V SA/Wa 1904/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Izabella Janson, , Protokolant sekretarz sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata A. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) nr [...] z [...] lipca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z [...] maja 2011 r., w której odmówiono wstrzymania wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2010 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. 28 października 2009 r. M. A. - obywatel [...] R. zwrócił się z wnioskiem do Szefa Urzędu o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Aplikacją objęta została żona Strony, K A. i małoletnie dzieci: [...]. Decyzją nr [...] z [...] października 2010 r. Szef Urzędu odmówił nadania M. A. statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz postanowił wydalić z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Po rozpatrzeniu odwołania Rada do Spraw Uchodźców decyzją nr [...] z [...] stycznia 2011 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu. Skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił prawomocnym wyrokiem z 21 listopada 2011 r., ponieważ została złożona z uchybieniem terminu. NSA postanowieniem z 17.02.2012 oddalił skargę kasacyjną na powyższe postanowienie. W dniu 5 maja 2011 r. M. A. złożył kolejny wniosek do Szefa Urzędu o nadanie statusu uchodźcy. Aplikacją objęte zostały małoletnie dzieci: [...], a także żona. Tego samego dnia skarżący złożył również wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Szef Urzędu decyzją nr [...] z [...] maja 2011 r. postanowił odmówić wstrzymania wykonania w/w decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia decyzji ostatecznych w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powyższy organ decyzją [...] z [...] lipca 2011 r. odmówił uchylenia decyzji o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, która to decyzja jest przedmiotem niniejszej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na przesłanki określone w art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz. U. z 2003 r. Nr 128 poz. 1176 ze zm.)- dalej: ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, których łączne zaistnienie stanowi dla organu podstawę do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu dla osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Organ podniósł, że dokonał analizy porównawczej wniosku Cudzoziemca z 5 maja 2011 r. z wnioskiem złożonym uprzednio i stwierdził, że jest on oparty na tych samych podstawach. W żadnym z wniosków nie wykazał, w jaki sposób aktualna sytuacja w [...] R. czyni uzasadnionymi jego obawy przed prześladowaniem. Sytuacja w C. w ostatnim czasie uległa poprawie i nie można mówić, że występujący w czasie działań wojennych stan powszechnego zagrożenia dla ludności trwa obecnie. W związku z powyższym organ uznał, że Cudzoziemiec złożył kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy w celu opóźnienia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP Decyzją [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Szef Urzędu orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. W skardze na decyzję odmawiającą wstrzymania wykonania decyzji skarżący wniósł o uchylenie obydwóch decyzji Szefa Urzędu o odmowie wstrzymania decyzji wydaleniowych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie; - prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 13, art. 14, art. l5, art. 34 i art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, - istotne naruszenie przepisów postępowania poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie a wynikających z art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ w niedostateczny sposób ustosunkował się do składanych przez niego wyjaśnień. W jego ocenie, zadaniem osoby ubiegającej się o nadanie statusu uchodźcy jest jedynie uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie ponad wszelką wątpliwość wszystkich okoliczności, na które się powołuje. Zarzucił, że w postępowaniu przed Organem I instancji skupiono się jedynie na ocenie jego wiarygodności, a nie merytorycznym rozpatrzeniu wszystkich okoliczności faktycznych. Przepisy k.p.a. zawierają szereg zasad, których organ nie przestrzegał w toku prowadzonego postępowania, w skardze wymieniono zasady o których mowa w art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 80 tegoż kodeksu. W jego przekonaniu spełnia wszystkie przesłanki do nadania statusu uchodźcy. Jego słuszny interes we wstrzymaniu decyzji wyraża się w tym, że wydalenie rodziny z terytorium Polski doprowadzi do naruszenia praw dziecka wynikających z Konwencji o ochronie praw dziecka, co jest sprzeczne z art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Niezwłoczne opuszczenie przez niego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pozbawi go osobistego uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy - wydanych wnioskodawcy i osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje. W myśl art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, przepisu art. 33 ust. 1 pkt 3 (...) nie stosuje się w przypadku, gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (ust. 5 art. 33). Mając na uwadze przytoczone przepisy, złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wywołuje tych samych skutków prawnych co złożenie pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy, w szczególności nie następuje automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem, tak jak w przypadku złożenia pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy. Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: 1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony 2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna), 3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego. W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. "słuszny interes strony" oraz brak sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym". Przesłanka "słusznego interesu strony" nie została prawnie zdefiniowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należy przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których strona upatruje swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu). Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że ów "słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej. Oceniając wniosek strony w tym kontekście należy uznać, że strona tego "słusznego interesu" nie wykazała. W ocenie Sądu, organ orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo ustalił, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, zasadnie też ocenił, iż wskazywane przez stronę podstawy wstrzymania wykonania decyzji nie uzasadniają takiego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wykazała ani nie wskazała swojego słusznego interesu we wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Samo bowiem twierdzenie, iż chce uczestniczy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, bez powiązania powyższego z określonymi okolicznościami, które chce w ten sposób przedstawić (dowodzić), nie może stanowić samo w sobie wykazania słusznego interesu. Wykazywanie słusznego interesu, ograniczone do twierdzeń odnoszących się do chęci brania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu z drugiego wniosku o nadanie statusu uchodźcy było zupełnie niewystarczające. W postępowaniu toczącym się po złożeniu pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy skarżący mógł przedstawić określone fakty, co też uczynił, jednakże organ uznał w decyzji ostatecznej, że są to okoliczności, które nie powodują przyznania skarżącemu jednej z form ochrony międzynarodowej. Składając drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, skarżący winien przedstawić okoliczności, które przy pobieżnej analizie oświadczeń mogłyby uprawdopodobnić zmianę decyzji dotyczącej jednej z form ochrony międzynarodowej. Skarżący na żadnym z etapów postępowania tego nie wskazał. Powołanie się na ogólniki, które były brane przy ocenie jego sytuacji w pierwszym postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, w żaden sposób nie wyczerpują przesłanek wykazania "słusznego interesu". Ponadto twierdzenia skarżącego dotyczące obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, która to przesłanka była już badana w zakończonym decyzją ostateczną postępowaniu – nie dowodzą istnienia takiego interesu. Odnosząc się do kwestii "interesu społecznego", należy zauważyć, iż niewątpliwie w interesie społecznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w "interesie społecznym" leży pewność obrotu prawnego oraz stabilność orzecznictwa w zakresie nadawania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. Jednakże wobec nie wykazania przez skarżącego swojego "słusznego interesu" badanie negatywnej przesłanki polegającej na braku sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym" jest całkowicie niezasadne. W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała na tyle swojego "słusznego interesu", który nie byłby sprzeczny z "interesem społecznym" i uzasadniałby wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Skoro organ ocenił, iż kolejny wniosek strony o nadanie statusu uchodźcy zawierał te same podstawy co pierwszy wniosek, to organ ten był wręcz obowiązany do podjęcia negatywnej dla strony decyzji. Nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przy dokonaniu przez organy ustalenia, że skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co pozwala przypuszczać, że złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Polski. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ nie przekroczył granic dozwolonego uznania administracyjnego, gdyż nie sposób doszukać się naruszenia słusznego interesu skarżącej i interesu społecznego przy podjęciu takiej decyzji, skoro sam skarżący takiego szczególnego interesu nie wskazywał. Za wskazanie takiego szczególnego interesu, o czym była mowa wyżej, nie mogą być uznane te same okoliczności dotyczące uzasadnienia wniosku o nadanie statusu uchodźcy, które były już przedmiotem rozpoznania tego zasadniczego wniosku. Skarżący podniósł, iż wydalenie jego wraz z rodziną z terytorium Polski doprowadzi do naruszenia praw dziecka wynikających z Konwencji o ochronie praw dziecka, co jest sprzeczne z art. 97 ust 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. W żaden sposób jednak nie wyjaśnił, w jaki sposób wydalenie jego wraz z rodziną naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu powołanej wyżej Konwencji Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia art. 7 i art. 77 kpa. Decyzje w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu i nietrafne są zarzuty skargi dotyczące nieuwzględnienia wniosku dowodowego Strony, naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów, niedopuszczenia wszystkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasad oficjalności i prawdy obiektywnej. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie należy również zauważyć, iż decyzją [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Szef Urzędu orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Z tych powodów, decyzja o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP jest zgodna z prawem. Biorąc na uwadze powołane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012, poz. 270) orzekł jak w sentencji