V SA/Wa 1900/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2011 r. sprawy ze skargi O. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... czerwca 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; oddala skargę. W dniu [...] marca 2007 r. O. K., obywatelka B., złożyła wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy podając jako przyczynę: - działalność teścia w okręgowej komisji wyborczej, który w 2004 r. początkowo odmówił podpisania sfałszowanego protokołu i zrobił to dopiero pod naciskiem, - wystawienie w 2006 r. listu gończego za jej mężem A. K., - wielokrotne nachodzenie w domu i wzywanie do składania wyjaśnień a w 2007 roku groźby spreparowania przeciwko niej sprawy karnej, zabrania dziecka. Cudzoziemka podała, iż ma wyższe wykształcenie, w latach 1998 – 2002 pracowała jako menadżer, w ciągu ostatnich 5 lat wielokrotnie wyjeżdżała turystycznie za granicę odwiedzając Francję, Włochy, Austrię, Turcję, Niemcy. W toku postępowania Strona wyjaśniła, iż jej teść współpracował z władzami lecz zmienił poglądy, mąż finansował opozycję. Od 2001 r. prowadził działalność w Polsce. Od 2006 r. trwa dotyczące go postępowanie ekstradycyjne i od tego czasu nasiliły się skierowane przeciwko niej działania władz. Była przesłuchiwana, żądano by skłoniła męża do powrotu na B., grożono jej. Do momentu podjęcia decyzji o opuszczeniu B. O. K. wielokrotnie odwiedzała męża w Polsce. Sama nie zajmowała się działalnością polityczną a obawia się, że w przypadku powrotu na B. będzie "zakładnikiem za męża". W tym stanie faktycznym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], obejmującą także małoletnie dziecko Strony E. K.’ odmówił Cudzoziemce nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia braku okoliczności uzasadniających udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Wydanie powyższej decyzji było poprzedzone: - zawieszeniem postępowania w okresie od [...] listopada 2008 r. do [...] kwietnia 2009 r. z powodu toczącej się przed Sądem Okręgowym w L. sprawy w przedmiocie dopuszczalności wydania władzom B. A. K. w trybie ekstradycji, - interwencją podjętą przez Stronę u Premiera z powodu przedłużającego się postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, - odmowną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2009 r. uchyloną następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. wydaną w trybie samokontroli. W uzasadnieniu swej decyzji z [...] lutego 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, iż Cudzoziemka nie była zaangażowana w żadną działalność polityczną, nie postawiono jej żadnych zarzutów karnych, legalnie wyjechała z B.. W stosunku do niej nie stosowano represji. Akcje b. organów ścigania związane były ze sprawą karną jej męża, który nie zaprzecza udziałowi w zorganizowanej grupie przestępczej i ubiega się o statusu świadka koronnego. W konsekwencji organ I instancji stwierdził, iż O. K. nie spełnia przesłanek z Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców a także brak jest przesłanek do udzielenia jej ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany. W odwołaniu z [...] lutego 2010 r. O. K. zarzuciła organowi I instancji oparcie argumentacji uzasadniającej odmowę nadania jej statusu uchodźcy na sprawie karnej jej męża, nieuznanie działalności męża i teścia za przyczynę represji dotykających całą rodzinę a także brak jednoznacznej oceny wiarygodności jej zeznań dotyczących gróźb ze strony milicji b. Cudzoziemka podniosła także, iż ma polskie korzenie i będzie chciała osiedlić się w Polsce, co też może stanowić powód represji. Na dowód polskiego pochodzenia dołączyła szereg odpisów aktów stanu cywilnego. Dołączyła także oświadczenie J. O. dotyczące sfabrykowania sprawy karnej przeciwko A. K. oraz w języku [...] orzeczenie Sądu Najwyższego B. z [...] kwietnia 2010 r. uchylające orzeczenie organu niższego, dotyczące członków grupy, w której rzekomo miał działać mąż Strony - z powodu prowadzenia postępowania karnego nieprawidłowo pod względem formalnym i merytorycznym. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2010 r. W ocenie Rady organ I instancji w sposób prawidłowy zebrał i rozważył materiał dowodowy. Cudzoziemka nie była represjonowana ani też narażona na represje z przyczyn wskazanych w Konwencji. Konwencja Genewska zakreśla rygorystyczne i wąskie granice obejmowania uchodźców ochroną. Mąż Strony chce uniknąć postępowania karnego na B. a wskazywane przez Cudzoziemkę argumenty mogłyby mieć znaczenie w sprawie o ekstradycję. Sama Wnioskodawczyni nie działała w opozycji, nie była z tego powodu prześladowana. Organ II Instancji podkreślił, iż instytucja nadania statusu uchodźcy nie może być wykorzystywana do legalizacji pobytów cudzoziemców w Polsce. Zdaniem Rady organ I instancji należycie ocenił, na tle ogólnie znanej sytuacji na B., indywidualną sprawę Cudzoziemki i właściwie wywiódł, iż brak jest podstaw do objęcia jej ochroną uzupełniającą i do wyrażenia zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu swej decyzji Rada nie odniosła się do dołączonych do odwołania dowodów jedynie potwierdzając ich złożenie. W skardze z dnia [...] lipca 2010 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie O. K. wniosła o uchylenie w całości decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2010 r. . oraz o rozważenie przez Sąd możliwości uchylenia także decyzji organu I instancji, zarzucając organowi II instancji: - naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieprzetłumaczenie na język polski orzeczenia Sądu Najwyższego B. z [...] kwietnia 2010 r., - naruszenie art. 7, 11, 15, 77, 107 § 3 i 138 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozważenie treści orzeczenia Sądu Najwyższego B., ograniczenie się do oceny treści uzasadnienia decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i uznaniu za własne jego ustaleń a także brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie przesłanek z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W uzasadnieniu skargi Cudzoziemka podniosła wagę orzeczenia Sądu Najwyższego B. jako dowodu w sprawie i niekonsekwencję organu, który uwzględnił materiały z postępowania karnego prowadzonego przez władze białoruskie a pominął orzeczenie podsumowujące to postępowanie. Wskazała na braki w uzasadnieniu decyzji Rady, która nie przedstawiła w nim żadnych własnych ustaleń i nie wzięła pod uwagę dowodów złożonych przez Stronę w postępowaniu odwoławczym. Skarżąca podkreśliła także brak przeprowadzenia przez organ postępowania w przedmiocie przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. Zdaniem Skarżącej organ nie odniósł się do zeznań jej męża złożonych w charakterze świadka w Prokuraturze Rejonowej w Z. G., w których mówił o przestępczych działaniach wysokich funkcjonariuszy KGB. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie zajmując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnicy Stron poparli swe stanowiska. Pełnomocnik Rady do Spraw Uchodźców oświadczył nadto, iż decyzją z października 20010 r. O. K. uzyskała zgodę na osiedlenie się w Polsce z uwagi na polskie korzenie. Wobec powyższego Rada umorzyła postępowanie toczące się z kolejnego wniosku Cudzoziemki o nadanie jej statusu uchodźcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone we wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie decyzji. Zarzuty podniesione przez Stronę w skardze dotyczą wyłącznie naruszenia przez organ w toku rozpoznawania sprawy przepisów proceduralnych. W ocenie Sądu organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Sąd, po zapoznaniu się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podziela stanowisko organów obu instancji, iż Skarżąca nie spełnia przesłanek do uznania jej za uchodźcę w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z dnia 20 grudnia 1991 r.). Bezspornie O. K. nie była prześladowana z powodu jej rasy, religii, narodowości ani też przynależności do określonej grupy społecznej. W toku postępowanie podkreślała brak zaangażowania w działalność polityczną i w żaden inny sposób nie akcentowała swoich przekonań politycznych. Wyjechała z kraju pochodzenia nie na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, ale powołując się na polskie korzenie chciała osiedlić się w Polsce. Cel ten, przed zakończeniem niniejszego postępowania sądowego, zrealizowała. Niezależnie od powyższych ustaleń Sąd podkreśla, iż definicja uchodźcy zawarta w art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji Genewskiej nie pozwala na generalizowanie i uznawanie za uchodźców wszystkich osób, które same lub też członkowie ich rodzin sympatyzowali z poglądami opozycji czy nawet w jakiś sposób wspierali jej działalność. Trzeba bowiem pamiętać, że główną przesłanką stosowania Konwencji Genewskiej są zindywidualizowane, uzasadnione obawy danej osoby przed prześladowaniem z powodów ściśle określonych w konwencji, a nie istniejąca generalnie sytuacja w kraju jej pochodzenia - naruszanie praw człowieka w działaniach podejmowanych przeciwko działaczom opozycji. Przy tym stan obawy musi mieć postać kwalifikowaną, obiektywną i być spowodowany przyczynami podanymi w Konwencji Genewskiej. Osoba ubiegająca się o status uchodźcy powinna przedstawić fakty i ewentualnie dowody potwierdzające, że była prześladowana lub że obawia się prześladowania po powrocie do kraju pochodzenia z powodów podanych w cytowanej Konwencji. Inne przyczyny opuszczenia przez cudzoziemca kraju pochodzenia lub powodujące obawę przed powrotem do kraju nie mają znaczenia dla uznania go za uchodźcę. W przypadku Skarżącej zatem tymi przyczynami nie może być sprawa karna jej męża. Kroki podejmowane przez organa ścigania związane z tą sprawą, nawet jeżeli były dla Strony uciążliwe i stresujące, nie były działaniami, które by można było uznać za prześladowanie, dyskryminację lub za działania naruszające prawa człowieka. Równocześnie zważywszy na upływ czasu dzielący wzywania Cudzoziemki na przesłuchania czy przeszukania mieszkania od 2004 r., kiedy to teść opóźnił podpisanie protokołu komisji wyborczej i brak dowodów, iż białoruskie organy ścigania przed wyjazdem Skarżącej do Polski miały informacje o finansowym wspieraniu opozycji przez jej męża wskazuje, iż także tym działaniom nie można przypisać cech prześladowań czy represji w rozumieniu Konwencji. Zasadnie organy przyjęły także, iż na B. nie występuje poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, które uzasadniałoby objęcie Strony ochroną uzupełniającą. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy uwzględniając zdarzenia, które miały miejsce w czasie pobytu Cudzoziemki w kraju pochodzenia od 2004 r. do jej wyjazdu do Polski i właściwie skonfrontowały je z przesłankami udzielania zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP zawartymi w art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z powołanym przepisem cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. W sytuacji, gdy O. K. nigdy nie angażowała się w działalność polityczną, wielokrotnie wyjeżdżała i wracała do kraju pochodzenia z podróży zagranicznych, odwiedzała męża w Polsce już w czasie, gdy znalazł się on w kręgu zainteresowania białoruskich organów ścigania a także uwzględniając ubieganie się A. K. o status świadka koronnego i orzeczenie Sądu Najwyższego B., który jak wskazuje Strona, wskazał na nieprawidłowości postępowania karnego prowadzonego w stosunku do osób wchodzących w skład grupy przestępczej, do której należeć miał także jej mąż to, zdaniem Sądu, należy przyjąć za prawidłową ocenę organu o braku podstaw do objęcia Cudzoziemki tą formą ochrony. Odnosząc się natomiast wprost do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych Sąd podnosi, iż nie dopatrzył się naruszenia przez organ II instancji art. 15 i 138 kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu Rada do Spraw Uchodźców nie uchybiła istocie postępowania odwoławczego, którą - zgodnie z art. 15 kpa - jest zasada dwuinstancyjności, tj. ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy w pełnym jej zakresie. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, iż nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji, doszła w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji jak organ I instancji co do zgodności z prawem rozstrzygnięcia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców także ze względu na kryteria celowości i słuszności jego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zasadnie natomiast Skarżąca podniosła w skardze naruszenie przez Radę do Spraw Uchodźców art. 107 § 3 kpa, w odniesieniu do faktycznej części uzasadnienia. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji jest zbyt skrótowe, jednakże przede wszystkim zarzut ten dotyczy braku odniesienia się przez organ do dołączonego do odwołania oświadczenie J. O. oraz orzeczenia Sądu Najwyższego B. z [...] kwietnia 2010 r. uchylającego orzeczenie organu niższego, dotyczącego członków grupy, w której miał działać mąż Strony - z powodu prowadzenia postępowania karnego nieprawidłowo pod względem formalnym i merytorycznym, który to dokument złożony został w języku [...] Wymienienie tych dowodów w treści uzasadnienia wskazuje na to, iż były one przedmiotem rozważania Rady. W dalszej części uzasadnienia jednakże brak jest wyjaśnienia dlaczego orzeczenie Sądu Najwyższego B. nie zostało przetłumaczone na język polski zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, czy organ rozpoznając sprawę oparł się na treści dołączonych do odwołania dokumentów, czy dał im wiarę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzegając te nieprawidłowości podkreśla jednakże, iż podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji mogą stanowić wyłącznie te naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu tej cechy nie ma wyżej przytoczony błąd organu. Skarżąca składając do akt orzeczenie Sądu Najwyższego B. i oświadczenie J. O. podnosiła, iż wskazują one na nieprawidłowości w postępowaniu białoruskich organów ścigania, które zostały ujawnione przez Sąd Najwyższy B.. Orzeczenie to, w ocenie Sądu, wskazuje zatem na funkcjonowanie na B. systemu kontroli instancyjnej a zatem okoliczności przeciwnej niż udowadniana przez stronę w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.