.A. w O. 2. P..S.A. w Z. 3. P. Sp. z o.o. w P. 4. P.S.A. w P. 5. K. S.A. w T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia .. czerwca 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy transferu przydzielonych kwot cukru; postanawia: odrzucić skargę. K. S.A. wnioskiem z dnia ...2.2010 r. zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o transfer kwoty produkcji cukru przydzielonych ... Polska S.A. (obecnie P. S.A.), począwszy od roku gospodarczego 2010/2011 oraz załączyła warunkowe umowy kontrakcyjne plantatorów, którzy wyrazili wolę dostarczenia surowca do K. S.A. Minister – po rozpatrzeniu tego wniosku – decyzją z dnia ...4.2010 r. [wydaną na podstawie art. 60 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22.10.2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych – Dz. Urz. WE L299 z dnia 16.11.2007 r. ze zm. i pkt II pkt 2 załącznika VIII do tego rozporządzenia oraz art. 31 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11.3.2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych – Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702 ze zm.] odmówił: a) transferu dla K. S.A. kwot cukru przydzielonych ... Polska S.A. z/s. w Z., począwszy od kampanii 2010/2011, w wysokości odpowiadającej ... t buraków cukrowych; b) transferu dla N. S.A. kwot cukru przydzielonych B. Polska S.A. z/s. w Z. w wysokości odpowiadającej ... t praw do uprawy i dostawy buraków cukrowych. Podstawą odmowy było między innymi uznanie, że sprzedaż przez B. z/s. w L. spółce P. 100 % udziałów w spółce B. Sp. z o.o. z/s. w W., która to spółka posiadała większościowy pakiet akcji w Spółce ... Polska S.A. z/s. w Z. nie jest objęta żadną z definicji zawartych w załączniku VIII pkt I do powołanego rozporządzenia nr 1234/2007 ponieważ definicje te dotyczą przedsiębiorstw (producentów cukru) posiadających kwoty produkcyjne cukru. Spółka B. Sp. z o.o. z/s. w W., której dotyczy sprzedaż 100 % udziałów, nie jest producentem cukru. Nadto ze złożonych przez K. S.A. do wniosku o transfer kwot cukru ... oświadczeń plantatorów buraków cukrowych wyrażających wolę dostarczenia swoich buraków do K. S.A. do dnia ...4.2010 r. ... plantatorów złożyło do Ministerstwa oświadczenia o cofnięciu woli dostarczenia surowca do K. S.A., jak również o cofnięciu poparcia przeniesienia części kwoty produkcyjnej cukru. Spośród w/w plantatorów, ... poinformowało o zawarciu umów kontraktacji na rok gospodarczy 2010/2011 z P. S.A. W ramach złożonych oświadczeń kilkudziesięciu plantatorów złożyło deklarację o wycofaniu oświadczeń, których wcześniej nie złożyli; ponadto ... plantatorów potwierdziło pierwotną wolę dostarczenia buraków cukrowych do K. S.A. pomimo złożonych oświadczeń o zawarciu umów kontraktacyjnych z P. na rok gospodarczy 2010/2011. W efekcie oceny zasadności wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, które zostało złożone przez K. S.A. i K., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia ...6.2010 r. – stosownie do treści art. 127 § 3 k.p.a. oraz przepisów powołanych w podstawie rozstrzygnięcia decyzji z dnia ...4.2010 r. – utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny. W motywach przytoczono te same argumenty, o których wyżej była już mowa. Skargę na powyższą decyzję wniósł K. – w zakresie odmowy transferu kwot cukru dla K. S.A. (punkt a uzasadnienia). Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postaci: a) art. 11 k.p.a. w zw. z 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i arf. 9 k.p.a. oraz w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji zasadności przesłanek stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji; brak dokładnego wyjaśnienia przez organ administracyjny stanu faktycznego, w tym uznanie, iż brak było dowodów na okoliczność wyrażenia wyraźnej woli przez plantatorów buraków cukrowych dostarczania swoich buraków do skarżącego, zaniechania wypełnienia obowiązków informacyjnych wobec skarżącego i uczestników postępowania związanych z poinformowaniem ich o konieczności ponownego przeliczenia kwoty cukrowej, która była przedmiotem postępowania administracyjnego, brak rozpatrzenia całości, materiału dowodowego poprzez pominięcie wyjaśnień K. S.A. odnoszących się do poprawy struktury sektora buraczanego oraz wyjaśnień K. S.A. i złożonych przez niego dowodów dotyczących istnienia interesu plantatorów w dokonaniu transferu zgodnie z wnioskiem K. S.A., jak również dowolne przyjęcie, iż transfer kwot cukrowych spowodowałby naruszenie interesów P. S.A. z siedzibą w Z., a które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia; b) art. 136 k.p.a. i art. 78 k.p.a. i 77 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wnioskowanym przez K. S.A. w toku postępowania administracyjnego, a który to wniosek został poparty przez K. S.A. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a mianowicie brak zweryfikowania oświadczeń plantatorów poprzez zwrócenie się przez organ administracyjny do plantatorów buraków cukrowych o wskazanie czy podtrzymują wolę dostarczania buraków cukrowych do K. S.A. wobec twierdzonych przez organ administracyjny wątpliwości co do podtrzymywania przez plantatorów woli w tym zakresie, a która to okoliczność miała znaczenie dla rozpoznania sprawy; 2. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w postaci art. 60 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 roku ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych oraz w pkt I b, II pkt 1 i II pkt 2 oraz IV pkt a i b załącznika VIII do przedmiotowego rozporządzenia o nazwie "szczegółowe zasady transferu kwot cukru lub izoglukozy zgodnie z art. 60" poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w postaci przyjęcia, iż pojęcie "przejęcie własności przedsiębiorstwa produkującego cukier" nie obejmuje sytuacji gdy nastąpiła sprzedaż 100% udziałów w spółce posiadającej większościowy pakiet akcji w spółce będącej przedsiębiorstwem produkującym cukier, a w konsekwencji uznanie, iż w okolicznościach faktycznych, niniejszej sprawy nie zaistniały przestanki warunkujące dokonanie transferu kwot cukrowych na rzecz K. S.A., a mianowicie, iż nie doszło do przeniesienia własności przedsiębiorstwa produkującego cukier, jak również, iż transfer kwot cukru byłby sprzeczny z interesami każdej ze stron, a w szczególności z interesem plantatorów buraków cukrowych, jak również uznanie, iż transfer kwoty cukrowej nie poprawi struktury sektora buraczanego. Mając powyższe na uwadze wniósł o: 1. Uchylenie w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... czerwca 2010 roku i poprzedzającej jej decyzji tegoż Ministra z dnia ... kwietnia 2010 r. w zakresie odmowy transferu dla K. S.A. kwot cukru przydzielonych ... Polska S.A. z siedzibą w Z. (obecnie P. S.A. z. siedzibą w Z.), począwszy od kampanii 2010/2011, w wysokości odpowiadającej ... ton buraków cukrowych. 2. Zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. 3. Zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z siedzibą w Luksemburgu w trybie art. 234 pkt. b TWE w przedmiocie wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym obejmującego wykładnię przepisu art. 60 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr i1234/2007 z dnia 22 października 2007 roku ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (DZ. Urz. UE L 299 z dnia 16 listopada 2007 toku z późn. zm.) oraz "w pkt I b, II pkt 1 i II pkt 2 załącznika VIII do przedmiotowego rozporządzenia o nazwie "szczegółowe zasady transferu kwot cukru lub izoglukozy zgodnie z art. 60", albowiem decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku. W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami wyżej omawianych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Bez żadnej wątpliwości należy przyjąć, iż K. był na etapie postępowania administracyjnego uznawany za stronę. Wynika to bezpośrednio z treści protokołu rozprawy administracyjnej z dnia ...4.2010 r., w toku której pracownik Organu zaproponował działającemu w imieniu tej organizacji pełnienie tej roli; oferta została przez ... przyjęta. Z tej racji, że protokół został sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego Organ w zakresie jego działania, tj. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przeto stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (arg. ex art. 76 § 1 k.p.a.). Skoro użyto w tym dokumencie terminu "strona", to tylko w takiej roli mógł występować K.. 2. Jest oczywiste, że K. nie może być traktowany jako podmiot działający na prawach strony chociażby z tego względu, że nie składał w tym przedmiocie stosownego wniosku. W sprawie – co w tej sytuacji jest oczywiste – nie wydano jakiegokolwiek postanowienia o dopuszczeniu tego Związku do udziału w postępowaniu na prawach strony. 3. Skoro K. nie przeprowadził weryfikacji treści zawartych w protokole w trybie art. 76 § 3 k.p.a., to za gołosłowne należy uznać twierdzenie zaprezentowane przez pełnomocnika organu na rozprawie sądowej, że posiadał on przymiot podmiotu działającego na prawach stron. Za fałszywe należy uznać twierdzenie pełnomocnika Związku złożone na rozprawie: "Ministerstwo potwierdziło, że Skarżący występuje na prawach strony", zresztą sam stwierdza "postanowienia na piśmie nie było." To twierdzenie pozostaje w wyraźnej sprzeczności z poglądem wyrażonym przez pełnomocnika Ministra, który na tej samej rozprawie oświadczył, że "strona skarżąca na początku postępowania była traktowana jako organizacja społeczna, potem traktowano ją jako stronę." Reasumując ten wątek należy przyjąć, że nie można dać wiary twierdzeniom, iż K. był uznawany za podmiot działający na prawach strony. Przeczy temu treść protokołu rozprawy administracyjnej, jak też racjonalne stanowisko pełnomocnika Ministra zaprezentowane w trakcie rozprawy sądowej. Na marginesie trzeba zauważyć, że na rozprawie pełnomocnik ... usiłował wykazać, że ma w toczącym się postępowaniu interes prawny czego nie musiał czynić działając jako podmiot działający na prawach strony. 4. Jeżeli zatem uznawano K. za stronę, to wnosząc skargę winien wykazać swój interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Taki wymóg wprowadza treść art. 50 § 1 ustawy z dnia 30.8.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Bez wątpienia ... zrealizował – przewidziany art. 52 p.p.s.a. – wymóg wyczerpania środków zaskarżenia jakim było wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd też – w świetle zapisów poczynionych w przedłożonym na rozprawie regulaminie Zarządu Głównego K. oraz Zarządu Głównego poszerzonego o udział prezesów zrzeszeń, a także wyciągu z protokołu nr ... z posiedzenia Zarządu Głównego z dnia ...6.2010 r. – uznał, iż brak jest podstaw aby odrzucić skargę z przyczyn wskazany w piśmie z dnia ...2.20100 r., załączonego do akt sądowych (k. 194 i nast.). 5. W sprawie zatem decydujące znaczenie miała kwestia oceny interesu prawnego K.. Zdaniem pełnomocnika wynika on z treści: a) art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8.10.1982 r. o społeczno – zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. Nr 32, poz. 217 ze zm.), b) § 1 ust. 1 pkt 2, §2, §5, §6 statutu, c) art. 31 ust. 10 i art. 31b ust. 8 ustawy z dnia 11.3.2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702 ze zm.). 6. W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do Sądu przejawia się w tym, że działa bezpośrednio ze własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (vide B. Danuter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005, s. 131, teza 5). Nie ulega też wątpliwości, że o "interesie prawnym" można mówić wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym więc, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa; najczęściej będą to przepisy prawa administracyjnego materialnego i procesowego, a także ustrojowego. Od wykazania związku między chronionymi przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi. 7. Bez żadnej wątpliwości należy, przyjąć, że K. nie działał w sprawie we własnym imieniu; nie ma też roszczenia o przyznanie uprawnienia do dokonywania transferu przedmiotowych kwot cukrowych. Jak wynika to z § 5 Statutu "broni interesów zawodowych i reprezentuje potrzeby plantatorów buraków cukrowych oraz działa na rzecz wzrostu produkcji buraków cukrowych i usprawnienia pracy plantatorów." Zgodnie z § 6 Statutu do zadań ... należy: 1) reprezentowanie interesów zrzeszeń plantatorów buraków cukrowych i ich członków wobec naczelnych organów władzy i administracji państwowej, 2) inicjowanie i udzielanie pomocy w rozwoju i wdrażaniu postępu rolniczego w gospodarstwach plantatorów buraków cukrowych, 3) działanie na rzecz należytego zaopatrzenia plantatorów buraków cukrowych w środki produkcji, 4) upowszechnienie wiedzy zawodowej, w szczególności przez finansowanie fachowego wydawnictwa "Poradnik Plantatora", 5) udział w ustalaniu warunków kontrakcji, cen skupu i sprzedaży produktów rolnych, usług produkcyjnych dla rolnictwa oraz norm i zasad klasyfikacji produktów rolnych, 6) sprawowanie kontroli społecznej w zakresie realizacji umów kontrakcyjnych, a w szczególności skupu produktów rolnych, świadczenia usług dla rolnictwa oraz likwidacji szkód losowych łowieckich, 7) inicjowanie i pomoc w ochronie polskiego rynku cukru i nasion buraków cukrowych. W myśl § 7 Statutu ... realizuje cele i zadania poprzez działalność społeczną plantatorów buraków cukrowych oraz zatrudnionych w Związku pracowników. W konsekwencji tych zapisów należy przyjąć, iż ... – co najwyżej – reprezentując potrzeby plantatorów buraka cukrowego posiada interes taktyczny, albowiem – co wynika z § 5 ust. 2 Statutu – zaledwie współdziała z organizacjami administracji państwowej broniąc interesów plantatorów. 8. Nie stwarzają też podstaw do uznania za stronę postępowania K. wskazane w punkcie 4. In principio dostrzec wypada, że nie mogą decydować o uzyskaniu przymiotu strony zapisy Statutu, albowiem nie są to przepisy prawa o charakterze powszechnie obowiązującym, mogącym stanowić podstawę rozstrzygnięć w sprawi administracyjnej. Z kolei art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o społeczno – zawodowych organizacjach rolników wskazuje, że ... (jako organizacja) może uczestniczyć reprezentując rolników indywidualnych w ustalani warunków kontraktacji oraz cen skupu i sprzedaży produktów rolnych, usług produkcyjnych dla rolników oraz norm i zasad klasyfikacji produktów rolnych. Wreszcie art. 31 ust. 3 ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych nakłada na Ministra przed wydaniem decyzji o przeniesieniu między producentami cukru kwoty produkcyjnej tego artykułu- obowiązek zasięgnięcia opinii organizacji rolniczych, reprezentujących interesy plantatorów buraków cukrowych, co jeszcze nie stwarza podstaw do traktowania ich za stronę toczącego się postępowania. Tak również należy ocenić wywodzony przymiot strony z treści art. 31 ust. 10, 31b ust. 8 przedmiotowej ustawy, które to regulacje tyczą zawierania umów kontraktacyjnych. 9. Na marginesie wskazać należy, że przepisy materialnoprawne, dające przymiot strony, zostały wskazane w podstawach rozstrzygnięcia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nie stanowią one jednak podstawy aby – w ich świetle – uznać K. za stronę w rozumieniu art. 28 k.p.a. oraz 50 p.p.s.a. 10. W tej sytuacji – stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 58 § 3 p.p.s.a – należało orzec jak w sentencji.