V SA/Wa 1907/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 9 grudnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] maja 2010r. Wnioskiem z 30 listopada 2010r. J. L. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 15 ha (całkowicie zakrzaczonej). Innych nieruchomości zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych nie posiada. Wyjaśnił, iż utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 1540,20 złotych brutto (1106,47 złotych netto). Oświadczył również, że z powodu choroby jest niezdolny do pracy, jest osobą rozwiedzioną i w związku z tym płaci alimenty na syna w wysokości 350 złotych miesięcznie. Na utrzymanie (wyżywienie, ubranie, opłaty za mieszkanie) wydaje pozostałą kwotę, tj. 756,47 złotych. Pismem z 12 stycznia 2011r. profesjonalny pełnomocnik ustanowiony z wyboru złożył skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Warszawie z 9 grudnia 2010r. oraz opłacił wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 642 złotych. Mając powyższe na uwadze zwrócono się do skarżącego o wypowiedzenie się w terminie 7 dni, czy w związku z ustanowieniem adwokata z wyboru i uiszczeniem wpisu sądowego podtrzymuje nadal wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto w związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wezwanie zostało doręczone 27 kwietnia 2011r. (potwierdzenie doręczenia, k. 74 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie nie złożył on dodatkowego oświadczenia zgodnie z powyższym zarządzeniem. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF z 30 listopada 2010r., były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Wezwano skarżącego m.in. do złożenia oświadczeń, potwierdzonych stosownymi dokumentami o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych wydatkach. Ponadto zwrócono się do niego o wskazanie, czy nadal posiada rachunek bankowy, na który przekazywane były dopłaty do gruntów rolnych. Wszystkie te dane są niezbędne do oceny możliwości finansowych skarżącego. Zażądano od wnioskodawcy dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową, gdyż większość tych dokumentów winna znajdować się w posiadaniu skarżącego (np. wyciągi z rachunku bankowego, decyzje dotyczące przyznanych dopłat do gruntów itp.). Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, że nie wykazał on, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie należy również zauważyć, iż skarżący mimo składania oświadczeń mających wskazywać na trudną sytuację finansową uiścił wpis sądowy od skargi kasacyjnej oraz ustanowił profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, co również może wskazywać, że wykazywana sytuacja materialna jest inna od rzeczywistej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.